Kapliczka przy Alejach Racławickich w Lublinie

Kapliczka zwana Bożą Męką powstała w 1736 roku jako wotum z powodu zarazy morowej, która nawiedziła Lublin.

 


Kopiec pod kapliczkę został prawdopodobnie usypany w miejscu usytuowania cmentarza cholerycznego. Ostatnie badania archeologiczne potwierdziły, że w kopcu znajduje się kurhan kryjący przedchrześcijańskie pochówki. Wokół tego wyniesienia terenu krążyły zresztą liczne legendy. Jedna z nich głosi, że jest to miejsce usytuowania szubienicy miejskiej. Stąd też wzięła się potoczna nazwa kapliczki – Boża Męka – ponieważ nieopodal szubienicy znajdował się krzyż.

Kapliczka jest murowana, otynkowana, w typie wieżowym, dwukondygnacyjna, umieszczona na cokole, nakryta spłaszczonym dachem, zwieńczonym metalowym, ażurowym krzyżem. Wewnątrz znajduje się figura Chrystusa.

 

Opis kapliczki przy Al. Racławickich pojawia się w Ilustrowanym przewodniku po Lublinie:
„Tuż przy murze oddzielającym [ogród] od Aleji Racławickich, na wprost gmachu uniwersytetu, stoi pomnik wzniesiony podobno na pamiątkę zarazy panującej w XVII w. (według innych w miejscu szubienicy)”.
 
Z kolei Wiktor Ziółkowski w artykule pt. „Boża męka murowana stara” w ogrodzie miejskim w Lublinie z 1938 roku pisze:

„Jest to kapliczka przydrożna, prawdopodobnie z XVI już wieku pochodząca, która zapewne w ubiegłym dopiero stuleciu została pozbawiona bliższych znamion religijnych, a więc rzeźbionej figury we wnęce, a po roku już mniej więcej 1860 i krzyża, którym zakończony był daszek kolumny. Że było tak w istocie potwierdza źródło historyczne, jakim jest monografia kościołów lubelskich ks. Jana Ambrożego Wadowskiego. W swym niezmiernie cennym dziele zwraca autor uwagę, że kolumna ta murowana zakończona klatką czworoboczną i daszkiem murowanym, jest starożytnego pochodzenia i „niezawodnie była już w XVI w. Boża męka murowaną starą” posiadającej we wzmiankowanej klatce Zbawcy statuę cierniem ukoronowanego.
Obecnie, od roku 1934, wśród filarków pod daszkiem tej kolumny murowanej jest umieszczona figura Najśw. Serca Pana Jezusa i krzyż na daszku. Dawniej zaś wg. Ks. Wadowskiego, znajdowała się w tym miejscu „statua drewniana P. Jezusa, cierniem ukoronowanego, w postawie siedzącej, z wyrazem twarzy dziwnie bolesnym i smutnym, która dziś znajduje się w kościele św. Stanisława w Lublinie” [...]. Szereg podobnych postaci kapliczkowych, znajdujących się i dziś jeszcze w najbliższej i dalszej okolicy Lublina oraz w samym Lublinie, przemawia za znaczną jeśli nie całkowitą słusznością takiego przypuszczenia [...].
Rzeźba z kościoła Dominikanów przedstawia postać Pana Jezusa Miłosiernego, odzianego jedynie w przepaskę. Pochylona głowa, oparta na dłoni prawej ręki, zgiętej w łokciu i opartej o kolano. Druga ręka spoczywa również na kolanie. Stopa prawej nogi opiera się o czaszkę Adama. Jest to rzeźba o charakterze typowo kapliczkowym [...]”.


 

Redakcja: Monika Śliwińska


Literatura

Ilustrowany przewodni po Lublinie, Lubelskie Towarzystwo Krajoznawcze, Lublin 1931, s. 53.

Julian Kot [Wiktor Ziółkowski], „Boża męka murowana stara” w ogrodzie miejskim w Lublinie, Dodatek niedzielny do „Expressu Lubelskiego i Wołyńskiego”, 29.05.1938.

Kapliczka przy Alejach Racławickich w Lublinie

Kapliczka zwana Bożą Męką powstała w 1736 roku jako wotum z powodu zarazy morowej, która nawiedziła Lublin.

 

Kopiec pod kapliczkę został prawdopodobnie usypany w miejscu usytuowania cmentarza cholerycznego. Ostatnie badania archeologiczne potwierdziły, że w kopcu znajduje się kurhan kryjący przedchrześcijańskie pochówki. Wokół tego wyniesienia terenu krążyły zresztą liczne legendy. Jedna z nich głosi, że jest to miejsce usytuowania szubienicy miejskiej. Stąd też wzięła się potoczna nazwa kapliczki – Boża Męka – ponieważ nieopodal szubienicy znajdował się krzyż.

Kapliczka jest murowana, otynkowana, w typie wieżowym, dwukondygnacyjna, umieszczona na cokole, nakryta spłaszczonym dachem, zwieńczonym metalowym, ażurowym krzyżem. Wewnątrz znajduje się figura Chrystusa.

 

Opis kapliczki przy Al. Racławickich pojawia się w Ilustrowanym przewodniku po Lublinie:
„Tuż przy murze oddzielającym [ogród] od Aleji Racławickich, na wprost gmachu uniwersytetu, stoi pomnik wzniesiony podobno na pamiątkę zarazy panującej w XVII w. (według innych w miejscu szubienicy)”.
 
Z kolei Wiktor Ziółkowski w artykule pt. „Boża męka murowana stara” w ogrodzie miejskim w Lublinie z 1938 roku pisze:

„Jest to kapliczka przydrożna, prawdopodobnie z XVI już wieku pochodząca, która zapewne w ubiegłym dopiero stuleciu została pozbawiona bliższych znamion religijnych, a więc rzeźbionej figury we wnęce, a po roku już mniej więcej 1860 i krzyża, którym zakończony był daszek kolumny. Że było tak w istocie potwierdza źródło historyczne, jakim jest monografia kościołów lubelskich ks. Jana Ambrożego Wadowskiego. W swym niezmiernie cennym dziele zwraca autor uwagę, że kolumna ta murowana zakończona klatką czworoboczną i daszkiem murowanym, jest starożytnego pochodzenia i „niezawodnie była już w XVI w. Boża męka murowaną starą” posiadającej we wzmiankowanej klatce Zbawcy statuę cierniem ukoronowanego.
Obecnie, od roku 1934, wśród filarków pod daszkiem tej kolumny murowanej jest umieszczona figura Najśw. Serca Pana Jezusa i krzyż na daszku. Dawniej zaś wg. Ks. Wadowskiego, znajdowała się w tym miejscu „statua drewniana P. Jezusa, cierniem ukoronowanego, w postawie siedzącej, z wyrazem twarzy dziwnie bolesnym i smutnym, która dziś znajduje się w kościele św. Stanisława w Lublinie” [...]. Szereg podobnych postaci kapliczkowych, znajdujących się i dziś jeszcze w najbliższej i dalszej okolicy Lublina oraz w samym Lublinie, przemawia za znaczną jeśli nie całkowitą słusznością takiego przypuszczenia [...].
Rzeźba z kościoła Dominikanów przedstawia postać Pana Jezusa Miłosiernego, odzianego jedynie w przepaskę. Pochylona głowa, oparta na dłoni prawej ręki, zgiętej w łokciu i opartej o kolano. Druga ręka spoczywa również na kolanie. Stopa prawej nogi opiera się o czaszkę Adama. Jest to rzeźba o charakterze typowo kapliczkowym [...]”.

 

Redakcja: Monika Śliwińska



Literatura

Ilustrowany przewodni po Lublinie, Lubelskie Towarzystwo Krajoznawcze, Lublin 1931, s. 53.

Julian Kot [Wiktor Ziółkowski], „Boża męka murowana stara” w ogrodzie miejskim w Lublinie, Dodatek niedzielny do „Expressu Lubelskiego i Wołyńskiego”, 29.05.1938.