Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kultura w Lublinie

Kultura w Lublinie

Lublin i Ziemia Lubelska ma bardzo bogatą i wielowymiarową tradycję kulturalną. Na dorobek wielu pokoleń i nacji ludzi kultury składają się wspaniałe zabytki architektury sakralnej i świeckiej, tradycje rozwijania myśli intelektualnej, 400-letnia historia drukarstwa wszystkich obecnych tu wyznań, bogate życie muzyczne, związki z wielkimi nazwiskami literatury polskiej. Na osobny rozdział zasługują lubelskie dzieje sztuk plastycznych, historia teatru w Lublinie, oraz dziedzictwo kultury ludowej Ziemi Lubelskiej. Dynamicznie rozwijały się też nowoczesne, współczesne formy życia kulturalnego - fotografia, kinematografia, prasa, radio, telewizja, kabaret. 

 

Czytaj więcej

„Kurier Lubelski” (1865-1878)

„Kurier Lubelski wychodzący w latach 1865-1878 był  drugim z kolei pismem pod tym tytułem. Zaczął się ukazywać pod koniec roku 1865 jako pierwsze polskie pismo prowincjonalne po powstaniu listopadowym. W roku 1865 pismo ukazywało się dwa razy w tygodniu: w środy i soboty. W latach następnych wychodziło trzy razy w tygodniu: we wtorki, czwartki i soboty. [1]

 

Czytaj więcej

Literatura lubelska (pocz. XX w. – lata 20. XX w.)

Początek XX w. w literaturze lubelskiej można określić jako prawdziwy wysyp wybitnych twórców, talentów literackich – Arnsztajnowa, Strug, Weyssenhof, Żeromski czy  Brzozowski. To zaledwie drobna reprezentacja najbardziej rozpoznawanych lubelskich autorów okresu Młodej Polski. Część z nich urodziła się na Lubelszczyźnie (Arnsztajnowa, Strug), część zaś odwiedzała te tereny na tyle regularnie, że wrośli w nie stając się nieodłączną i dumną jej częścią (Żeromski). Wśród lubelskich twórców znaleźli się też typowi reprezentanci epoki – cyganie i włóczędzy, do których można zaliczyć L.S. Licińskiego oraz F. Brodowskiego. Konteksty lubelskie w dziełach tych pisarzy właściwie nie powinny być zaskoczeniem. Jednak wątki kierujące uwagę czytelników na tereny Lublina pojawiają się także u innych, „obcych” twórców, tj. pisarze: W. Reymont, W. Orkan, M. Dąbrowska oraz dramaturdzy: Wyspiański, Rydel. Młodopolskich twórców dramatu lublinianie poznawali przede wszystkim za pośrednictwem lubelskiego teatru, który gościł u siebie nie tylko wybitne sztuki, ale również ich niekonwencjonalnych twórców (Przybyszewski).



 

Czytaj więcej

„Kurier Lubelski” (1830-1831)

Pierwszym lubelskim dziennikiem był  „Kurier Lubelski”, który ukazywał się w okresie powstania listopadowego od 9.12.1830 r. do 5.02.1831 r., codziennie z wyjątkiem sobót.

Czesława Iskra: „Kurier” drukowany był w Lublinie w Drukarni Rządowej  na papierze czerpanym bardzo złej jakości, bez podania ilości nakładu i oficyny wydawniczej. Szata graficzna była bardzo uboga. „Kurier Lubelski” składał się z dwóch stron. W zbiorach bibliotecznych zachowało się jedynie 17 numerów tego pisma. Jeden z pierwszych numerów dziennika znajduje się w Bibliotece im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Oznaczony jest numerem 12, wydany pod datą: „wtorek 21 grudnia 1830 r.”. Obok lubelskiej Biblioteki tylko Ossolineum posiada numery „Kuriera”. [1]

 

Czytaj więcej

„Dostrzegacz Ekonomiczno-Polityczny Lubelski” (1816)

Wydawany w roku 1816 przez Jana PruskiegoDostrzegacz Ekonomiczny i Polityczny Lubelski” był pierwszym lubelskim pismem periodycznym.  Pismo wychodziło od 1.IV. do 9.IX.1816 roku dwa razy w tygodniu, w poniedziałki i czwartki. Przestało się ukazywać po wydrukowaniu 47 numerów z powodu braku prenumeratorów. 

 

„Dostrzegacz” przeznaczony był głównie dla ziemian, dlatego też zamieszczał wiele informacji rolniczych i gospodarczych. Można było w nim również przeczytać wiadomości z kraju i zagranicy, z życia miasta jak też utwory miejscowych poetów.

 

 

Pismo drukowane było w Drukarni Jana Pruskiego z inicjatywy i we współpracy z Klemensem Urmowskim. [1]

 

>>> czytaj więcej o Drukarni  Jana Karola Pruskiego

 

Mieczysława Adrianek: Odczuwano w Lublinie brak pisma periodycznego. (...) Klemens Urmowski przekonał drukarza i wydawcę Jana Karola Pruskiego, że [takie] czasopismo jest Lublinowi ogromnie potrzebne. I tym razem więc [tak jak przy „Almanachu”] inicjatywa wyszła od Klemensa Urmowskiego, który nie szczędził rad i wskazówek, a padały one na dobrą glebę. Po dziś dzień przeczytać można o tym w artykule wstępnym „Dostrzegacza”. Mąż ze wszech miar szanowany, znajdujący prawdziwe swe szczęście w dobru i pomyślności ojczyzny, J.W. Urmowski, sędzia kasacyjny podał mi myśl, abym w Lublinie jako pierwszym po Warszawie mieście w Królestwie zajął się pismem periodycznym, gospodarczym zwłaszcza, gdyż żadnego podobnego w kraju podówczas nie wydawano(...).[„Dostrzegacz”] był pismem bardzo ambitnym i to chyba zadecydowało o jego krótkim żywocie. Wystarczy powiedzieć, że podporą finansową było mu zaledwie 19 prenumeratorów. Nie pomógł każdorazowy dodatek, w którym podawano wiadomości z kraju i zagranicy oraz z życia miasta, okraszając je utworami miejscowych poetów, jak na przykład, Kajetana Morykoniego. Już 9 września Pruski doniósł, że zmuszony jest zawiesić pismo, lecz natychmiast przystąpił do wydawania nowego - „Pamiętnika Gospodarczego i Naukowego Lubelskiego”.(...) Wydawnictwo to nie przyniosło Pruskiemu zysku a poważne straty materialne. [2]

 

 

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska


 

Czytaj więcej

„Fiołek: Noworocznik Lubelski” (1845, 1846)

W latach 1845 i 1846 Zofia Ścisłowska wydała lubelskie noworoczniki „Fiołek: Noworocznik Lubelski”. Charakter lubelski nadają „Fiołkowi” m. in. artykuły Ścisłowskiej o życiu i pismach Klonowica  i o lubelskim kościele Bernardynów.

 

>>> czytaj biogram Zofii Ścisłowskiej w  Słowniku Biograficznym Miasta Lublina t.2

 

Tak komentuje i opisuje to wydawnictwo Stanisław Fita:

Po roku 1830 zaczynają coraz częściej i gęściej pojawiać się tzw. roczniki, zbiory poezji, gawęd, powieści i artykułów, poświęconych literaturze i historii ojczystej, wydawane z okazji Nowego Roku, a stanowiące coś w rodzaju upominku świątecznego literatów i wydawców dla czytelników. (...) Wydawanie noworoczników staje się manierą wielu żądnych sławy wydawców i ludzi o wygórowanych ambicjach literackich. Wydawnictwa takie powstają nawet w ośrodkach prowincjonalnych. Lublin nie mógł pod tym względem pozostawać w tyle. Znalazła się tu pewna pani o ambicjach literackich, pisująca od czasu do czasu powiastki dla dzieci. Zofia Ścisłowska, która w r. 1845 wydała „Fiołek Noworoczny Lubelski”, literaturze i poezji poświęcony... Almanach pani Zofii ukazał się w Warszawie (wyszły dwa tomy), redagowany był jednak w Lublinie i zasilany przez miejscowe talenty. Zawartość obu tomów „Fiołka” nie różni go w zasadzie od innych rówieśników. Sporo miejsca zajmuje w nim poezja, choć nie najlepszego gatunku. [1]

 

 

Opracował: Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja: Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Czytaj więcej

„Kurier Lubelski” (1932)

„Kurier Lubelski” był dziennikiem wychodzącym w roku 1932, który wyraźnie nawiązywał do tradycji „Kuriera” z  lat 1906–1913, co można poznać po numeracji kolejnych roczników. Redagowany przez Józefa Czechowicza (numery 1–128), później Józefa Łobodowskiego i Longina Kozłowskiego był pismem o charakterze informacyjnym z tendencjami literackimi. 1

Alojzy L. Gzella: To było pierwsze samodzielnie kierowane i redagowane pismo poety. Zawsze marzył, aby wydawać własne pismo. Był już znanym poetą, miał za sobą praktykę dziennikarską w lubelskich czasopismach [...] 2

 



Józef Czechowicz podpisywał „Kurier Lubelski” jako redaktor naczelny (a i później jako wydawca) od 1 stycznia 1932 do 11 maja tegoż roku. [...] 3

Pismo już w drugim numerze kieruje apel do inteligencji lubelskiej o współpracę.

Alojzy L. Gzella: Na swoich łamach pismo propagowało reformę szkolnictwa zawodowego, zamieszczało zresztą bardzo dużo materiałów poświęconych sprawom szkolnictwa, występowało w obronie bezrobotnych i często apelowało do społeczeństwa o wspieranie funduszu dla bezrobotnych. Zainteresowania redaktora naczelnego wpływały na to, że w „Kurierze Lubelskim” zamieszczano dużo materiałów literackich. Drukowano na kolumnach „Kuriera” wiersze samego szefa redakcji, jak i innych lubelskich (i nie tylko) autorów. [...] 4

 

Czytaj więcej

„Kurier Lubelski” (1915-1916)

„Kurier Lubelski” w podtytule „Tygodnik społeczno – ekonomiczny, popularnonaukowy i literacki” ukazywał się od 17 grudnia 1915 r. do 8 października 1916 r.

Redagowany był przez Wandę Papiewską, Jana Hempla i Oktawiana Zagrobskiego. [1]

Aleksandra Garlicka: Było to pismo PPS-Lewicy, kontynuujące przedwojenne tradycje. „Kurier Lubelski” starał się być w dużej mierze pismem informacyjnym. Zamieszczał telegramy z austro–węgierskimi komunikatami urzędowymi, notatki z innych źródeł podawano w dziale „Wojna”. Artykuł wstępny pisał z reguły Jan Hempel. Pismo nie zachęcało do uczestnictwa w działaniach wojennych, jakkolwiek i tu znalazła się myśl, że „czas wojnę poprzedzający był dla nas stanem klęski nieustannej.”

Po wydaniu 40 numerów „Kurier Lubelski” zawiesił działalność. [2]

 

Grupa pracowników "Kuriera Lubelskiego" od Lewej: Wacław Grabowski , Józef Dominko, Sadowski W., Gustaw Janiszewski, Gustaw Janiszewski, Aleksander Michalski.

 

 

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

 

Czytaj więcej

„Kurier Lubelski” (1937)

W 1937 roku Józef Łobodowski wznowił, upadły w 1932 roku, „Kurier Lubelski”. Próba ta okazała się zupełnym niewypałem, bowiem po kilku numerach dziennik zbankrutował, a redaktorowi pozostały spore długi.

Potwierdza to sam Józef Łobodowski: Wznowiłem wtedy [w 1937 roku] dziennik „Kurier Lubelski”, który redagowałem przez ostatni okres w poprzednim wcieleniu w roku 1932. Wtedy położyły mnie konfiskaty, tym razem zbytni optymizm i wiara w niedotrzymane obietnice. W ciągu krótkiego trwania tego nowego „Kuriera Lubelskiego” nadałem mu kierunek „Prometejski”, a więc stawiający na rozbicie imperium rosyjsko-sowieckiego na składowe części narodowe.
Józef Łobodowski, Fragmenty wspomnień, „Kontakt” 1987, nr 10, s. 59.

Niestety, nie udało się natrafić w żadnej (lubelskiej i krajowej) bibliotece na chociażby pojedyncze egzemplarze „Kuriera Lubelskiego” z 1937 roku. Potwierdzeniem tego, że rzeczywiście dziennik ukazywał się w tym roku jest zdjęcie fragmentu pierwszej strony „Kuriera Lubelskiego” z 1937 roku zamieszczone w okolicznościowej publikacji związanej z „Kurierem”. Nie można oczywiście wykluczyć, że pojedynczy egzemplarz „Kuriera” z roku 1937 znajduje się w prywatnych zbiorach albo archiwum.

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja: Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Czytaj więcej

„Gazeta Lubelska” (1876-1911)

„Gazeta Lubelska” była wydawana w Lublinie w latach 1876 – 1911. Przez wiele lat redakcja „Gazety” mieściła się przy ul. Królewskiej 21. Do roku 1879, w którym wchłonęła ukazujący się również w tym czasie „Kurier Lubelski”, ukazywała się trzy razy w tygodniu. Po połączeniu się z „Kurierem” stała się już dziennikiem. „Gazetę Lubelską” drukowano do roku 1898 w Drukarni Rządowej, z wyjątkiem lat 1887 – 1888, kiedy była drukowana w Drukarni Michaliny  Kossakowskiej (Oficyna Kossakowskich).

 

W roku 1899 Bolesław Droue, właściciel „Gazety”, postanowił otworzyć własną drukarnię przy ul. Pijarskiej 3 i tam rozpoczął druk pisma. [1]   

Halina Wolska: [Gazeta Lubelska] założona i wydawana [była] początkowo przez Leona Zaleskiego, następnie przez Bolesława Droue΄go. Zajmowała się sprawami rolnictwa, przemysłu, handlu i literatury. Sporo miejsca poświęcano problematyce lokalnej. Historia „Gazety” jest bogata. Początkowy okres rozkwitu zakończył się z odejściem z redakcji dwóch redaktorów: Zaleskiego i Dawida. Władze carskie wyznaczyły ze swej strony redaktora, pod którego rządami poziom gazety stale się obniżał. Wszystkie próby zaradzenia złu, czy to próba zmiany redaktora, czy wydawania zupełnie nowego pisma rozbijały się o stanowisko władz carskich, które były zdania, że polska gazeta jest zgoła zbędna w guberni z ludnością rosyjską i rozważały nawet możliwość zamknięcia „Gazety Lubelskiej”. Ostatecznie po 1905 r. stosunki uregulowały się o tyle, że narzucony przez władze redaktor ustąpił i wydawca „Gazety” Droue mógł prowadzić swoje pismo według własnego uznania. Wkrótce zresztą zdecydował się wydzierżawić „Gazetę” przedstawicielom partii narodowo – demokratycznej. Gazeta zaczęła wychodzić bez cenzury i po niespełna miesiącu została zawieszona. W r. 1910 wznowiono ją i ukazywała się jeszcze przez dwa lata. [2]

 

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Czytaj więcej

„Gazeta Lubelska” (1944-1947)

Pierwszy numer „Gazety Lubelskiej” ukazał się 3 sierpnia 1944 roku po południu. W podtytule pisma można było przeczytać, że jest to „Niezależny Organ Demokratyczny”. „Gazeta” wydrukowana była w Lubelskich Zakładach Graficznych przy ul. Zamojskiej 12. Redaktorem pisma był Jan Dąbrowski.

 

Tydzień po wyzwoleniu ukazały się w Lublinie dwa dzienniki. Jeszcze 3 sierpnia dotarł do Lublina pierwszy numer „Rzeczpospolitej” . Wydawcą „ Rzeczpospolitej" był PKWN, a redakcja mieściła się przy Krakowskim Przedmieściu 62. „Rzeczpospolita" czuła sie w siodle mocniej niż „Gazeta Lubelska” . Miała ona poniekąd prawo pierwokupu informacji urzędowych z pierwszej ręki, wiążących, które w czasach tak gorących jak latem 1944 szczególnie interesowały ludzi żądnych wiadomości. Fachowcy z nerwem dziennikarskim umieli szlifowac te informacje na brylanty aktualności.  W każdym numerze znajdowały się majstersztyki kunsztu redaktorskiego. [1]

 

Pismo z małymi wyjątkami ukazywało się codziennie (wieczorem albo rano) do pierwszych dni listopada 1944 roku. „Gazeta”  została wznowiona 12 lutego 1945 roku, a jej redakcja znajdowała się w budynku przy ul. 3 Maja 4. Podtytuł pisma zmieniono na „Niezależne Pismo Demokratyczne”. Ostatni numer wznowionej „Gazety Lubelskiej” ukazał się pod koniec marca 1947 roku.

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja: Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Czytaj więcej

„Ziemia Lubelska” (1906–1931)

Halina Wolska: „Pierwszy numer «Ziemi Lubelskiej» ukazał się pod koniec stycznia 1906 roku. Było to jedno z najdłużej wychodzących w Lublinie pism, ukazywało się bowiem z niewielkimi przerwami aż do lat trzydziestych. [...] Było to pismo przede wszystkim informacyjne, przy czym zamieszczało dużo wiadomości o charakterze lokalnym. Zdarzały się także artykuły problemowe i od czasu do czasu drobne utwory literackie. W latach międzywojennych wprowadzano wzorem innych pism dodatki naukowe i literackie”.
Alojzy Leszek Gzella, Kurier Lubelski Józefa Czechowicza, [w:] W kręgu Hieronima Łopacińskiego, Lublin 1977.

„W 1928 roku «Ziemia Lubelska» zmieniła format na większy, a do wydania niedzielnego ukazywać się zaczął «Dodatek Ilustrowany Tygodnika». Początkowo redakcja i administracja mieściła się przez kilka lat przy ul. Kapucyńskiej 4 (obok Hotelu Polskiego), a następnie na ul. Kościuszki [...]. Gazeta drukowana była w drukarni „Przełom” przy ul. Kościuszki 2 nowoczesną i czytelną czcionką. W kwietniu 1929 roku redaktorem został Kazimierz Pieniążek. Trzydziestego grudnia 1931 roku ukazał się ostatni numer dziennika”.
„Scriptores” nr 30 2006, Czechowicz. W poszukiwaniu ukrytego miasta, Lublin 2006, s. 251.

Halina Wolska: „W roku 1923 po wypadkach krakowskich pismo zostało zawieszone, a zamiast niego wydawano jednodniówki: «Wiadomość Lubelska» – 10 listopada, «Na Świecie» – 11 listopada, «Wszystko Mija» – 12 listopada, «Wniosek Prosty» – 13 listopada, «Wiadomość Lublina» – 14–17 listopada, «Placówka Lubelska» 18–20 listopada, a następnie od 21 listopada 1923 do 12 maja 1925 roku dziennik «Nowa Ziemia Lubelska», pod red. Teodora Kaszyńskiego.
W maju 1925 roku «Ziemia Lubelska» powróciła do swego poprzedniego tytułu”.
Halina Wolska, Czasopisma lubelskie w zbiorach Biblioteki H. Łopacińskiego w Lublinie, „Biblioteki lubelskie” 1972, nr 3, 4, s. 28–29.

 

Czytaj więcej

„Region Lubelski” (1928–1929)

W roku 1928 ukazał się pierwszy numer „Regionu”, którego wydawcą była Komisja Regionalistyczna Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Lublinie. Wyszły dwa tomy „Regionu” w roku 1928 i 1929. [1]

 

Stanisław Fita: „Twórcą i redaktorem naczelnym «Regionu» był prof. Araszkiewicz, a jednym z członków komitetu redakcyjnego – Józef Czechowicz. «Region» miał być kwartalnikiem poświęconym wszechstronnie pojętej problematyce dawnej i współczesnej Lubelszczyzny. [Drugi numer ukazał się w 1929 r]. […] Z powodu braku środków finansowych wydawnictwo nie mogło być, niestety, kontynuowane. Dwa zeszyty zawierają 20 rozpraw z zakresu historii, historii literatury i sztuki, etnografii, problematyki współczesnej oświaty, takich m.in. autorów jak prof. Leon Białkowski, Stanisław Dąbrowski, Kazimiera Gawarecka, Aleksander Patkowski, Jan Riabinin, Stefan Wojciechowski, Czesław Wycech, prof. Henryk Życzyński. Redaktor naczelny zamieścił w drugim numerze esej o twórczości Franciszki Arnsztajnowej. Każdy zeszyt zawierał obszerną kronikę z życia naukowego i kulturalnego Lublina i województwa”. [2]
 

Czytaj więcej

„Reflektor” (1923–1925)

„Reflektor” był najważniejszym lubelskim pismem literackim jakie ukazywało się w Lublinie w okresie międzywojennym. Wyszły cztery numery „Reflektora”, pierwszy, z  czerwca 1923 roku, był nienumerowany.

 

 

Czytaj więcej

Lublin 1918 – rozkwit lubelskiej kultury po odzyskaniu niepodległości

Po odzyskaniu niepodległości ranga Lublina będącego znaczącym ośrodkiem miejskim wschodniej części Polski zaczęła wzrastać. Na skutek braku ograniczeń, stawianych wcześniej przez administracje zaborców, rosła liczba powstających instytucji i stowarzyszeń kulturalnych, tworzonych zarówno przez władze miejskie, jak i samo społeczeństwo. Odradzające się życie kulturalne Lublina przejawiało się na wiele sposobów. Obok wspomnianej już działalności nowych towarzystw i instytucji, można tu wymienić również aktywność środowisk twórczych, ruch wydawniczy, powstanie uniwersytetów oraz działalność społeczną na rzecz upowszechniania kultury, sztuki i oświaty. Za każdą z tych dziedzin kryły się wybitne talenty i osobistości – filary życia społeczno-kulturalnego w mieście i regionie.

 

Czytaj więcej

„Kurier Lubelski” (1925)

Było to pismo poświęcone sprawom gospodarczym. Wychodziło w poniedziałki i dni poświąteczne, wydawane i redagowane przez Kazimierza Szczepańskiego. Znany jest tylko pierwszy numer tego czasopisma z 25 czerwca 1925 roku.

 


Czytaj więcej

„Głos Lubelski” (1913–1939)

„Głos Lubelski” ukazywał się w latach 1913–1939, był najdłużej wydawaną gazetą codzienną na terenie miasta Lublina i odegrał ważną rolę w kształtowaniu myśli politycznej okresu międzywojennego. Założony w 1913 roku przez grupę działaczy Ligi Narodowej po kierownictwem Feliksa Moskalewskiego, od 1922 roku był politycznie związany z endecją regionu lubelskiego (ze Związkiem Ludowo-Narodowm później z Narodową Demokracją). Zasięgiem oddziaływania obejmował głównie Lublin ale około 20 proc. nakładu było rozprowadzane w powiatach, w których endecja miała znaczniejsze wpływy polityczne. Był adresowany głównie do inteligencji, zamożnego mieszczaństwa i duchowieństwa, prezentował szeroki dobór tematyki, jaką mogli być zainteresowani czytelnicy. Jego znaczenie polegało na tym, że był pismem ideologicznym jednego z najważniejszych i najsilniejszych ruchów politycznych w odrodzonej Polsce.

 

Czytaj więcej

„Reklama” (1919–1922)

Pierwszy numer lubelskiego dwutygodnika „Reklama” pojawił się w roku 1919. Po jakimś czasie pismo zostało zawieszone, najprawdopodobniej z powodu złej sytuacji społeczno-gospodarczej w kraju. „Reklama” została wznowiona w sierpniu 1921 roku. Jej wydawcą było Biuro „Reklama”. Najprawdopodobniej za całym tym przedsięwzięciem stał Franciszek Głowiński, późniejszy wydawca dziennika „Express Lubelski”.
Ireneusz J. Kamiński: „Redakcyjny artykuł programowy zwięźle określał genezę i cele tytułu, zakładając, że w odrodzonym państwie wzmagał się będzie ruch w handlu i gospodarce. Zarysowuje się więc potrzeba czasopisma reklamowego «na wzór takichże wydawnictw od dawna utworzonych na Zachodzie»”.
I.J., Kamiński, Życie artystyczne w Lublinie 1901–1926, Lublin 2000, s. 189.

„Reklama” jako pierwsza w prasie polskiej programowo zajmowała się rozmaitymi zagadnieniami reklamy współczesnej. [...] W numerze specjalnym „Reklamy” poświęconym reklamie fachowej („Reklama”, nr 5–6 z 1922 roku) jest artykuł Juliana Kota [Wiktor Ziółkowski – red.] pt. Plakat albo afisz. Warto zwrócić uwagę na tekst Ziółkowskiego, ponieważ w tym czasie w Lublinie – jak pisze Kamiński – „Sztuka plakatu tkwiła w powijakach, a afisze w ogóle dość rzadko stosowano w reklamie przemysłu czy handlu. [...] Plakaty projektowane przez miejscowych artystów, należały do unikatów”.
Tamże, s. 190.

Ireneusz Kamiński ocenił wygląd pisma w następujący sposób: „Szata graficzna pisma pozostawiała wiele do życzenia. Okładki drukowano w przybrudzonych kolorach zieleni, różu i rdzawego brązu. Winiety tytułowe formowano ze składu drukarskiego lub cięto w linoleum, uzyskując liternictwo lekko geometryzowane, które przypominało snycerkę ludową lub grafikę formistyczną”.
Tamże, s. 399.

Pismo „Reklama” odnalazł w księgozbiorze Biblioteki Głównej KUL cytowany już Ireneusz J. Kamiński, który opisał je w książce Życie artystyczne w Lublinie 1901–1926.


>>> czytaj książkę I.J. Kamińskiego pt. Życie artystyczne w Lublinie 1901–1926

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

Czytaj więcej