Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Jacob Sporrenberg (1902–1952)

Urodził się 16 września 1902 roku w Düsseldorfie jako syn Paula i Kathariny (z domu Heiden). W latach 1909–1916 uczęszczał do szkoły powszechnej, a po jej ukończeniu rozpoczął praktykę w firmie Schiess de Fries w rodzinnej miejscowości. W 1917 roku podjął pracę w fabryce Opla, którą rok później zamknięto na skutek problemów gospodarczych, będących wynikiem przegranej przez Niemcy wojny. Problemy ze znalezieniem pracy spowodowały, że Sporrenberg wstąpił do straży granicznej i został skierowany do służby w Zuelichau-Bentschen.

Czytaj więcej

Odilo Globocnik (1904–1945)

Od lat 30. aktywny członek ruchu nazistowskiego w Austrii. Od 1939 roku dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim. Bliski współpracownik Heinricha Himmlera. Bezwzględny realizator i kreator polityki germanizacyjnej oraz eksterminacji ludności żydowskiej w ramach akcji „Reinhardt”. Od 1943 roku wyższy dowódca SS i policji w rejonie Morza Adriatyckiego, gdzie odpowiadał na zagładę Żydów i walkę z partyzantką. Popełnił samobójstwo w maju 1945 roku.

Czytaj więcej

Obóz pracy w Budzyniu

Obóz pracy w Budzyniu powstał w 1942 roku, w czasie trwania akcji „Reinhardt”. Zatrudnieni w nim więźniowie żydowscy pracowali w przemyśle zbrojeniowym, co pozwoliło im jako jedynym więźniom żydowskim przetrwać do lipca 1944 roku. W obliczu zbliżającego się frontu obóz został ewakuowany. Więźniów wysłano do innych obozów, dzięki czemu wielu z nich przeżyło okupację.

Czytaj więcej

Pascha – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Święto Pesach przypadało 14 – 21 miesiąca Nisan (marzec- kwiecień). Upamiętniało wydarzenia opisane w Księdze Wyjścia, które rozegrały się w Egipcie w XIII w p. n. e. Żydzi za panowania faraona Ramzesa XII przestali być poddanymi i niewolnikami Egiptu. Około roku 1280 p. n. e. pod wodzą Mojżesza, poprzedzeni dziesięcioma plagami, które Bóg zesłał na Egipcjan wyszli z ziemi, w której mieszkali od czterystu lat.
 
Słowo Pesach znaczy „ominąć”, gdyż wszystkie plagi, dzięki interwencji Boga ominęły domy Izraelitów.
Święto to było jednocześnie kontynuacją starszego święta rolniczego, obchodzonego przed niewolą egipską w Kanaanie, gdyż w miesiącu Nisan Izraelici pielgrzymowali do Świątyni i składali w niej dary z pierwszych snopów jęczmienia prosząc o dobre zbiory. Pesach rozpoczynał cykl świąt pielgrzymich zwanych szalosz regalim do których należało także Szawuot i Sukot. W czasach biblijnych, podczas trwania tych świąt, pielgrzymowano tłumnie do Świątyni, składając w ofierze płody ziemi.
Nakaz przestrzegania, jak i szczegółowe instrukcje obchodzenia święta Pesach, znajdują się w Torze.

 

Czytaj więcej

Rosz Ha-Szana – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Rosz Ha-Szana – hebr. Dzień Przypomnienia. Rosz Ha-Szana to pierwszy dzień żydowskiego roku, przypadał na przełom września i października. Od tego dnia zaczynała się cywilna rachuba czasu (rok biblijny zaczynał się 21 marca).
 
Nowy Rok żydowski różnił się od Nowego Roku chrześcijan nie tylko datą, ale przede wszystkim tym, że był to dzień zadumy i skupienia, które miały rozbudzić w człowieku wierzącym świadomość jego grzeszności.

Rosz Ha-Szana rozpoczynał 10-dniowy okres pokuty, który kończył się Jom Kippur, czyli Dniem Pojednania. Święto było upamiętnieniem stworzenia świata, zarazem przypominało o sądzie Bożym.

Do bardzo popularnych świąt należały także Żydowski Nowy Rok i Sądny Dzień. Wtedy wszyscy Żydzi szli na modły z aksamitnymi woreczkami, z akcesoriami do modłów. Później wracali do domu i całą rodziną jedli różne świąteczne dania i owoce, których na co dzień nie jedli: winogrona, pomarańcze i arbuzy (Wanda Sadawa, Żydzi w Lublinie).
 
 

Czytaj więcej

Sukot i Simchat Tora - obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Dom żydowski z kuczką w Izbicy. Zdjęcie z 1988 roku.Sukot, czyli Święto Namiotów (Szałasów), przez mieszkańców Lublina najczęściej nazywane „kuczki”, obchodzono dwa tygodnie po rozpoczęciu roku i pięć dni po Jom Kippur (15 dnia żydowskiego miesiąca Tiszri, czyli na przełomie września i października).

Było ono upamiętnieniem czterdziestoletniej wędrówki Żydów przez pustynię i związanej w tym konieczności mieszkania w namiotach i szałasach. Jest to jedno z trzech świat pielgrzymich, obok Pesach i Szawuot ),podczas których podążano do Jerozolimy, aby złożyć w Świątyni ofiarę z dorocznych zbiorów.Sukot trwa 7 dni w Izraelu i 8 w diasporze.

Chodząc na nabożeństwa różańcowe widzieliśmy tak zwane święto Kuczek. Więc Żydzi mieli w komórce, czy w jakimś domu, taki otwierany dach. To jest chyba związane z pamięcią wygnania na pustynię czy coś. I tam się modlili i tam modły zanosili. Także było słychać, powiedzmy, to ich, no nazwijmy to, zawodzenie, czyli modlitwę (Stanisław Zadura, Święta i obyczaje żydowskie).

Czytaj więcej