W 1939 roku ukazała się „Antologia współczesnych poetów lubelskich” opracowana przez ks. Ludwika Zalewskiego.
„Antologia” ukazała się jako trzeci numer “Biblioteki Lubelskiej” firmowanej przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Lublinie przy wsparciu finansowym Lubelskiego Związku Pracy Kulturalnej. Na stronie tytułowej możemy jeszcze znaleźć dodatkowe informację, że książkę drukowały Lubelskie Zakłady Graficzne Adam Szczuka Lublin ul. Zamojska 12 oraz że “składem głównym” książki była księgarnia św. Wojciecha mieszcząca się w hotelu „Victoria”.
W „Antologii” zaprezentowano twórczość 15 lubelskich poetów wraz z ich biogramami:

Franciszka Arnsztajnowa
Konrad Bielski
Tadeusz Bocheński
Stanisław Ciesielczuk
Józef Czechowicz
Henryk Domiński
Wacław Gralewski
Stanisław Grędziński
Kazimierz Andrzej Jaworski
Kossowski Mieczysław
Józef Łobodowski
Antoni Madej
Bronisław Michalski
Władysław Podstawka
Jan Szczawiej

Przy pracach nad powstającą" Antologią" brał udział również Józef Czechowicz. W ramach udzielanej ks. Ludwikowi Zalewskiemu pomocy przekazał mu dziesięć własnoręcznie napisanych not biograficznych: o sobie, Konradzie Bielskim, Henryku Domińskim, Anieli Fleszarowej, Adamie Galisie, Witoldzie Kasperskim, Józefie Nikodemie Kłosowskim, Józefie Łobodowskim, Bronisławie Ludwiku Michalskim, Władysławie Podstawce. Noty te z niewielkimi zmianami wykorzystał ks. Ludwik Zalewski, tworząc biogramy poetów. Ks. Ludwik Zalewski zabiegał, aby wstęp do "Antologii" był autorstwa Józefa Czechowicza. Świadectwem tego jest korespondencja jaką prowadzili.

W liście do ks. Zalewskiego wysłanym z Warszawy 11 stycznia 1938 Czechowicz pisał: W sprawie „Antologii lubelskiej” napiszę do Księdza Profesora osobno – lada dzień. Chodzi o to, że tamten manuskrypt przemówienia sprzed kilku lat [najprawdopodobniej chodzi o Mowę na otwarcie Związku Literatów w Lublinie wygłoszoną na zebraniu organizacyjnym Związku 21 maja 1932] – nie istnieje, ośmielę się więc zaproponować Księdzu Profesorowi, aby zechciał przyjąć zamiast niego wstęp specjalnie w tym celu napisany. O wierszach, które chętnie bym w antologii widział, również napiszę w następnym liście, bo nawet tekstów nie mam pod ręką. Oczekuję na razie aprobaty Księdza profesora na ów wstęp oraz wieść, jakiej objętości ma być ta publikacja i które lata, czy jakie lata wyznaczają jej granice w czasie, pewno 1918-1938. [1]
 
Prawie rok później (12 stycznia 1939) o obiecanym wstępie Czechowicz pisze z Warszawy do ks. Ludwika Zalewskiego: List Księdza przyszedł w chwili, gdy wahałem się, czy wysłać do Lublina wstęp, który napisałem, czy też nie. Wahanie pochodziło stąd, że już dawniej napisałem impresję, którą załączam i ani rusz nie mogłem się zmusić do przerobienia tego na spokojny, poważny prolog nie byle jakiego wydawnictwa. Pisałem coś ze trzy razy uroczyste artykulasy i nic z tego nie wychodziło. A pisałem, bo mnie piłował Podstawka, a i czcigodna staruszka też mi przypominała o "Antologii" nieraz. A kiedy nadszedł list Księdza i było w nim rozgrzeszenie, że niby nawet wierszem można wprowadzenie owo sporządzić, dałem sobie spokój i postanowiłem wysłać to, co Ksiądz tu widzi. Może zanadto od Sasa do lasa, może bynajmniej nie takie wstępne, jak potrzeba, ale z kategorii tych rzeczy, które “sercem gryzą”. Nie wiem, czy potrzebne tam są wzmianki o proroctwie św. Malachiasza oraz Nostradamusie, nie wiem, czy z perspektywy naszego miłego miasteczka świat wygląda równie potwornie, jak z perspektywy życia stolicy – ale naprawdę [!] [wtrącenie Czechowicza], ale samo mi się to wylało spod serca i bardzo serdecznie, przynajmniej w zamiarze. Nie mogłem pisać spokojnie. [2]

W tym samym liście Czechowicz dzieli się ciekawą refleksją o „Antologii”: Drogi, a szanowny Księże Ludwiku, byłbym rad, gdyby "Antologia" niedługo się ukazała. Ucieszyłoby to chyba wszystkich nas, a w szczególności Staruszkę [Franciszka Arnsztajnowa], która przeżywa chwile głębokiej depresji przytłoczona tym, co dzieje niosą. Rozumiem ją. Już nie ma prywatnych ludzi, prywatnych uczuć. Zaraz za domem każdego z nas otwiera się głębia niedobra i huczy młyn czasu, mielący bezlitośnie. Książki to będą wkrótce jedyne szczątki pływające po potopie świadczące o nas wobec nowych pokoleń. Ale chciałoby się ucieszyć nimi oczy nie tylko ze względu na dalsze pokolenia. [3]
 
Do Wacława Gralewskiego z Warszawy 17 lutego 1939: Mam nadzieję, że wiesz o „Antologii poetów lubelskich”. Ukaże się na początku marca rb. z ładnym wyborem wierszy i interesującymi portrecikami poniektórych złoczyńców, m. in. i niżej podpisanego. [4]

Do ks. Zalewskiego w czerwcu 1939: Osobę księdza przypomina mi dziś żywo "Antologia" lubelska, która tu leży przede mną na stole, nad podziw starannie wydana i ładna. W tej całości nawet moja przedmowa wydała mi się ładna i już nie mam skrupułów w związku z jej wydrukowaniem. [5]

Historia ratowania „Antologii” (1939, 1944)

Zniszczenie księgarni św. Wojciecha 9 września 1939

Księgarnia św. Wojciecha, w której był skład całej „Antologii” mieściła się w hotelu “Victoria”, który spłonął w czasie lotniczego bombardowania Lublina 9 września 1939. Razem z księgarnią uległa zniszczeniu duża część nakładu „Antologii”. Z płonącego budynku i gruzów ocalałe książki wydobywał Franciszek Raczkowski, lubelski księgarz. Po jakimś czasie zostały one umieszczone w części parterowej domu przy ulicy Kapucyńskiej nr 1.

Zniszczenie księgarni św. Wojciecha 23 lipca 1944

Podobna sytuacja jak opisana wyżej miała miejsce w czasie oswabadzania Lublina w 1944 roku. Pisze o tym Teresa Lisiecka: W dniu 23 lipca 1944 r. księgarnia uległa całkowitemu zniszczeniu […]. Z gruzów i popiołów wydobywał sam [Franciszek Raczkowski] i przy pomocy nielicznego personelu księgarni oraz przechodniów książki i czasopisma. Wspólnie z Krankowskim [innym księgarzem] uporządkowali uratowany księgozbiór, sporządzili remanent ocalałych książek. Zaopatrzyli je ekslibrisem następującej treści: “strzeż skarbu polskiej książki. Książka uszkodzona wydobyta z gruzów zniszczonej w działaniach wojennych Księgarni Św. Wojciecha w Lublinie przy ul. Kapucyńskiej”. [6]

Opracowanie Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska