Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Źródła historyczne materialne

Materialne wytwory ludzkiej działalności.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Mieć oczy otwarte

Najogólniej mówiąc- wszystkie artefakty mogą być wykorzystywane jako źródła historyczne. Malowidła, rzeźby, mozaiki, rysunki na monetach, mozaice, odciski pieczęci, fotografie, filmy, mapy, plany. Płyty gramofonowe i CD, taśmy magnetofonowe, pliki dźwiękowe. Budowle, fortyfikacje, maszyny, narzędzia, przedmioty codziennego użytku, elementy ubrań, uzbrojenia, ozdoby, biżuteria, monety. Znaczki pocztowe i banknoty, przedmioty będące częścią życia codziennego, są także ciekawym materiałem historycznym. Poza swoim praktycznym zastosowaniem były i są cennymi pamiątkami z przeszłości danego kraju.
Tak jak w przypadku pocztówek, bogate zbiory znaczków posiadają regionalne koła filatelistyczne działające pod patronatem Poczty Polskiej. Istnieje także Muzeum Filatelistyki. Podobnie rzecz się ma z banknotami - gromadzą je regionalne koła numizmatyczne. Bogate zbiory znajdują się w rękach prywatnych.

Źródła ikonograficzne

Do źródeł ikonograficznych zaliczamy m. in. fotografie, pocztówki, plakaty, obrazy, mapy i plany. Materiały ikonograficzne stanowią ważny i bardzo interesujący sposób przedstawienia wydarzeń historycznych. Zatrzymują w pewien sposób czas – przekazując nam obraz tego co działo się w jakimś momencie historii. Mówią nam jak wyglądały miejsca, w których żyli ludzie i jak wyglądało ich codzienne życie. Dzięki obrazom możemy śledzić jak zmienia się nasze otoczenie i świat. Do wszystkich rodzajów źródeł ikonograficznych podchodzimy indywidualnie, usiłując dogłębnie je przeanalizować i ustalić na ich podstawie jak najwięcej informacji.

  • Fotografie

Fotografie są jednym z najprostszych i najlepszych sposobów przywołania przeszłości. Są wizualnym zapisem historii człowieka lub miejsca. Na podstawie wnikliwego obejrzenia zdjęcia można dowiedzieć się wielu rzeczy o życiu ludzi, miasta, dzielnicy, ulicy, domu, Każdy ma dostęp do starych zdjęć. Ich bogactwo można znaleźć w kolekcjach rodzinnych, w muzeach, bibliotekach, na pchlim targu, w zbiorach towarzystw regionalnych, w redakcjach gazet czy u miejscowego profesjonalnego fotografa.
Fotografie mogą zmienić sposób, w jaki postrzegamy świat i naszą w nim rolę. Służą poznawaniu różnych punktów widzenia i zachęcają do rozmowy, dyskusji. Odzwierciedlają historie zarówno zwyczajnych ludzi, jak i słynnych osób, ich życia, trudów i dążeń. Jest to historia nie z podręczników, lecz z prawdziwego życia. Wśród tematów, które można doskonale zilustrować za pomocą zdjęć są: środki transportu, moda, architektura, związki społeczne i rodzinne, zawody, handel oraz sposób życia danej epoki.
By dobrze wykorzystać fotografie jako źródło do poznania przeszłości skorzystaj z naszego materiału Jak czytać stare fotografie?
Najbogatsze zbiory fotografii posiada Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Polsce, które gromadzi materiały foto i fonograficzne z terenów całego kraju. Sprawuje też pieczę nad Archiwum Polskiej Agencji Filmowej i Polskiej Agencji Prasowej. Ponadto niektóre oddziały lokalnych muzeów posiadają fotografie z zakresu historii własnego miasta. Największe jednak zbiory fotograficzne pozostają często w rękach prywatnych – fotografie dotyczące życia poszczególnych rodzin, przekazywane z pokolenia na pokolenie.

  • Pocztówki

Pocztówki, podobnie jak fotografie, mogą dostarczyć interesujących i bogatych informacji na temat wielu aspektów historii społeczeństwa. Przedstawiają atmosferę danego okresu, pokazują style architektoniczne i ich detale, modę, środki transportu, klasy społeczne i role społeczne przypisane w danym czasie kobietom i mężczyznom.
Historyczne zbiory pocztówek można znaleźć w lokalnych kołach filatelistycznych, których spisy posiada Poczta Polska (oddziały główne). Bogate zbiory pocztówek dotyczące historii Polski posiada Archiwum Dokumentacji Mechanicznej w Warszawie. Ma ono w swych zbiorach blisko 900 egzemplarzy pocztówek z lat 1900 – 1960 o różnorodnej tematyce: architektura, portrety, wydarzenia itd. Regionalne kolekcje pocztówek mogą posiadać lokalne oddziały Archiwów Państwowych.

  • Plakaty

Plakat - artystyczny gatunek grafiki użytkowej, spełnia funkcje informacji, reklamy, propagandy lub agitacji politycznej. Plakat stanowił zawsze niezwykle charakterystyczny zapis życia kulturalnego danej społeczności i czasu. Jest bardzo czytelnym znakiem systemu wartości czasów, w których powstał. Szczególnie interesującym rodzajem jest plakat filmowy czy teatralny.
Władze często używały plakatów do rozpoczęcia czy kontynuowania programów uzależnionych od szerokiego poparcia społecznego. Każda kampania polityczna miała i ma do dnia dzisiejszego w swoim arsenale plakaty. Ich przegląd jest spacerem po historii i kulturze politycznej danego kraju.
Plakaty można znaleźć w lokalnych oddziałach Archiwum Państwowego i oddziałach bibliotek wojewódzkich.

  • Mapy

Mapa - płaski obraz powierzchni przedstawiony w zmniejszeniu za pomocą umownych znaków i odpowiedniego rzutu, czyli odwzorowania kartograficznego - są kolorowym, przyciągającym oko dokumentem źródłowym. Kartografowie zapisują rozwój osadnictwa, zmiany polityczne, historie narodów, działań wojennych. Na ich podstawie można układać historie politycznych podbojów, śledzić przełomowe wyprawy lub obserwować rozwój geograficzny własnego miasta wraz z upływem czasu. Mapy historyczne, a więc takie, na których przedstawione są granice krajów, państw w danej epoce historycznej, stosunki gospodarcze, ludnościowe, miejsca bitew, stanowić mogą podstawę do ciekawych badań i poszukiwań historycznych.

 

Większość map historycznych przechowywana jest w Instytucie Geografii Historycznej Polskiej Akademii Nauk i jego wojewódzkich oddziałach. Ponadto mapy możemy odnaleźć w oddziałach kartografii bibliotek uniwersyteckich i wojewódzkich.

Źródła dźwiękowe

Wśród śladów historii, które w sposób zupełnie wyjątkowy przybliżają nam przeszłość są pierwsze miejsce zajmują nagrani dźwiękowe. Należą do nich wszelkiego typu zapisy audio zawierające np. wywiady, muzykę, słynne polityczne przemówienia, programy radiowe. Dźwięki potrafią opowiedzieć nam wyjątkowo dużo o konkretnej epoce.

  • Historia mówiona i wywiady

Szczególnym źródłem dźwiękowym obrazującym przeszłość jest tzw. „historia mówiona” - dźwiękowa rejestracja wspomnień czy wywiadów oraz ich zapis na taśmie lub płycie. Stanowią one cenne źródło informacji o lokalnej historii.
Nagranie relacji w ramach „historii mówionej” to próba uchwycenia obrazu czyjegoś życia bądź jego fragmentu istotnego pod jakimś względem. Wymaga od przeprowadzającego rozmowę dokładnego przygotowania. Zebranie informacji o kontekście wydarzeń, o których chcemy rozmawiać, sprawi, ze uzyskamy od rozmówcy maksimum pożądanych przez nas wiadomości.

Przekaz ustny

Przekaz mówiony jest tak stary jak historia ludzkości. W tradycyjnych społecznościach, jeszcze na długo przed wynalezieniem druku, wiedza związana z ich kulturą i historią przechodziła z jednego pokolenia na drugie dzięki przekazowi ustnemu. Dlatego sporo informacji o minionych wydarzeniach, przekazywanych jest za przyczyną tradycji ustnej, podawanych z pokolenia na pokolenie legend i podań, których nikt nie zapisuje, a mimo wszystko funkcjonują w świadomości społecznej długie lata. Jest to jedna z ważniejszych wartości niematerialnych tworząca dziedzictwo kulturowe danej społeczności.
Warto więc porozmawiać z osobami starszymi. Może znają ciekawe historie z przeszłości miasta, opowieści o jego mieszkańcach, anegdoty o znanych ludziach. Wszystkie tego typu opowieści również stanowią świadectwo minionych czasów.