Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lubelski Lipiec – paraliż Lublina 18 lipca 1980 roku

18 lipca 1980 roku fala strajkowa osiągnęła punkt kulminacyjny. Protestowało 79 zakładów w Lublinie i województwie lubelskim. Według danych władzy w strajkach uczestniczyło 18 tys. osób1.

Paraliż w Lublinie był konsekwencją trwającego od 16 lipca 1980 roku strajku w lubelskim węźle PKP. Pogłębił go w dniach 17–18 lipca strajk kierowców Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego, strajk transportu handlu wewnętrznego oraz brak bieżącego zaopatrzenia sklepów2.

 

Czytaj więcej

Lubelski Lipiec – strajk w FSC w Lublinie

Fabryka Samochodów Ciężarowych „Polmo” im. Bolesława Bieruta była jedną z inwestycji powstałych w czasie wielkiej industrializacji okresu Polski Ludowej. W lipcu 1980 roku był to największy zakład pracy w województwie lubelskim; zatrudniał 11 014 pracowników1. Strajk w FSC trwał od 11 do 14 lipca.

 

Czytaj więcej

Lubelski Lipiec – strajk w WSK Świdnik

Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego PZL-Świdnik powstała w ramach planu sześcioletniego, realizowanego przez władze PRL w latach 1950–1955. Budowę zakładu rozpoczęto wiosną 1950 roku, a jego profil ukierunkowano zgodnie z militarnymi potrzebami ZSRR – na wytwarzanie śmigłowców1. Zakład zatrudniał 79 proc. czynnej zawodowo ludności Świdnika2. Był drugim największym pracodawcą w regionie, w 1980 roku zatrudniał 8735 osób3. Strajk w świdnickiej WSK był pierwszym z lipcowych protestów na Lubelszczyźnie. Świdnik zapoczątkował falę protestów, która szybko, bo w ciągu kilkunastu dni, przeszła przez ponad 150 zakładów w regionie.

 

Czytaj więcej

Marzec ‘68 – wspomnienia lubelskich emigrantów

W przeddzień wydarzeń marcowych 1968 roku w Lublinie i na Lubelszczyźnie mieszkało blisko 450 osób pochodzenia żydowskiego. W latach 1968-1972 region ten opuściło około 120 osób.

Jak ówcześni Lublinianie pochodzenia żydowskiego odbierali wydarzenia określane mianem „Marca ’68”? Jak wyglądało ich pożegnanie z krajem przodków? Jak po latach wspominają to przełomowe w ich życiu wydarzenie? Co myślą o swojej decyzji sprzed 45 lat?

Tekst stanowi próbę odpowiedzi na te i szereg innych pytań. Podobieństwo doświadczeń sprawia, że wiele wspomnień składa się na wspólną, wieloaspektową opowieść o wydarzeniach sprzed lat. Wykorzystane relacje pochodzą ze zbiorów Archiwum Programu Historia Mówiona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.

Czytaj więcej

Lubelski Lipiec '80

Określenie Lubelski Lipiec jest historykom i mieszkańcom Lubelszczyzny dobrze znane, lecz z pewnością w innych regionach Polski bardziej znane jest określenie Sierpień na Wybrzeżu, i mało kto wie, że te wydarzenia mają ze sobą wiele wspólnego. Wydarzenia z początku lipca 1980 roku zaskoczyły wszystkich – nie wyłączając ich uczestników. Lubelszczyzna kojarzona była do tamtej pory raczej ze spokojem i pewną uległością wobec władz, która czuła się tu – w mieście Manifestu PKWN – dość pewnie.

 

 

Czytaj więcej

Adam Kersten (1930-1983)

Adam Kersten urodził się 26 kwietnia 1930 w Kutnie w rodzinie polskiej o korzeniach żydowskich. Przed wojną przebywał w rodzinnym mieście. W kampanii wrześniowej stracił ojca Zygmunta1. W okresie wojny przeniósł się do Warszawy, gdzie uczęszczał na komplety gimnazjalne. Okupację przeżył dzięki aryjskim papierom. Maturę zdał w Łodzi w 1948 roku. Zanim podjął studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim opanował zawód drukarza2. Podczas studiów pracował jako asystent w Centralnym Muzeum Historycznym w Warszawie i Szkole Dyplomatyczno-Konsularnej przy Ministerstwie Spraw Zagranicznych3. Uczęszczał na seminarium prowadzone przez Mariana Małowista. W 1952 roku uzyskał magisterium4. Pracę aspirancką „Chłopi polscy w walce z najazdem szwedzkim”, napisaną pod kierunkiem prof. Stanisława Arnolda5, obronił w 1955 roku. W latach 1951–1955 był pracownikiem naukowym IH UW i Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie. W 1955 roku został zatrudniony w Katedrze Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie6. Habilitował się w 1960 roku na podstawie pracy „Pierwszy opis obrony Jasnej Góry w 1655 r.”. W 1967 roku uzyskał stopnień profesora nadzwyczajnego, a 7 lat później tytuł profesora zwyczajnego7. Był jednym z sygnatariuszy ogłoszonej 12 lutego 1978 roku deklaracji założycielskiej Towarzystwa Kursów Naukowych. Działając w TKN, we współpracował z Grzegorzem Bogutą, sprawował nadzór nad publikacjami towarzystwa, które były wydawane przez Niezależną Oficynę Wydawniczą (NOW-a) oraz lubelskie  "Spotkania". W 1979 roku założył wydawnictwo NOW-a 2. Po powstaniu Solidarności w 1980 roku włączył się w jej działalność. Na UMCS wspierał powstanie Niezależnego Ruchu Studenckiego i zaangażował się w strajk studencki 1981 roku. Po wprowadzeniu stanu wojennego wydawnictwo NOW-a 2 kontynuowało działalność. Sam Kersten rozpoczął współpracę z redakcją „Tygodnika Wojennego”8. Zmarł 11 stycznia 1983 w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.
 

Czytaj więcej