Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zofia Grzesiak (1914–2004)

Zofia Grzesiak (1914–2004)

Zofia Grzesiak Pierwotnie Nechume Szwarcblat (ur. 1 września 1914 w  Kryczylsku – zm. 1 sierpnia 2004 w Lublinie) – pisarka polsko-żydowska, autorka powieści i opowiadań opisujących życie w przedwojennych sztetlach oraz okres Zagłady. Powstała w języku polskim twórczość Zofii Grzesiak charakteryzuje się silnym związkiem z językiem jidysz, dzięki czemu ujawnia ona swoiste cechy dwujęzyczności. Nechume Szwarcblat ocalała z Zagłady dzięki pomocy Tadeusza Grzesiaka, który po wojnie został jej mężem.
 

Czytaj więcej

Obóz pracy dla Żydów przy ulicy Lipowej 7 w Lublinie

Obóz pracy przy ulicy Lipowej 7 powstał na początku grudnia 1939 roku z inicjatywy dowódcy SS i policji w dystrykcie lubelskim Odilo Globocnika. Był to najdłużej funkcjonujący obóz pracy na Lubelszczyźnie, w którym początkowo zatrudniono pracowników cywilnych, a od przełomu 1940 i 1941 roku żołnierzy WP pochodzenia żydowskiego. Trzeciego listopada 1943 roku w trakcie akcji „Erntefest” zamordowano wszystkich żydowskich więźniów na terenie KL Lublin (Majdanek). W styczniu 1944 roku obóz, w którym zatrudniono kilkuset więźniów nieżydowskich, stał się filią Majdanka. Istniał do lipca 1944 roku.

Czytaj więcej

Majdanek (KL Lublin) – niemiecki obóz koncentracyjny i zagłady w Lublinie

Majdanek (KL Lublin) – niemiecki obóz koncentracyjny i zagłady w Lublinie

Powstanie obozu na Majdanku (KL Lublin) było związane z planami germanizacji terenów Europy Wschodniej. Według tych planów Majdanek miał być źródłem siły roboczej. Przeznaczony był dla więźniów różnych narodowości, przy czym najliczniejszą grupą więźniów byli Żydzi. Obóz na Majdanku różnił się od obozów zagłady w Bełżcu i Sobiborze pod wieloma względami.

Czytaj więcej

Szlomo Baruch Nissenbaum (1927)

Szlomo Baruch Nissenbaum (1927)

Szlomo Baruch Nissenbaum otrzymał wykształcenie zgodnie z tradycją. Interesowały go jednak nie tylko stare żydowskie księgi, lecz także świeckie. Początkowo był mełamedem w chederze. Z czasem zrozumiał, że spełnić może się w całkiem innej, choć ściśle z nauką związanej dziedzinie – jako badacz i księgarz. Szlomo Baruch Nissenbaum był historykiem, który zyskał uznanie zarówno w środowisku lokalnym, jak i na forum ogólnokrajowym.

Czytaj więcej

Jom Kippur – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Jom Kippur – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Jom Kippur, czyli Dzień Pojednania był jednym z najważniejszych świąt żydowskich o charakterze pokutnym. Oznaczało ono pojednanie z Bogiem poprzez wyznanie swoich grzechów i uwielbianie Jego miłosierdzia. Według tradycji tego dnia Mojżesz zszedł z góry Synaj i oznajmił Hebrajczykom, że Bóg wybaczył im grzech „złotego cielca” i przekazał im ponownie Tablice Dekalogu.

Jom Kippur obchodzono po 40-dniowym okresie postu i tszuwy (skruchy) na pamiątkę tamtych wydarzeń 10 Tiszri, czyli na przełomie września i października. Wierzono, że tego dnia  Bóg odpuszcza grzechy wszystkim szukającym Jego miłosierdzia, dlatego synagogi w tym dniu były zatłoczone przez żydów ubranych w białe żałobne kitle, przybyłych, aby modlić się i wyznawać swoje grzechy.

Czytaj więcej

Rosz Ha-Szana – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Rosz Ha-Szana – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Rosz Ha-Szana – Dzień Przypomnienia (hebr.). To pierwszy dzień żydowskiego roku, przypadał na przełom września i października. Od tego dnia zaczynała się cywilna rachuba czasu (rok biblijny zaczynał się 21 marca).

Rosz Ha-Szana rozpoczynał 10-dniowy okres pokuty, który kończył się Jom Kippur, czyli Dniem Pojednania. Święto było upamiętnieniem stworzenia świata, a zarazem przypominało o sądzie Bożym.

Nowy Rok żydowski różnił się od Nowego Roku chrześcijan nie tylko datą, ale przede wszystkim tym, że był to dzień zadumy i skupienia, które miały rozbudzić w człowieku wierzącym świadomość jego grzeszności.

 
 

Czytaj więcej

Pascha – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Pascha – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Święto Pesach przypadało 14–21 miesiąca Nisan (marzec–kwiecień). Upamiętniało wydarzenia opisane w Księdze Wyjścia, które rozegrały się w Egipcie w XIII w p.n.e. Żydzi za panowania faraona Ramzesa XII przestali być poddanymi i niewolnikami Egiptu. Około roku 1280 p.n.e. pod wodzą Mojżesza, poprzedzeni dziesięcioma plagami, które Bóg zesłał na Egipcjan wyszli z ziemi, w której mieszkali od czterystu lat.

Czytaj więcej

Chanuka – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Chanuka – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Święto Chanuki obchodzone przez lubelskich Żydów było wydarzeniem upamiętniającym zwycięskie powstanie i cud rozmnożenia oliwy. Przypadało w okolicy chrześcijańskiego Bożego Narodzenia i miało z nim kilka elementów wspólnych np. rozdawanie prezentów.

Czytaj więcej

Akademia Talmudyczna z XVI w. w Lublinie

Lublin to jedno z niewielu miast w Polsce, w którym w XVI w. istniała wyższa uczelnia talmudyczna o światowej sławie. Jej podwaliny założył wybitny talmudysta i rabin Lublina, Salomon Szachna. Pierwsza w Lublinie akademia talmudyczna znajdowała się na terenie dzielnicy żydowskiej.

Czytaj więcej