Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Miasteczka Lubelszczyzny


 

Rynek w Tyszowcach. 1917 rok. Autor nieznany.
Zdjęcie ze zbiorów Roberta Horbaczewskiego

Charakterystycznym elementem krajobrazu kulturowego przedwojennej Lubelszczyzny było małe miasteczko. Było podstawowym elementem układu osadniczego regionu lubelskiego, w skład którego wchodziły miasta i miasteczka. Jedną z charakterystycznych cech małych miasteczek znajdujących się na terenie Lubelszczyzny była obecność w nich, obok ludności polskiej, ludności żydowskiej, prawosławnej, jak też unickiej. Tworzyło to unikalny w skali europejskiej krajobraz kulturowy.

 

>>> mapa i spis miasteczek Lubelszczyzny

 
 
 
 
 
W wyniku II światowej małe miasta jako forma socjologiczno-przestrzenna, ze specyficznym klimatem kulturowym, przestały istnieć. Pozostały już tylko we wspomnieniach, na starych ilustracjach, fotografiach i kartach literatury. Również zachodzące zmiany okresu transformacji w Polsce przyniosły małym miasteczkom przyśpieszoną degradację. Być może jest to ostatni moment na zabezpieczenie jeszcze istniejących w poszczególnych miasteczkach walorów krajobrazu kulturowego, związanego z układem przestrzennym czy też konkretnymi obiektami budownictwa.

>>> czytaj więcej o przeobrażeniach krajobrazu miasteczek
 

 

 

Czytaj więcej

Miasteczka Lubelszczyzny - karta dziedzictwa kulturowego

 

Karta dziedzictwa kulturowego służy do opisu najważniejszych elementów krajobrazu kulturowego miasteczek, została opracowana na podstawie: „Karty dziedzictwa kulturowego miejscowości. Ochrona wartości krajobrazu i środowiska kulturowego w studium do planu i miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy” opracowanej w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Krakowie w ramach ogólnopolskiego programu Ministerstwa Kultury i Sztuki: Ochrona i konserwacja zabytkowego krajobrazu kulturowego.

Kierownikiem zespołu przygotowującego kartę był prof. Zbigniew Myczkowski, konsultantami naukowymi: prof. Janusz Bogdanowski i dr Marian Kornecki.
 

 
Karta dziedzictwa kulturowego miejscowości służy do opisu najważniejszych elementów krajobrazu kulturowego miasteczek.
 
Przykładowe karty dziedzictwa kulturowego miejscowości z terenu Lubelszczyzny
znajdują się w dziale
: Dziedzictwo Kulturowe Miasteczek Lubelszczyzny. Opracowania przygotował zespół Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" dla następujących miejscowości: Bełżyce, Biłgoraj, Bychawa, Frampol, Goraj, Hrubieszów, Janów Lubelski, Józefów Biłgorajski, Kraśnik, Krzeszów, Szczebrzeszyn, Tomaszów Lubelski, Turobin, Tyszowce.

 
 

Czytaj więcej

Środek Świata

ŚRODEK ŚWIATA to centralny punkt mapy, ziemia pod moimi stopami, z którą związane są różne historie, miejsca i ludzie. Mam dla nich szacunek i umiem o nich opowiedzieć innym. ŚRODEK ŚWIATA to punkt odniesienia, który uczy mnie rozumieć i szanować inne historie, inne miejsca i innych ludzi. ŚRODEK ŚWIATA to coś, dzięki czemu inni szanują i rozumieją mnie.

Czytaj więcej

Dziedzictwo kulturowe

Na materialne dziedzictwo kulturowe miejscowości, w której żyjemy składa się cały dorobek materialny wszystkich pokoleń, jakie zamieszkiwały to miejsce. Są to zarówno układy przestrzenne miejscowości, jak też powstałe przez stulecia budowle i zastosowane w nich rozwiązania architektoniczne. Fundamentalne podstawy do opisu dziedzictwa kulturowego stwarza tzw. „Karta dziedzictwa kulturowego miejscowości”. We wstępie do tego dokumentu napisano:

„Zmieniająca się rzeczywistość społeczna i ekonomiczna, idące za tym zewnętrzne
i wewnętrzne przeobrażenia kraju, zmiany ustrojowe- głód demokracji, często rozumiany
i realizowany jako nieograniczona swoboda działań, wolny rynek gospodarczy i pragnienie nadrobienia straconych dziesięcioleci- stwarzają poważne niebezpieczeństwo dla dziedzictwa kulturowego; można je nawet nazwać lawinowym procesem zagrożeń dla wszystkich składników tego dziedzictwa. Rozległość zjawiska, obejmującego szczeble lokalne, regionalne i krajowe, godzi przede wszystkim w tożsamość wspólnotową i narodową przez powszechny zalew kosmopolityzmu treści, formy i funkcji. W sposób szczególny grozi to zagładą tych wszystkich elementów, które tworzą lub powinny tworzyć zabytkowy, trwały zasób dziedzictwa kulturowego narodu. […]

Zasadą naczelną Karty jest ogarnięcie całości zagadnień zasobu dziedzictwa kulturowego danej miejscowości w jej granicach administracyjnych (…). Ta „całostka historycznego środowiska kulturowego”, kształtowanego do połowy XX w. (na ogół przez kilkaset lat), wydaje się najwłaściwsza do wyróżnienia i przyjęcia jako jednostka „miary” środowiska kulturowego. Zasadą proponowanego systemu ewidencji jest wspomniana całościowość ujęcia zwracająca taką samą uwagę zarówno na kształt sylwety miejscowości czy jej historyczny ustrój gruntowy, jak też jej historyczny zapis, tradycje (tzw. wartości niematerialne), aż o materialny zbiór bogactw dziedzictwa kulturowego, zbadanego i nie zbadanego, istniejącego i nie istniejącego, potwierdzonego źródłami- od archeologii po tzw. zabytki ruchome i nieruchome (te ostatnie rozumiane również w skali całych układów urbanistycznych i ruralistycznych).
 

Warto przeczytać:

http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/nr3/artykuly/a_stepnik.html

Czytaj więcej

Bądź Odkrywcą Pamięci

Jeżeli chcesz lepiej poznać i zrozumieć miejsce, w którym żyjesz, musisz zacząć odkrywać jego przeszłość - staniesz się w ten sposób Odkrywcą Pamięci.

 

 

Czytaj więcej