About Władysław Panas/English

Od końca lat 60. związany z Lublinem, z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Był literaturoznawcą, specjalistą od twórczości Brunona Schulza i Józefa Czechowicza. Dla kilku pokoleń polonistów KUL stał się Mistrzem.

Miasto jest księgą, może być również miasto wierszem – profesor Panas jako pierwszy zwykł w ten szczególny sposób traktować miasto. Dzięki temu stał się odkrywcą magicznego Lublina i jego wielokulturowości. Pozostawił po sobie kilka wspaniałych tekstów stanowiących niezwykły, swoisty przewodnik po Lublinie. 

Był wielkim przyjacielem Ośrodka „Brama Grodzka - Teatr NN”, który po śmierci Profesora prowadzi szereg działań mających na celu upamiętnienie postaci Władysława Panasa. 

Miejsce urodzenia

Władysław Ludwik Panas, teoretyk i historyk literatury, urodzony 28 marca 1947 roku, pochodził z Pomorza Zachodniego. Urodził się w Dębicy, w powiecie kołobrzeskim. Maturę zdał w 1966 roku w Liceum Ogólnokształcącym w Kołobrzegu.

Lata studenckie

Studia polonistyczne rozpoczął na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W marcu 1968 roku brał udział w protestach studenckich – za co został zaraz na drugi dzień aresztowany przez SB. Skazany na dwa miesiące pozbawienia wolności, a potem usunięty z tamtejszego uniwersytetu.

Czytaj >>> korespondencję z tamtych lat objętą cenzurą.

W 1969 roku trafił na studia do Lublina, gdzie podjął dalszą naukę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Debiutował krytycznym tekstem o poezji Tadeusza Gajcego w czasopiśmie „Polonista”. W 1972 roku skończył studia na filologii polskiej a w 1973 roku obronił pracę magisterską – O koncepcji języka w prozie Brunona Schulza.

W latach 70. Władysław Panas współpracował z podziemnym wydawnictwem „Spotkania”.

Czytaj więcej >>>   o działalności „Spotkań”.

Władysław Panas należał do redakcji „Miesięcy” w okresie formowania się „Solidarności”. W stanie wojennym pisał artykuły pod pseudonimami.

Praca dydaktyczna

1974 - zatrudniony jako asystent-stażysta przy Katedrze Historii Literatury Polskiej KUL
1984 - obrona pracy doktorskiej W kręgu metody semiotycznej. Literatura – sztuka – kultura
1997 - wydanie rozprawy habilitacyjnej Księga blasku. Traktat o kabale w prozie Brunona Schulza
1998 - tytuł doktora habilitowanego
2000 - kierownik Międzywydziałowego Zakładu Badań nad Literaturą Religijną KUL; nominacja na profesora nadzwyczajnego KUL
2000–2005 - redaktor naczelny „Roczników Humanistycznych” KUL
2003 - uzyskuje tytuł profesora zwyczajnego

Dyplom nadania Władysławowi Panasowi stopnia doktora (1984)

Dyplom nadania stopnia profesora nauk humanistycznych (2003)

Był wieloletnim kierownikiem Katedry Teorii Literatury KUL oraz członkiem m.in.: Towarzystwa Naukowego KUL, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Rady Naukowej IBL PAN, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Posłuchaj >>> wspomnień prof. S. Sawickiego o metodzie pracy prof. Władysława Panasa

Fascynacje naukowe

Posłuchaj >>> audycji Agaty Koss-Dybały poświęconej pamięci prof. Władysława Panasa

Profesora zajmował nieistniejący już świat dawnej lubelskiej kultury żydowskiej. Był interpretatorem pisarzy pochodzenia żydowskiego. Inspirował się przy tym chasydyzmem oraz mistyczną kabałą. Wyjątkowo przyczynił się do ujawnienia intrygującej historii Bramy Grodzkiej i jej wielokulturowej tradycji. Widział ją jako środek świata i odczytywał jej magiczną przestrzeń, dostrzegając analogie w równych odległościach pomiędzy Bramą Grodzką a placem Po Farze oraz domem cadyka na ulicy Szerokiej 28.

Posłuchaj >>> Władysława Panasa opowiadającego o Szerokiej 28


Jeden z jego esejów – Oko Cadyka – stał się czymś w rodzaju „alternatywnego przewodnika" po mieście. Badacz odczytywał w nim obecną przestrzeń placu Zamkowego jako swoisty „pępek świata”, Axis Mundi, czyli miejsce, gdzie czas zatrzymuje się, w którym siły Dobra i Zła wciąż zmagają się ze sobą. Tak widział przestrzeń po dawnej dzielnicy żydowskiej z niegdysiejszą ważną siedzibą cadyka, Jakuba Izaaka Horowitza, zwanego inaczej „Widzącym z Lublina”.

Posłuchaj >>>  wypowiedzi profesora Władysława Panasa o Widzącym z Lublina

Władysław Panas był animatorem działań na rzecz promowania twórczości w rodzinnym mieście Schulza, gdzie stał się spiritus movens dla powstania Muzeum im. Brunona Schulza oraz Międzynarodowego Festiwalu w Drohobyczu. Zorganizował w Lublinie największą w Polsce sesję naukową i kulturalną w 110. rocznicę urodzin i 60. rocznicę tragicznej śmierci Brunona Schulza. Drohobycz na Ukrainie był mu bliskim miastem, o czym świadczy też jego ostatnia książka.

Posłuchaj >>> o związkach profesora Władysława Panasa z Drohobyczem

Prof. Panas interesował się również twórczością Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Leo Lipskiego czy Aleksandra Watta. Zajmowała go także wielokulturowość, tradycja prawosławna oraz ikona.

Posłuchaj >>> wypowiedzi profesora o znaczeniu wielokulturowości w historii 
Posłuchaj >>> wykładu profesora Władysława Panasa o ikonie 

Nagrody

2003 - laureat Nagrody Artystycznej Miasta Lublina za upowszechnianie kultury za 2002 rok

2005 - uzyskał tytuł doktora honoris causa nadany przez Uniwersytet im. Ivana Franki w Drohobyczu

Czytaj >>> informacje na temat nadania doktoratu z gazety lwowskiej, drohobyckiej i lubelskiej.

Główne publikacje

Władysław Panas, W kręgu metody semiotycznej, Lublin 1991.
Władysław Panas, Pismo i rana. Rzecz o problematyce żydowskiej w literaturze polskiej, Lublin 1996.
Władysław Panas, Księga blasku. Traktat o kabale w prozie Brunona Schulza, Lublin 1997.
Władysław Panas, Bruno od Mesjasza. Rzecz o dwóch ekslibrisach oraz jednym obrazie i kilkudziesięciu rysunkach Brunona Schulza, Lublin 2001.
Władysław Panas, Oko Cadyka, Lublin 2004.
Władysław Panas, Tajemnica siódmego anioła. Cztery interpretacje, Lublin 2005.
Władysław Panas, Willa Bianki. Mały przewodnik drohobycki dla przyjaciół, Lublin 2006.
Władysław Panas, Znak kabalistyczny. O "Poemacie" Józefa Czechowicza. Fragmenty, Lublin 2006.