Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Żmigród 7 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Żmigród 7.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Dawny numer policyjny: 208

Numer hipoteczny: WH 144, KW 8240

Numer obecny: Żmigród 7

Kamienica przy ul. Żmigród 7 na działce w zachodniej pierzei ulicy Żmigród. Działka pomiędzy parcelą nr 5 a placem – boiskiem szkoły Vetterów (dawnym ogrodem przy klasztorze pp. bernardynek).

Funkcja

Budynek mieszkalny.

Kalendarium

1783 – odnotowanie pierwszej zabudowy na działce
pocz. XIX – nieruchomość stanowi własność Michała Serwaczyńskiego, a następnie Jana Jasińskiego
1816 – własność Sebastiana i Marianny Orłowskich
1823 – własność Tomasza i Joanny Orłowskich
2. poł. XIX – własność Tomasza i Feliksa ze Skałeckich Orłowskich
1873 – nieruchomość kupuje Józef Gutman
ok. 1871 – budowa oficyny w tylnej części działki
ok. 1886 – nadbudowa piętra oficyny przylegającej do muru od strony ogrodów bernardynek
1897 – własność Stanisława Myszkowskiego
1902 – nieruchomość kupuje Tomasz Biernacki
1903 – nieruchomość kupuje Dawid Rubin, następnie [w tym samym roku?] Lejba i Hinda Tenenbaum oraz Wolf i Chaja Mandellner
1903–1904 – budowa kamienicy frontowej
ok. 1904 – powstają murowane komórki od strony posesji nr 5
1918 – budowa piętrowej oficyny tylnej
1918 – nowi właściciele działki: Mejer i Sura Grende, Joina i Dobra Grende, Hersz i Chaja Ansztejn.
1923 – Rubinsztejn, Wertman i Goldman przejmują część należącą do Ansztejnów i stają się współwłaścicielami nieruchomości
10 listopada 1936 – sporządzenie Ankiety
po 1939 – zniszczenie dachu kamienicy frontowej
5 czerwca 1940 – Karta realności
1946 – remont dachu
1948–1950 – remont
1949–1950 – w suterenie funkcjonuje wytwórnia chemiczna
po 1956 – nieruchomość przejmuje Skarb Państwa
1970 – remont generalny

Historia

Zabudowę na działce – wydłużony budynek ustawiony szczytem do ulicy Żmigród – odnotowuje plan Łęckiego z 1783 roku. Z 1825 roku pochodzi kolejny plan Lublina, z którego wynika, że wspomniana zabudowa, biegnąca wzdłuż granicy ogrodów bernardynek, była drewniana.

Na początku XIX wieku nieruchomość stanowi własność Michała Serwaczyńskiego, a następnie Jana Jasińskiego. W 1816 roku działka przechodzi na własność Sebastiana i Marianny Orłowskich, a od 1823 roku Tomasza i Joanny Orłowskich. Do nieruchomości Sebastian Orłowski dokupił plac (obecnie Żmigród 5) znajdujący się na tyłach pałacu Umienieckich (Królewska 17).

Dokładny opis drewnianej zabudowy posesji zawierają Akta miasta Lublina z 1846 roku. W dokumentacji czytamy o drewnianym, parterowym domu z bali, który wzniesiony był w „konstrukcji w słupy i węgły, zewnątrz otynkowany na łaty, z kominem murowanym, dach z bantem gontem pokryty”. Z wyposażenia domu wymieniono: piec kaflowy, piec ceglany, kominek szafiasty, komin kopiasty z piecem chlebowym. Na posesji znajdowały się też drewniane chlewiki, również pobite gontem (informacje za dokumentacją WUOZ).

W 2. poł. XIX wieku nieruchomość przechodzi na własność Tomasza i Feliksa ze Skałeckich Orłowskich. W 1873 roku nieruchomość zostaje sprzedana Józefowi Gutmanowi.

Z 1871 roku pochodzi projekt murowanej zabudowy posesji dotyczący budowy oficyny w tylnej części działki. Z 1886 roku pochodzi zrealizowany projekt nadbudowy piętra oficyny w środkowej części posesji, przylegającej do muru od strony ogrodów bernardynek.

W 1897 roku nieruchomość staje się własnością Stanisława Myszkowskiego. W 1902 roku całość kupuje Tomasz Biernacki, w 1903 Dawid Rubin, następnie [w tym samym roku?] Lejba i Hinda Tenenbaum oraz Wolf i Chaja Mandellner. W latach 1903–1904 wybudowano kamienicę frontową: trójkondygnacyjny budynek z sienią w przyziemiu, podpiwniczony, kryty blachą.

Około 1904 roku, wzdłuż muru, od strony posesji nr 5, powstały murowane komórki i ubikacje.

W 1918 roku w tylnej części działki wzniesiono piętrową oficynę na planie litery L, projektu W. Łaszkiewicza. W tym też roku następuje zmiana właścicieli, którymi stają się: Mejer i Sura Grende, Joina i Dobra Grende, Hersz i Chaja Ansztejn. W 1923 roku Rubinsztejn, Wertman i Goldman przejmują część Ansztejnów i stają się współwłaścicielami.

W czasie II wojny światowej zniszczeniu uległ dach kamienicy frontowej. W latach 1948–1950 w oficynie wymieniono stropy, stolarkę okienną, drzwi i podłogi, przemurowano ściany i przeprowadzono remont instalacji elektrycznej oraz wodociągowej. W latach 1949–1950 w suterenie funkcjonowała wytwórnia chemiczna.

Do roku 1956 nieruchomość nadal stanowiła własność rodziny Grende, następnie zaś została przejęta przez Skarb Państwa.

Mieszkańcy

W 1936 roku:

Właściciele:

Jojna Grende, syn Moszka

Jankiel Grende, syn Moszka

Współwłaściciel: Beia Grende

Dozorca: Jan Waliniak

 

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1940 roku

 

 

Zawód

Liczba osób zamieszkałych

na parterze

na piętrze

na poddaszu

w suterenie

w budynku frontowym

w oficynie

Pracownicy umysłowi

3

5

 

 

 

 

Wolne zawody

 

 

 

 

 

 

Robotnicy

 

 

1

3

 

 

Kupcy i przemysłowcy

2

3

1

 

 

 

Rzemieślnicy

3

 

 

7

 

11

Rolnicy

 

 

 

 

 

 

Inne zawody

 

 

 

 

 

 

Bez zawodu

 

 

 

 

 

 

 

Ogólna ilość mieszkańców: 131

Mężczyzn

Kobiet

Dzieci do 6 lat

Dzieci od 7 do 18 lat

Chrześcijan

Żydów

41

54

8

23

55

76

 

Opis

Budynek frontowy dwupiętrowy, murowany z cegły, podpiwniczony. Obiekt wzniesiony na planie trapezu. Elewacja frontowa ośmioosiowa, z ryzalitem na skrajnej osi północnej, w którym znajduje się brama. Elewacja od dołu posiada wysoki, gładki cokół, w którym przebito okna do suteren. Parter elewacji boniowany, nad otworami boniowanie w układzie klińcowym. Okna I piętra ujęte profilowanymi opaskami, zwieńczone trójkątnym naczółkiem. Okna II piętra w opaskach, z parapetem wspartym na konsolkach w formie stylizowanych liści akantu. Całość wieńczy gzyms kostkowy. Na I i II piętrze (na 2 i 6 osi) balkony.

Elewacja tylna gładka, na wysokim cokole, z regularnie rozmieszczonymi otworami.

Oficyna środkowa murowana z cegły, wzniesiona na planie romboidalnym, dwutraktowa, wielodzielna. Budynek jednopiętrowy, z dachem jednospadowym w stronę podwórza. Klatka schodowa wtórna. Elewacja gładka, na niskim cokole. Otwory okienne bez obramień.

Oficyna tylna murowana z cegły, wzniesiona na planie zbliżonym do litery L, jednotraktowa. Budynek jednopiętrowy, w części skrzydła zachodniego parterowy, z dachem jednospadowym w stronę podwórza. Klatka schodowa dwubiegowa, drewniana. Elewacja gładka, na niskim cokole. Otwory okienne bez obramień. Nad wjazdem do garażu w części południowej facjata z wysokim, półkoliście zwieńczonym oknem.

Wnętrza:

Układ wnętrz dwutraktowy, wielodzielny, niesymetryczny. Ściany działowe w większości drewniane, częściowo ceglane. W obu traktach znajdują się klatki schodowe z obłożeniem drewnianym, z tralkowymi balustradami. Częściowo zachowana stolarka drzwiowa. Na korytarzu głównej klatki, za wejściem, znajduje się lastrykowa tablica z napisem „1904” (stan na rok 1994).

Otoczenie:

Działka pomiędzy parcelą nr 5 a placem – boiskiem szkoły Vetterów (dawnym ogrodem przy klasztorze pp. bernardynek).

 

Opracowała Paulina Kowalczyk
Zredagował Szymon Zygma

Zdjęcia

Słowa kluczowe