Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Józef Czechowicz „Kamień” (1927)

Tomik Kamień wydany w lipcu 1927 roku w Lublinie nakładem Biblioteki Reflektora był książkowym debiutem Czechowicza. Zapowiedź jego wydania ukazała się 21 lipca 1927 roku w „Literaturze i Nauce”, dodatku do „Ziemi Lubelskiej”:


Kamień Józefa Czechowicza.
W dniach najbliższych ukaże się na półkach księgarskich dawno zapowiedziany zeszyt wierszy Józefa Czechowicza, poety z grupy „Reflektora”, pod tytułem Kamień. Książka niewątpliwie będzie sensacją literacką sezonu. Dla zapoznania czytelników z genreem oryginalnego poety podajemy poniżej następujący wiersz”1.

 

Dzięki tej notatce wiemy, że Kamień ukazał się w ostatnich dniach lipca 1927 roku. O genezie powstania tomiku dowiadujemy się z autobiograficznej noty poety przeznaczonej do Antologii współczesnych poetów lubelskich: „«odkrywa» go [Czechowicza] w roku 1925 znany krytyk Czesław Bobrowski, który też zachęcił go do wydania pierwszego zbiorku poezyj. Zbiorek ten p.t. Kamień ukazał się w roku 1927 jako jeden z zeszytów Biblioteki Reflektora. Następstwem tej publikacji stało się oficjalne wejście Czechowicza do literatury przy akompaniamencie pochwalnych recenzji”2


 

Czytaj więcej

Józef Łobodowski „O czerwonej krwi” (1932)

W styczniu 1932 roku ukazuje się w dwustu pięćdziesięciu egzemplarzach tom poezji Józefa Łobodowskiego O czerwonej krwi.  Irena Szypowska: Tomik „O czerwonej krwi” składał się z utworów rewolucyjnych, wyrażających bunt przeciw obowiązującej moralności i wszystkim autorytetom. [1]

 



Jan Kryszak: Wiersze zamieszczone w tym tomie są odbiciem ważnego momentu w biografii Łobodowskiego związanego z początkiem lat 30 – tych. Moment ten sprzyja i prowadzi do pewnych przemian w jego poetyce, w jego myśleniu o poezji , w jego wyobraźni poetyckiej. To okres, w którym Łobodowski zbliża się – mówiąc bardzo umownie – do lewicy literackiej, do kręgów nastawionych radykalnie, jeśli chodzi o poglądy społeczne, o poglądy polityczne. [2]
 

Czytaj więcej

Józef Łobodowski „Rozmowa z ojczyzną” (1935)

Ten tom wierszy ukazał się po raz pierwszy na jesieni 1935 roku w Lublinie bibliotece lubelskich „Dźwigarów”.

 

Wacław Kubacki: Rozmowa z ojczyzną stanowi doniosłe zjawisko literackie. Już od dawna nie słyszało się tonu tak mocnego i szczerego. Ten bunt zahamowanej przez warunki dziejowe energii, to manifest całego pokolenia. Głos pokolenia staje się tu poezją, a poezja dokumentem. [1]


 
Irena Szypowska: Miłośnicy twórczości Józefa Łobodowskiego zauważyli od razu, że zmienił poglądy. Ci którzy, jak przedtem, szukali w jego wierszach podniety do buntu i nadziei na szybkie zwycięstwo rewolucji, zawiedli się.


Znamienne, że słowo „Ojczyzna”, którego wcześniej nie używał, teraz wprowadził poeta do tytułu tomu. Rodziło to pewne skojarzenia literackie. Jan Bielatowicz ogłosił, że „urodził się Konrad”, dodajmy -  nie wykluczone, że stało się to znowu w celi więziennej:



[...]
Gdy w młodości zatrutej i gniewnej
jak więzienne na ścianach napisy –
głowa runie na twardy bruk,
gdy się nogi w czarnej krwi poślizgną –
ty mi oczy znużone przysyp
siwym piachem nadwiślańskich dróg
o, zielona, śpiewająca, szumiąca,
o, jedyna, nienawistna ojczyzno.


(Ojczyzna) [2]

 

Rozmowa z ojczyzną Józefa Łobodowskiego. Wydrukowano w Drukarni Popularnej jako II tom „Biblioteki Poetyckiej Dźwigarów” , Lublin 1935
Zapowiedź wydawnicza tomiku wierszy Rozmowa z ojczyzną zamieszczona w piśmie „Dźwigary” nr 1, Lublin 1934.



Janusz Kryszak: Łobodowski opatrzył ten tom krótką notą dającą do zrozumienia, że nie uważa za stosowne, ażeby poeta przyznający się do duchowego pokrewieństwa z ideami proletariatu, z duchem lewicowym, radykalnym politycznie, musiał pisać wiersze agitki, musiał pisać wiersze, które byłyby takimi „czerwonymi ulotkami” poetyckimi. Chciał zachować swoją odrębność, swoją indywidualność i ten głos spowodował, że zaczęto patrzeć na Łobodowskiego z ukosa, zaczęto obserwować go uważniej. [3]

 

Tom „Rozmowa z ojczyzną” stał się szybko obiektem ataku lewicowych krytyków.

Czytaj więcej

Józef Łobodowski „Lubelska szopka polityczna” (1937)

W Lubelskiej szopce politycznej jej autor Józef  Łobodowski dokonał autobiograficznego wyznania i rozrachunku z komunistyczną przeszłością.

 

Informacje o wydaniu podane były w egzeplarzu szopki: Książka wydana nakładem Okręgu II Związku Rezerwistów, s. 76. Odbito czcionkami Drukarni „Popularnej” ul. Żmigród 1.


Wacław Gralewski: Podczas przedstawień szopki autor sam recytował swe wyznanie. Szopka wywołała dość duże wrażenie i poruszenie w Lublinie. W redagowanym przez siebie „Expresie Lubelskim” w dniu 8 grudnia 1937 roku umieściłem recenzje. Omawiając owe końcowe wyznania, określiłem je następująco: “Pomysł finału jako pewnego rodzaju autorecitalu poetyckiego był oryginalny. Było to chwilami wyznanie poety, a chwilami »Spowiedź chuligana«, wyładowana w formę ekspresji literackiej.”


Recenzja wywołała silne echo. Była ostra, ale i rzeczowa. Łobodowski zapowiedział napisanie odpowiedzi polemicznej, ale ostatecznie obietnicy nie dotrzymał. Być może doszedł do wniosku, że recenzję po jego wyznaniach należy uważać za kropkę nad „i”. [1]

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Czytaj więcej

Piotr Matywiecki (ur. 1943)

Poeta, eseista, krytyk literacki, bibliotekarz Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Autor tomików poetyckich, nagradzanych książek eseistycznych, w tym monografii poświęconej Julianowi Tuwimowi ("Twarz Tuwima"), oraz ważnej w środowisku literackim antologii polskiej poezji pt. "Od początku: Antologia poezji polskiej od średniowiecza do wieku XX".


 

Czytaj więcej

Marcin Świetlicki (ur. 1961)

Poeta i dziennikarz, członek alternatywnej grupy muzycznej „Świetliki”.

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

fot. Marcin Sudziński

Czytaj więcej

Alfred Marek Wierzbicki (ur. 1957)

Alfred Marek Wierzbicki urodził się 14 sierpnia 1957 roku w Maryninie. Ksiądz, wykładowca, poeta i pisarz od wielu lat związany z Lublinem.

Ks. Alfred Wierzbicki pod lubelskim "Baobabem" na Placu Litewskim
Ks. Alfred Wierzbicki pod lubelskim "Baobabem" na Placu Litewskim

Czytaj więcej