Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Źródła do badań genealogii

Genealogia to szeroki opis pokrewieństwa, powinowactwa i wszelkich relacji pomiędzy członkami danej rodziny, jej wielka historia. Ale gdzie i jak należy szukać informacji na ten temat? We wszystkich instytucjach, które zajmują się gromadzeniem i przechowywaniem materiałów i dokumentacji archiwalnej, pamiętek przeszłości i śladów historii. Niezmierzony zasób informacji o naszych przodkach znajduje się w archiwach państwowych, archiwach kościelnych i parafialnych, bibliotekach, a także cmentarzach.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Archiwum- skarbnica wiedzy

W archiwach przechowywane są wszelkie akta administracji państwowej, sądownictwa, akta wyznaniowe, działalności publicznej, które powstały w Polsce na przestrzeni dziejów.
  • archiwum domowe

Wszelkie poszukiwania genealogiczne zawsze należy rozpocząć od przejrzenia domowego archiwum. Grupa dokumentów prywatnymi bądź rodzinnymi jest jedną z największych kategorii materiałów źródłowych. Ta zróżnicowana grupa zawiera korespondencję osobistą, pamiętniki, zdjęcia, testamenty, wspomnienia, dokumenty ulotne a nawet zapisy wywiadów i historii mówionej. Źródła te dają wgląd w codzienne życie zarówno zwykłych ludzi jak i szczególnych postaci historycznych. Dokumenty rodzinne mogą być najbardziej bezpośrednim i efektywnym sposobem jaki, można mieć z osobą z przeszłości. Dlatego przejrzyj wszystkie dokumenty na temat Twojej najbliższej rodziny, obejrzyj stare fotografie, porozmawiaj z najbliższymi o wszystkich wiadomych im krewnych i ich miejscu zamieszkania. Spróbuj do nich napisać i poproś by oni także podali Ci nazwiska i daty urodzin oraz śmierci wszystkich znanych im krewnych. Zebrane wiadomości skrupulatnie zapisuj. Po ustaleniu tych niezbędnych informacji możesz posunąć się krok dalej i rozpocząć badania w archiwach państwowych.

*CIEKAWOSTKA GENEALOGA

Ludzie w ciągu życia tworzą i przechowują zaskakujące ilości prywatnych zapisów. Można w nich znaleźć bogactwo ludzkiej historii. Dokumenty prywatne, jak sama nazwa wskazuje, znajdują się w rękach prywatnych. W przypadku spuścizny po wybitnej osobistości lub rodzinie o dużym znaczeniu historycznym, działaczach politycznych itd., jeśli spadkobiercy wyrażą zgodę (albo jeśli ich nie ma) materiały te trafiają do Archiwum Państwowego jako kolekcja bądź spuścizna. 
  • archiwa państwowe
W badaniach genealogicznych można wykorzystać różnorodne rodzaje materiałów archiwalnych. Dla genealoga najbardziej wartościowe są przechowywane w archiwum Akta Stanu Cywilnego, wprowadzone po raz pierwszy w Księstwie Warszawskim na pocz. XIX wieku. Znajdziesz w nich informacje i daty dotyczące urodzeń, małżeństw i zgonów. Dla każdego wyznania prowadzone były osobne księgi (katolickie, mojżeszowe, prawosławne itd.) W okresie zaborów księgi te prowadzone były w językach zaborców, czyli rosyjskim i niemieckim. Trzeba pamiętać, że Księgi Stanu Cywilnego to źródła, którymi możemy się posłużyć badając dzieje przodków do początku XIX wieku. Do XVIII wieku nie istniały bowiem świeckie księgi stanu cywilnego, a informacje o urodzeniach, małżeństwach i zgonach notowane były w księgach kościelnych danej parafii. W okresie międzywojennym różnorodność przepisów powodowała, iż księgi metrykalne prowadzone były w dużej mierze przez instytucje religijne, odpowiednio dla każdego wyznania. Dopiero po II wojnie światowej wprowadzono powszechną i jednolitą w całym kraju świecką rejestrację stanu cywilnego. Powołano specjalne urzędy stanu cywilnego – tworzą one księgi stanu cywilnego i przechowuję je przez 100 lat. Następnie przekazują je do archiwów państwowych.

 Oprócz ksiąg stanu cywilnego warto w archiwum przejrzeć również księgi sądów szlacheckich zawierające zapisy herbowe, testamenty, zapisy o procesach, a takich dokumentach znajduje się wiele informacji o nazwiskach, dacie urodzenia, pochodzeniu geograficznym itd.
Ponadto księgi miejskie i ławnicze, które zawierają informacje o majątkach mieszczan, wpisy o mieszkających w danym mieście kupcach, zapisy o cechach miejskich, a w każdej z tych spraw podawało się dane osobowe, które można wykorzystać w poszukiwaniu przodków.
Sporo informacji przynoszą także spisy ludności i księgi meldunkowew których można znaleźć nazwiska i adres mieszkańców danej miejscowości.

Jeżeli obawiasz się poszukiwań w archiwum i uważasz że to bardzo skomplikowane, pamiętaj że pracujące tam osoby są po to, by pomóc Ci skorzystać z przechowywanych w archiwum dokumentów. Jeśli chcesz być przygotowany do wizyty zajrzyj do naszego poradnika Odkryj tajemnice archiwum!

  • archiwa kościelne
Obok archiwów państwowych równie ważne są archiwa kościelne, w których przechowywane są cenne dla naszych badań księgi parafialne – zapisy chrztów, małżeństw oraz pogrzebów. W Polsce najwcześniejsze księgi metrykalne pochodzą z XVI wieku. Prowadzone były przez osoby duchowne wszystkich wyznań.

Księgi chrztów (urodzeń) – zawierają zazwyczaj datę urodzin (dzień, miesiąc, rok), nazwisko księdza udzielającego chrztu, dane dot. ojca dziecka (imię, nazwisko, zawód, stan społeczny), informacje o matce (nazwisko panieńskie, zawód, stan społeczny). W księgach wszystkich wyznań notowano, czy dziecko narodziło się z legalnego związku czy było nieślubne.

Księgi ślubów – zawsze podają datę ceremonii, imiona i nazwiska nowożeńców, stan cywilny i wiek, dane o rodzicach nowożeńców i świadkach

Księgi zmarłych (pogrzebów) – zapisywana jest w nich data i miejsce śmierci, imię i nazwisko zmarłego, stan cywilny, wiek, datę i miejsce pogrzebu, a także nazwisko osoby zgłaszającej zgon.

Przy tego rodzaju źródłach trzeba uważać, gdyż w minionych stuleciach kapłani często wpisywali datę chrztu, a nie urodzenia i datę pogrzebu zamiast rzeczywistej daty śmierci.

Jeśli nie zachowały się księgi urodzeń, małżeństw i zgonów warto przejrzeć księgi bierzmowania z tej parafii, protokoły zapowiedzi przedślubnych, czy księgi ogłoszeń parafialnych. W nich też można często trafić na zapisy o krewnych, które będą pomocne w dalszych poszukiwaniach.

Zapisy w księgach kościelnych niemal do końca XVIII wieku wpisywane były albo po łacinie, albo w języku polskim.

By udać się do archiwum diecezjalnego bądź parafialnego, należy wcześniej zorientować się w jakiej miejscowości żyli nasi krewni i jakiego byli wyznania. Konieczna jest więc orientacja o geograficznej lokalizacji rodziny. Stąd nie wykluczone jest, że będziesz potrzebował odbyć podróż do archiwum oddalonego od twojego miejsca zamieszkania.

 

Inne źródła

 

  • Biblioteki
W bibliotekach znajdziemy wiele materiałów pomocniczych, podręczniki i publikacje historyczne, monografie miasta, mapy, słowniki geograficzne, atlasy, skorowidze miejscowości. Pozwolą one ustalić szerszy obraz życia naszych przodków w konkretnej miejscowości, historię rodzinnych miejsc.
  • Cmentarze

Odnalezienie i odwiedzenie miejsca spoczynku naszych przodków jest równie ważne jak wizyta w archiwum. Samo znalezienie się na cmentarzu gdzie nasi przodkowie zostali pochowani jest bardzo emocjonalnym doznaniem. Na nagrobkach wypisanych jest wiele potrzebnych nam informacji.Pierwszy etap naszych poszukiwań na cmentarzu to udanie się do kancelarii cmentarnej w celu przejrzenia ksiąg cmentarnych. Prowadzona jest w nich ewidencja pochówków – notuje się w nich nazwisko zmarłego, numer alejki i grobu w jakim jest pochowany, datę śmierci i datę pogrzebu, czasem również przyczynę śmierci.

 

Archiwa cmentarne są ważne z tego względu, że nawet jeśli grobu już nie ma, uległ rozkładowi, to w księgach pozostanie ślad po miejscu pochówku i dacie śmierci naszego przodka. Niestety cmentarze i parafie w małych miejscowościach takich ksiąg nie prowadziły. Wtedy została nam jedynie wędrówka po cmentarzu, kwatera po kwaterze, w poszukiwaniu rodzinnych grobów. Sporo interesujących wiadomości można odczytać z tablicy nagrobnej. Takie dane zasługują na zaufanie, bo tablice sporządzane są najczęściej bezpośrednio po śmierci, a dane do sporządzenia nagrobka podawane są przez najbliższe osoby zmarłego.

 

  • Internet

Internet jest poważnym dostarczycielem informacji historii rodzinnych. Znajdziesz tutaj wskazówki o tym jak rozpocząć pracę, a czasem również pożyteczne daty.

Wiele osób używa internetu, aby podzielić się z innymi rezultatami swoich poszukiwań. 

Wiele archiwów i bibliotek, małych i dużych, zamieszcza swoje katalogi w internecie.  W Polsce największym portalem genealogicznym jest strona genealogia polska www.genpol.com. serwis genealogiczny gromadzący dane genealogiczne rodzin bez względu na pochodzenie i miejsce zamieszkania. Zawiera informacje o wszystkich przedsięwzięciach genealogicznych przeprowadzanych w naszym kraju, oraz najnowsze osiągnięcia i informacje z zagranicy.

Instytucje i Towarzystwa Genealogiczne

Istnieje już wiele profesjonalnych organizacji, zajmujących się genealogią, a które wymieniają ze sobą informacje i doświadczenia. Dla przykładu w Wielkiej Brytanii jedną z najważniejszych jest Towarzystwo Genealogiczne, które utrzymuje rozległą bibliotekę z materiałami naukowymi i publikacjami z całego świata, zarządza lekturami i prowadzi konsultacje dla początkujących. W Polsce również działają podobne instytucje, oto kilka największych:

  • Polskie Towarzystwo Genealogiczne – organizacja zrzeszająca genealogów z całego kraju, zarówno profesjonalistów jak i amatorów. Udostępnia prowadzone badania z terenów całej Polski. PTG stawia sobie za cel zjednoczenie WSZYSTKICH genealogów niezależnie od ich wieku, wykształcenia, statusu, pochodzenia i wyznania. PTG pragnie pomóc początkującym, wspomóc zaawansowanych, kontaktować osoby o wspólnych obszarach poszukiwań, przybliżać historię regionów, religii, kultur. Pragniemy w pełni wydobyć piękno wielokulturowej Rzeczpospolitej, naturalnej lub przybranej Ojczyzny ludności rdzennej i napływowej.
  • Warszawskie Towarzystwo Genealogiczne – największe w Polsce Towarzystwo, skupiające osoby zajmujące się badaniem historii swojej rodziny. Stowarzyszenie pomaga nowicjuszom i podpowiada jak szukać swoich korzeni służy radą i pomocą.
  • Galicyjskie Towarzystwo Genealogiczne – towarzystwo upowszechniające wiedzę genealogiczną i heraldyczną wśród społeczeństwa, w południowo – wschodniej części Polski. Siedziba Towarzystwa znajduje się w Przemyślu. Skupia ono amatorów miłośników genealogii.