Literatura lubelska


Lublin i Lubelszczyzna od zarania polskiego piśmiennictwa zajmowały znaczącą pozycję na mapie literackiej kraju. Poezja wyraziście i w sposób znaczący wpisuje się w kulturowy charakter Lublina, co czyni nasze miasto miejscem wyjątkowym na mapie Polski. Z Lublinem związanych było wielu ważnych, nierzadko bardzo wybitnych poetów – jak Kochanowski, Rej, Klonowic, Krasicki, Koźmian, Pol, Arnsztajnowa, Łobodowski, Czechowicz, Kamieńska, Hartwig, Stachura, Tkaczyszyn-Dycki, Świetlicki, Zadura. Tutaj mieszkają poeci współtworzący panoramę polskiej poezji współczesnej: Fert, Łukowski, Wierzbicki, Ostrowska, Niewiadomski. Lublin jest też miejscem intensywnego namysłu nad poezją – zarówno naukowego (na obu Uniwersytetach), jak i krytycznoliterackiego (tutaj ukazują się ważne, w dużej mierze poświęcone poezji, pisma literackie: „Kresy” i „Akcent”, a także artystycznego (poezja często była i jest inspiracją oraz materiałem, na którym pracują artyści lubelskich teatrów i lubelscy plastycy).

Najważniejszym dla naszego miasta poetą jest Józef Czechowicz. To właśnie on – jeden z najwybitniejszych poetów polszczyzny – w swoim poetyckim dziele wydobył i pokazał niezwykłość Lublina. On też nazywał Lublin „miastem poetów” (podobnie czyni Wacław Gralewski w Stalowej tęczy i Tadeusz Kłak w tytule swojej książki, Miasto poetów,  poświęconej lubelskim poetom okresu międzywojennego). Dlatego też poetycką legendę Czechowicza czynimy punktem wyjścia dla myślenia o Lublinie, jako o „mieście poezji”.
 
Zofia Wójcikowska określiła w Tradycjach literackich Lubelszczyzny początki literatury wyrosłej na gruncie lubelskim: upraszczając zagadnienie, można ją określić terminem — literatura lubelska sięgają początków XVI wieku. Wcześniej jednak, bo już w drugiej połowie XV wieku Lublin stal się ożywionym ośrodkiem ruchu kulturalnego, miejscem pobytu wielu znakomitych osobistości, związanych z dworem królewskim, który często gościł na lubelskim zamku. Tutaj właśnie przebywali przez kilka lat dwaj synowie króla Kazimierza Jagiellończyka, a wraz z nimi wielu sławnych nauczycieli, jak Jan Długosz. Wolno twierdzić, że pobyt tych ludzi w Lublinie wywarł niemały wpływ na rozwój życia umysłowego miasta, na zaszczepienie wśród postępowej warstwy szlacheckiej i mieszczańskiej elementów nowej, powoli do nas przenikającej, humanistycznej kultury.
 
Dwudziestolecie międzywojenne to bogaty kulturalnie i owocny literacko okres dla Lublina i lublinian. Do rozwoju i popularyzacji młodych talentów przyczyniał się utworzony w Lublinie w maju 1932 roku Związek Literatów oraz licznie działające wówczas czasopisma – zarówno gazety codzienne, np. „Kurier Lubelski” na czele z Józefem Czechowiczem, jak i pisma kulturalno-literackie tworzone przez młodych twórców – np. lubelski „Reflektor” czy chełmska „Kamena”. Warto wspomnieć, że spośród członków redakcji „Reflektora” wyłoniła się, działająca pod tą samą nazwą co czasopismo, grupa literacka. Lubelscy literaci pozostawali przyjaciółmi także wówczas, gdy opuszczali rodzinne miasto; większość z nich nigdy również nie przestała być „lubelska”. A o sile i pociągającej magii tamtego czasu świadczy chociażby to, że współcześni lubelscy twórcy nie stronią od nawiązań do lubelskiego dwudziestolecia międzywojennego. Okres ten stał się inspiracją dla współczesnych pisarzy, np. dla Hanny Krall czy Marcina Wrońskiego, ale też dla działań edukacyjno-animacyjnych Ośrodka "Brama Grodzka-Teatr NN", który organizuje w ciągu kalendarzowego roku cykle imprez poetyckich: Festiwal Literacki "Miasto Poezji", "Urodziny Józefa Czechowicza", "Spacer z Poematem o mieście Lublinie" oraz tworzone są książki i portale internetowe poświęcone poetom lubelskim.
 
Prezentowany dział o literaturze ukazuje Lublin literacki w określonych epokach oraz ludzi związanych z książką, drukiem, ekslibrisem, czasopismami, a także konkretnymi wydarzeniami i środowiskiem literackim. Zawiera ciekawostki, tj. pobyty sławnych literatów w Lublinie i inne informacje.

Literatura lubelska

Lublin i Lubelszczyzna od zarania polskiego piśmiennictwa zajmowały znaczącą pozycję na mapie literackiej kraju. Poezja wyraziście i w sposób znaczący wpisuje się w kulturowy charakter Lublina, co czyni nasze miasto miejscem wyjątkowym na mapie Polski. Z Lublinem związanych było wielu ważnych, nierzadko bardzo wybitnych poetów – jak Kochanowski, Rej, Klonowic, Krasicki, Koźmian, Pol, Arnsztajnowa, Łobodowski, Czechowicz, Kamieńska, Hartwig, Stachura, Tkaczyszyn-Dycki, Świetlicki, Zadura. Tutaj mieszkają poeci współtworzący panoramę polskiej poezji współczesnej: Fert, Łukowski, Wierzbicki, Ostrowska, Niewiadomski. Lublin jest też miejscem intensywnego namysłu nad poezją – zarówno naukowego (na obu Uniwersytetach), jak i krytycznoliterackiego (tutaj ukazują się ważne, w dużej mierze poświęcone poezji, pisma literackie: „Kresy” i „Akcent”, a także artystycznego (poezja często była i jest inspiracją oraz materiałem, na którym pracują artyści lubelskich teatrów i lubelscy plastycy).

Najważniejszym dla naszego miasta poetą jest Józef Czechowicz. To właśnie on – jeden z najwybitniejszych poetów polszczyzny – w swoim poetyckim dziele wydobył i pokazał niezwykłość Lublina. On też nazywał Lublin „miastem poetów” (podobnie czyni Wacław Gralewski w Stalowej tęczy i Tadeusz Kłak w tytule swojej książki, Miasto poetów,  poświęconej lubelskim poetom okresu międzywojennego). Dlatego też poetycką legendę Czechowicza czynimy punktem wyjścia dla myślenia o Lublinie, jako o „mieście poezji”.

 
Zofia Wójcikowska określiła w Tradycjach literackich Lubelszczyzny początki literatury wyrosłej na gruncie lubelskim: upraszczając zagadnienie, można ją określić terminem — literatura lubelska sięgają początków XVI wieku. Wcześniej jednak, bo już w drugiej połowie XV wieku Lublin stal się ożywionym ośrodkiem ruchu kulturalnego, miejscem pobytu wielu znakomitych osobistości, związanych z dworem królewskim, który często gościł na lubelskim zamku. Tutaj właśnie przebywali przez kilka lat dwaj synowie króla Kazimierza Jagiellończyka, a wraz z nimi wielu sławnych nauczycieli, jak Jan Długosz. Wolno twierdzić, że pobyt tych ludzi w Lublinie wywarł niemały wpływ na rozwój życia umysłowego miasta, na zaszczepienie wśród postępowej warstwy szlacheckiej i mieszczańskiej elementów nowej, powoli do nas przenikającej, humanistycznej kultury.
 
Dwudziestolecie międzywojenne to bogaty kulturalnie i owocny literacko okres dla Lublina i lublinian. Do rozwoju i popularyzacji młodych talentów przyczyniał się utworzony w Lublinie w maju 1932 roku Związek Literatów oraz licznie działające wówczas czasopisma – zarówno gazety codzienne, np. „Kurier Lubelski” na czele z Józefem Czechowiczem, jak i pisma kulturalno-literackie tworzone przez młodych twórców – np. lubelski „Reflektor” czy chełmska „Kamena”. Warto wspomnieć, że spośród członków redakcji „Reflektora” wyłoniła się, działająca pod tą samą nazwą co czasopismo, grupa literacka. Lubelscy literaci pozostawali przyjaciółmi także wówczas, gdy opuszczali rodzinne miasto; większość z nich nigdy również nie przestała być „lubelska”. A o sile i pociągającej magii tamtego czasu świadczy chociażby to, że współcześni lubelscy twórcy nie stronią od nawiązań do lubelskiego dwudziestolecia międzywojennego. Okres ten stał się inspiracją dla współczesnych pisarzy, np. dla Hanny Krall czy Marcina Wrońskiego, ale też dla działań edukacyjno-animacyjnych Ośrodka "Brama Grodzka-Teatr NN", który organizuje w ciągu kalendarzowego roku cykle imprez poetyckich: Festiwal Literacki "Miasto Poezji", "Urodziny Józefa Czechowicza", "Spacer z Poematem o mieście Lublinie" oraz tworzone są książki i portale internetowe poświęcone poetom lubelskim.
 
Prezentowany dział o literaturze ukazuje Lublin literacki w określonych epokach oraz ludzi związanych z książką, drukiem, ekslibrisem, czasopismami, a także konkretnymi wydarzeniami i środowiskiem literackim. Zawiera ciekawostki, tj. pobyty sławnych literatów w Lublinie i inne informacje.