Zamojska 33 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublnie przy ulicy Zamojskiej 33.


Spis treści:
1. Lokalizacja
2. Funkcje
3. Kalendarium
4. Historia
5. Mieszkańcy
6. Opis
7. Literatura



Lokalizacja

Dawny numer policyjny: 257b
Numer hipoteczny: 768
Numer przed 1939: Zamojska 33
Numer po 1944: Zamojska 33
Numer obecny: Zamojska 33


Funkcje

Budynek mieszkalny. Pralnia Zofii Śfitek. Sklep spożywczy Wacława Bonieckiego. Piwiarnia. Sklep z materiałami piśmiennymi Hadosa Fernana. Konfekcja Sury Goldman.



Kalendarium

czerwiec 1883 – zgłoszenie budynków do ubezpieczenia
1890 – nieruchomość kupuje Józef Herszenhorn
1891–1894 – przebudowa oficyny, likwidacja drewnianej zabudowy gospodarczej
1896 – ubezpieczenie budynków
1905 – właścicielem posesji zostaje Aron Chil Herszenhorn
1907 – dokupienie placu od strony zachodniej
1909 – wzniesienie oficyn
1913 – nieruchomość dziedziczą dzieci Arona Herszenhorna
12 sierpnia 1927 – prośba Jankiela Herszenhorna o zmianę futryny sklepowej
14 października 1927 – zgoda na zmianę futryny
10 sierpnia 1934 – prośba o zatwierdzenie planu wykonania balkonów w budynku frontowym
26 kwietnia 1937 – wezwanie do przeprowadzenia remontu i oczyszczenia fasady z szyldów
maja 1937 – odwołanie Jankiela Herszenhorna od wezwania
12 lipca 1937 – zgoda na kilkumiesięczne przesunięcie terminu remontu
po 12 lipca 1937 – remont budynku
24 stycznia 1938 – sporządzenie Ankiety
23 marca 1938 – oględziny budowli
28 kwietnia 1938 – nakaz rozebrania bramy wjazdowej
16 marca 1939 – podanie o zatwierdzenie projektu urządzenia reklamowego dla sklepu Sary Goldman
18 czerwca 1940 – Karta realności
sierpień 1946 – uszkodzenie dachu i kominów
lata 70. XX – rozbiórka oficyny północnej
1999–2001 – remont oficyny


Historia

Nieruchomość została wydzielona z większej działki położonej przy ul. Żmigród, oznaczonej numerami policyjnymi 257 i 258 i w księdze hipotecznej figurującej pod numerem 664. W 2. poł. lat 70. XIX wieku rozpoczęła się parcelacja. W 1879 roku Franciszek Ksawery Wędrowski sprzedał działkę Wolfowi Reinerowi (Rejnerowi).W 1882 roku działkę podzielono na połowy – jedną z nich kupił Wincenty Zbroński. Parcela ta znajdowała się pomiędzy działką Wędrowskiego a działką Waręskiego.
Zbroński niezwłocznie rozpoczął zabudowę parceli i wystąpił o pozwolenie na budowę trzykondygnacyjnej kamienicy frontowej i dwukondygnacyjnej oficyny. W sierpniu 1882 roku inż. arch. W. Pliszczyński wykonał projekty budynków, z których w całości zrealizowano tylko kamienicę o siedmioosiowej fasadzie, z nieznacznie zryzalitowaną partią środkową o trójkątnym szczycie, z narożami i partią środkową górnych kondygnacji ujętymi pilastrami o zdobionych trzonach. Dwukondygnacyjnej oficyny nie wybudowano, zamiast niej – po północnej stronie podwórza – powstała oficyna parterowa.
W roku 1890 nieruchomość kupił Józef Herszenhorn. Nowy właściciel wymienił zastaną drewnianą zabudowę gospodarczą na murowaną, wzniósł stróżówkę i przebudował oficynę. W 1905 roku nieruchomość odziedziczył Aron Chil Herszenhorn, który w 1907 roku dokupił do działki część terenu od strony zachodniej pod budowę oficyny mieszkalnej, zachowanej do naszych czasów. 
Na planie z 1908 roku zaznaczono następujące obiekty: murowany trzykondygnacyjny dom frontowy, murowaną jednokondygnacyjna oficynę mieszkalną, murowaną dwukondygnacyjną oficynę mieszkalną, murowaną czterokondygnacyjną oficynę mieszkalną, dwie murowane szopy, szalety i stróżówkę.
W 1913 roku nieruchomość odziedziczyły dzieci Arona: Jakub (Jankiel) Herszenhorn, Ruchla Landau i Dyme Laia Rozencwajg.
W 1937 roku Herszenhorn został wezwany do przeprowadzenia remontu fasady domu i oczyszczenia jej z szyldów reklamowych, od którego nakazu odwołał się argumentując, że szyldy nie stanowią jego prywatnej własności i należą do lokatorów. Remont fasady przesunięto o kilka miesięcy i przeprowadzono zmianę szyldów.
Ankieta z 1938 roku opisuje dwupiętrowy dom murowany, z dwiema oficynami (parterową i trzypiętrową) wzniesionymi w 1909 roku. W domu funkcjonowały wówczas: pralnia Zofii Śfitek, sklep spożywczy Wacława Bonieckiego i sklep z materiałami piśmiennymi Hadosa Fernana.
Po II wojnie światowej nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa. W latach 70. XX wieku rozebrano oficynę północną.


Mieszkańcy

1938
Właściciel nieruchomości: Jakub Herszenhorn, syn Chila i Sury, ur. 25 grudnia 1884, zam. Lublin, Zamojska 33
Zarządca nieruchomości: Jakub Herszenhorn
Dozorca: Adam Woźniak
piwiarnia
„Pralnia Zofia Śfitek”
„Sklep spożywczy Wacława Bonieckiego”
„Materiały piśmienne Hadosa Fernana”

1939
„Konfekcja Sura Goldman”

1940
Lokale niemieszkalne: piwiarnia, materiały piśmiennicze, sklep spożywczy, pralnia, szewc

Mieszkańcy nieruchomości wg zawodu w 1940 roku

 

Zawód

Liczba osób zamieszkałych

na parterze

na piętrze

na poddaszu

w suterenie

w budynku frontowym

w oficynie

Pracownicy umysłowi

 

2

 

 

 

2

Wolne zawody

1

 

 

 

1

 

Robotnicy

 

2

 

 

2

 

Kupcy i przemysłowcy

1

10

 

 

1

10

Rzemieślnicy

 

8

 

 

 

8

Rolnicy

 

 

 

 

 

 

Inne zawody

 

 

 

 

 

 

Bez zawodu

 

 

 

 

 

 

 

Ogólna ilość mieszkańców: 162

Mężczyzn

Kobiet

Dzieci do 6 lat

Dzieci od 7 do 18 lat

Chrześcijan

Żydów

49

66

17

30

81

81

 

 



Opis

Kamienica frontowa murowana z cegły, dwupiętrowa, podpiwniczona, wzniesiona na planie prostokąta. Elewacja frontowa trzykondygnacyjna, siedmioosiowa. Układ otworów okiennych na parterze przekształcony (witrynowy), na piętrach zachowany (trzy zewnętrzne osie zsunięte ze sobą i odsunięte od osi środkowej). Na drugim piętrze osi centralnej i na piętrach osi środkowej – balkony o współczesnych balustradach. Elewacja frontowa zatraciła pierwotne podziały i detal architektoniczny. Elewacja tylna opracowana w podobny sposób, z jednym balkonem na drugim piętrze.
Oficyna murowana z cegły, czterokondygnacyjna, wzniesiona na planie prostokąta. Elewacja frontowa dziewięcioosiowa, z wyodrębnioną osią środkową. Kondygnacje pierwszego i drugiego piętra wydzielone gzymsami, z podziałem ramowo-lizenowym. Całość wieńczy gzyms koronujący.
 
Wnętrza: układ wnętrz przekształcony. W 2004 roku w kamienicy (mieszkanie nr 3) i w oficynie (mieszkanie nr 22) zachowały się piece z okresu międzywojennego; w oficynie zachowała się drewniana klatka schodowa o spocznikach wyłożonych kolorowym lastriko, drewnianych stopniach i tralkowej balustradzie.
 
Otoczenie: kamienica usytuowana kalenicowo w linii zabudowy ulicy, po zachodniej stronie ulicy Zamojskiej; budynek od południa przylega ścianą szczytową do kamienicy nr 35, od północy (na wysokości pięter) do kamienicy przylega współczesny budynek handlowy.

Literatura

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Zamojskiej 33
Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 10 INSPEKCJA BUDOWLANA MIASTA LUBLINA [1926-]1944-1950[1951] » Jednostka: 5947
Plan na powiększenie otworu sklepowego w domu J. Herszenhorna przy ul. Zamojskiej N. 33 w Lublinie
Projekt na urządzenie balkonów na 2-im piętrze w domu N. 33 przy ul. Zamojskiej w Lublinie, własność p. Herszenhorna
Projekt napisów reklamujących sklepy przy ul. Zamojskiej No. 33 w Lublinie
Projekt urządzenia reklamowego dla W.P. Sary Goldman
 
Domowa książka meldunkowa miasta Lublina ul. Zamojska nr 33 lok. 1; 1a; 2-15a; 16-31; 33-34
Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 12 KSIĘGI MELDUNKOWE MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLINA [1873-]1930-1950[-1960] » Jednostka:2392
 
B. Stanek-Lebioda, Lublin. Kamienica i oficyna ul. Zamojska 33, 33A. Rozpoznanie historyczne i postulaty konserwatorskie, Lublin 2004, mps WUOZ, syg. 17633

Zamojska 33 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublnie przy ulicy Zamojskiej 33.

Spis treści:
1. Lokalizacja
2. Funkcje
3. Kalendarium
4. Historia
5. Mieszkańcy
6. Opis
7. Literatura

Lokalizacja

Dawny numer policyjny: 257b
Numer hipoteczny: 768
Numer przed 1939: Zamojska 33
Numer po 1944: Zamojska 33
Numer obecny: Zamojska 33


Funkcje

Budynek mieszkalny. Pralnia Zofii Śfitek. Sklep spożywczy Wacława Bonieckiego. Piwiarnia. Sklep z materiałami piśmiennymi Hadosa Fernana. Konfekcja Sury Goldman.


Kalendarium

czerwiec 1883 – zgłoszenie budynków do ubezpieczenia
1890 – nieruchomość kupuje Józef Herszenhorn
1891–1894 – przebudowa oficyny, likwidacja drewnianej zabudowy gospodarczej
1896 – ubezpieczenie budynków
1905 – właścicielem posesji zostaje Aron Chil Herszenhorn
1907 – dokupienie placu od strony zachodniej
1909 – wzniesienie oficyn
1913 – nieruchomość dziedziczą dzieci Arona Herszenhorna
12 sierpnia 1927 – prośba Jankiela Herszenhorna o zmianę futryny sklepowej
14 października 1927 – zgoda na zmianę futryny
10 sierpnia 1934 – prośba o zatwierdzenie planu wykonania balkonów w budynku frontowym
26 kwietnia 1937 – wezwanie do przeprowadzenia remontu i oczyszczenia fasady z szyldów
maja 1937 – odwołanie Jankiela Herszenhorna od wezwania
12 lipca 1937 – zgoda na kilkumiesięczne przesunięcie terminu remontu
po 12 lipca 1937 – remont budynku
24 stycznia 1938 – sporządzenie Ankiety
23 marca 1938 – oględziny budowli
28 kwietnia 1938 – nakaz rozebrania bramy wjazdowej
16 marca 1939 – podanie o zatwierdzenie projektu urządzenia reklamowego dla sklepu Sary Goldman
18 czerwca 1940 – Karta realności
sierpień 1946 – uszkodzenie dachu i kominów
lata 70. XX – rozbiórka oficyny północnej
1999–2001 – remont oficyny


Historia

Nieruchomość została wydzielona z większej działki położonej przy ul. Żmigród, oznaczonej numerami policyjnymi 257 i 258 i w księdze hipotecznej figurującej pod numerem 664. W 2. poł. lat 70. XIX wieku rozpoczęła się parcelacja. W 1879 roku Franciszek Ksawery Wędrowski sprzedał działkę Wolfowi Reinerowi (Rejnerowi).W 1882 roku działkę podzielono na połowy – jedną z nich kupił Wincenty Zbroński. Parcela ta znajdowała się pomiędzy działką Wędrowskiego a działką Waręskiego.
Zbroński niezwłocznie rozpoczął zabudowę parceli i wystąpił o pozwolenie na budowę trzykondygnacyjnej kamienicy frontowej i dwukondygnacyjnej oficyny. W sierpniu 1882 roku inż. arch. W. Pliszczyński wykonał projekty budynków, z których w całości zrealizowano tylko kamienicę o siedmioosiowej fasadzie, z nieznacznie zryzalitowaną partią środkową o trójkątnym szczycie, z narożami i partią środkową górnych kondygnacji ujętymi pilastrami o zdobionych trzonach. Dwukondygnacyjnej oficyny nie wybudowano, zamiast niej – po północnej stronie podwórza – powstała oficyna parterowa.
W roku 1890 nieruchomość kupił Józef Herszenhorn. Nowy właściciel wymienił zastaną drewnianą zabudowę gospodarczą na murowaną, wzniósł stróżówkę i przebudował oficynę. W 1905 roku nieruchomość odziedziczył Aron Chil Herszenhorn, który w 1907 roku dokupił do działki część terenu od strony zachodniej pod budowę oficyny mieszkalnej, zachowanej do naszych czasów. 
Na planie z 1908 roku zaznaczono następujące obiekty: murowany trzykondygnacyjny dom frontowy, murowaną jednokondygnacyjna oficynę mieszkalną, murowaną dwukondygnacyjną oficynę mieszkalną, murowaną czterokondygnacyjną oficynę mieszkalną, dwie murowane szopy, szalety i stróżówkę.
W 1913 roku nieruchomość odziedziczyły dzieci Arona: Jakub (Jankiel) Herszenhorn, Ruchla Landau i Dyme Laia Rozencwajg.
W 1937 roku Herszenhorn został wezwany do przeprowadzenia remontu fasady domu i oczyszczenia jej z szyldów reklamowych, od którego nakazu odwołał się argumentując, że szyldy nie stanowią jego prywatnej własności i należą do lokatorów. Remont fasady przesunięto o kilka miesięcy i przeprowadzono zmianę szyldów.
Ankieta z 1938 roku opisuje dwupiętrowy dom murowany, z dwiema oficynami (parterową i trzypiętrową) wzniesionymi w 1909 roku. W domu funkcjonowały wówczas: pralnia Zofii Śfitek, sklep spożywczy Wacława Bonieckiego i sklep z materiałami piśmiennymi Hadosa Fernana.
Po II wojnie światowej nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa. W latach 70. XX wieku rozebrano oficynę północną.


Mieszkańcy

1938
Właściciel nieruchomości: Jakub Herszenhorn, syn Chila i Sury, ur. 25 grudnia 1884, zam. Lublin, Zamojska 33
Zarządca nieruchomości: Jakub Herszenhorn
Dozorca: Adam Woźniak
piwiarnia
„Pralnia Zofia Śfitek”
„Sklep spożywczy Wacława Bonieckiego”
„Materiały piśmienne Hadosa Fernana”

1939
„Konfekcja Sura Goldman”

1940
Lokale niemieszkalne: piwiarnia, materiały piśmiennicze, sklep spożywczy, pralnia, szewc

Mieszkańcy nieruchomości wg zawodu w 1940 roku








 

Zawód

Liczba osób zamieszkałych

na parterze

na piętrze

na poddaszu

w suterenie

w budynku frontowym

w oficynie

Pracownicy umysłowi

 

2

 

 

 

2

Wolne zawody

1

 

 

 

1

 

Robotnicy

 

2

 

 

2

 

Kupcy i przemysłowcy

1

10

 

 

1

10

Rzemieślnicy

 

8

 

 

 

8

Rolnicy

 

 

 

 

 

 

Inne zawody

 

 

 

 

 

 

Bez zawodu

 

 

 

 

 

 

 







Ogólna ilość mieszkańców: 162

Mężczyzn

Kobiet

Dzieci do 6 lat

Dzieci od 7 do 18 lat

Chrześcijan

Żydów

49

66

17

30

81

81

 

 


Opis

Kamienica frontowa murowana z cegły, dwupiętrowa, podpiwniczona, wzniesiona na planie prostokąta. Elewacja frontowa trzykondygnacyjna, siedmioosiowa. Układ otworów okiennych na parterze przekształcony (witrynowy), na piętrach zachowany (trzy zewnętrzne osie zsunięte ze sobą i odsunięte od osi środkowej). Na drugim piętrze osi centralnej i na piętrach osi środkowej – balkony o współczesnych balustradach. Elewacja frontowa zatraciła pierwotne podziały i detal architektoniczny. Elewacja tylna opracowana w podobny sposób, z jednym balkonem na drugim piętrze.
Oficyna murowana z cegły, czterokondygnacyjna, wzniesiona na planie prostokąta. Elewacja frontowa dziewięcioosiowa, z wyodrębnioną osią środkową. Kondygnacje pierwszego i drugiego piętra wydzielone gzymsami, z podziałem ramowo-lizenowym. Całość wieńczy gzyms koronujący.
 
Wnętrza: układ wnętrz przekształcony. W 2004 roku w kamienicy (mieszkanie nr 3) i w oficynie (mieszkanie nr 22) zachowały się piece z okresu międzywojennego; w oficynie zachowała się drewniana klatka schodowa o spocznikach wyłożonych kolorowym lastriko, drewnianych stopniach i tralkowej balustradzie.
 
Otoczenie: kamienica usytuowana kalenicowo w linii zabudowy ulicy, po zachodniej stronie ulicy Zamojskiej; budynek od południa przylega ścianą szczytową do kamienicy nr 35, od północy (na wysokości pięter) do kamienicy przylega współczesny budynek handlowy.



Literatura

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Zamojskiej 33
Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 10 INSPEKCJA BUDOWLANA MIASTA LUBLINA [1926-]1944-1950[1951] » Jednostka: 5947
Plan na powiększenie otworu sklepowego w domu J. Herszenhorna przy ul. Zamojskiej N. 33 w Lublinie
Projekt na urządzenie balkonów na 2-im piętrze w domu N. 33 przy ul. Zamojskiej w Lublinie, własność p. Herszenhorna
Projekt napisów reklamujących sklepy przy ul. Zamojskiej No. 33 w Lublinie
Projekt urządzenia reklamowego dla W.P. Sary Goldman
 
Domowa książka meldunkowa miasta Lublina ul. Zamojska nr 33 lok. 1; 1a; 2-15a; 16-31; 33-34
Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 12 KSIĘGI MELDUNKOWE MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLINA [1873-]1930-1950[-1960] » Jednostka:2392
 
B. Stanek-Lebioda, Lublin. Kamienica i oficyna ul. Zamojska 33, 33A. Rozpoznanie historyczne i postulaty konserwatorskie, Lublin 2004, mps WUOZ, syg. 17633