Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lublin 1795–1905

W 1795 roku Lublin dostał się pod panowanie austriackie. Miasto – teraz pograniczne i odcięte od części zaplecza – straciło na tej zmianie gospodarczo. W 1809 roku Lublin wyzwoliły wojska polskie dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego i miasto włączono do Księstwa Warszawskiego, a w latach 1812–1813 utworzono tu siedzibę Departamentu i Tymczasowego Rządu Galicji. W 1815 roku, w wyniku decyzji Kongresu Wiedeńskiego, miasto znalazło się w granicach zależnego od Rosji Królestwa Polskiego. W Królestwie Lublin był obok Warszawy jednym z dwóch głównych ośrodków miejskich. W rzeczywistości jednak, po wojnach napoleońskich miasto znajdowało się w opłakanym stanie: wiele domów było zniszczonych, ulice zaniedbane, pałace, kościoły i klasztory popadły w ruinę.

 

Czytaj więcej

Literatura lubelska (pocz. XX w. – lata 20. XX w.)

Początek XX w. w literaturze lubelskiej można określić jako prawdziwy wysyp wybitnych twórców, talentów literackich – Arnsztajnowa, Strug, Weyssenhof, Żeromski czy  Brzozowski. To zaledwie drobna reprezentacja najbardziej rozpoznawanych lubelskich autorów okresu Młodej Polski. Część z nich urodziła się na Lubelszczyźnie (Arnsztajnowa, Strug), część zaś odwiedzała te tereny na tyle regularnie, że wrośli w nie stając się nieodłączną i dumną jej częścią (Żeromski). Wśród lubelskich twórców znaleźli się też typowi reprezentanci epoki – cyganie i włóczędzy, do których można zaliczyć L.S. Licińskiego oraz F. Brodowskiego. Konteksty lubelskie w dziełach tych pisarzy właściwie nie powinny być zaskoczeniem. Jednak wątki kierujące uwagę czytelników na tereny Lublina pojawiają się także u innych, „obcych” twórców, tj. pisarze: W. Reymont, W. Orkan, M. Dąbrowska oraz dramaturdzy: Wyspiański, Rydel. Młodopolskich twórców dramatu lublinianie poznawali przede wszystkim za pośrednictwem lubelskiego teatru, który gościł u siebie nie tylko wybitne sztuki, ale również ich niekonwencjonalnych twórców (Przybyszewski).



 

Czytaj więcej

„Odloty” Franciszka Arnsztajnowa (1932)

Ostatni „lubelski” tom poezji Franciszki Arnsztajnowej wydany w na rok przed jej wyjazdem.

 

Tadeusz Kłak: W „Odlotach” Arnsztajnowa zebrała utwory, które stanowiły kontynuacje liryki pierwszego, modernistycznego okresu jej twórczości. (…) Powróciły tu charakterystyczne dla liryki młodopolskie baśniowe motywy, takie jak jeziora, lustra czy cienie. Niekiedy, ale rzadko autorka wypowiada się już w nowym duchu [świadczącym] o nawiązaniu przez Arnsztajnowej łączności z nowymi utworami poetyckimi i umiejętnym korzystaniem z ich osiągnięć. [1]


Tom „Odloty” drukowany był w Drukarni Popularna, ul Żmigród 1.

 

>>> czytaj więcej o Drukarni Popularna

 

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Czytaj więcej

Franciszka Arnsztajnowa, Józef Czechowicz „Stare kamienie” (1934)

Tomik wierszy Franciszki Arnsztajnowej i Józefa Czechowicza pod tytułem Stare kamienie ukazał się na początku 1934 roku. Była to piąta pozycja Biblioteczki Lubelskiej Towarzystwa Miłośników Książki.


Na ostatniej stronie możemy przeczytać:
„Wytłoczono 125 numerowanych egzemplarzy na papierze czerpanym mirkowskim”.


Druk wykonała w styczniu 1934 roku Drukarnia Państwowa w Lublinie „pod zarządem R. Pęczalskiego, a pod kierownictwem J. Pulińskiego. Składał i łamał Wł. Sykut. Tłoczył T. Siczek”.

 

Pokaż treść!
Franciszka Arnsztajnowa w młodości
Józef Czechowicz, 1925

 

Czytaj więcej

„Antologia współczesnych poetów lubelskich” (1939)

W 1939 roku została opublikowana Antologia współczesnych poetów lubelskich opracowana przez ks. Ludwika Zalewskiego.
Antologia ukazała się jako trzeci numer „Biblioteki Lubelskiej” firmowanej przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Lublinie przy wsparciu finansowym Lubelskiego Związku Pracy Kulturalnej.
Na stronie tytułowej możemy jeszcze znaleźć dodatkowe informacje, że książkę drukowały Lubelskie Zakłady Graficzne Adama Szczuki oraz że składem głównym książki była księgarnia św. Wojciecha mieszcząca się w hotelu Victoria.

 

 

Czytaj więcej

Zakazane książki- cenzura carska

Lata zaborów są w historii lubelskiej książki niezwykle ważnym i trudnym okresem. W 1809 roku Lublin wszedł w granice Królestwa Kongresowego i objęty został rządową cenzurą rosyjską. Zaborca, przeświadczony o wielkiej roli druku w przekazie myśli i w kształtowaniu nastrojów patriotycznych w podbitym kraju, starał się  ograniczyć jego oddziaływanie. Do stałej praktyki należało zatem kontrolowanie wszelkich zakładów drukarskich, litograficznych, księgarń i bibliotek. Celem tej działalności było tropienie wydawnictw zakazanych, drukowanych w kraju i za granicą, których liczba wzrastała z roku na rok. Na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego cenzura stała się bardzo szybko ważnym narzędziem w procesie rusyfikacji ujarzmionego narodu.

 

Małgorzata Szajdecka: Pierwsze przepisy cenzuralne dla księgarzy i drukarzy pojawiły się w 1816 roku. Mówiły one o obowiązku oddawania do cenzury wszystkich nowych druków. W r. 1826 Komisja Województwa Lubelskiego otrzymała nowe rozporządzenie Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego nakazujące dokonywania, w styczniu i czerwcu każdego roku spisu wszystkich nowo wytłoczonych druków w oficynach lubelskich. [1]

 

 

Czytaj więcej

Emil Meyerson (1859–1933)

Emil Ezriel Meyerson – urodzony w Lublinie w 1859 roku, syn Malwiny z domu Horowicz i Bernarda Meyersonów, starszy brat Franciszki Arnsztajnowej. Wybitny filozof nauki, nazywany ojcem epistemologii, autor książek: Identité et réalité (1908), De l'explication dans les sciences (1921), La déduction relativiste (1925), Du cheminement de la pensée (1931), Réel et déterminisme dans la physique quantique (1933), Essais (1936). Zmarł w 1933 roku w Paryżu.

 

Czytaj więcej

Franciszka Arnsztajnowa (1865–1942)

Franciszka Arnsztajnowa była jedną z najważniejszych osób w życiu Józefa Czechowicza. Daty ich urodzin dzielą 32 lata. Kiedy on stawał sie gwiazdą awangardy, ona była już przebrzmiałą poetką Młodej Polski. Mimo tych różnic w 1934 roku (poetka miała wtedy 69 lat) wydali wspólnie poświęcony Lublinowi tomik Stare kamienie, a w 1939 roku napisali poetycki dwugłos pt. Razem. Kim była Franciszka Arnsztajnowa?

 

Czytaj więcej