Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie – majątek Guzówka

W roku 1935 majątek Guzówka od Banku Rolnego wykupił Józef Kiełczewski. Zanim Guzówka stała się własnością Kiełczewskich, należała do ordynacji Zamoyskich, a następnie administrowała nią rodzina Starnawskich, którzy z powodu problemów finansowych musieli opuścić dwór. Wczesniej Starnawascy prowadzili cenioną hodowlę koni.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Wieś Kolonia Guzówka, gmina Turobin, powiat biłgorajski.

Funkcja

Był to majątek o charakterze rolniczo-hodowlanym. Przed wybuchem II wojny światowej należał do rodziny Kiełczewskich. Do dziś nie zachował się budynek dworu, ani budynki gospodarcze. Park wycięto, zachowały się jedynie pozostałości sadu, będące w rękach Andrzeja Kiełczewskiego, wnuka ostatniego właścicela, Józefa Kiełczewskiego.

Historia

Wspomina Barbara Magdalena Rzaczyńska: „[…] dziadek kupił Guzówkę od Banku Rolnego. Był rasowym rolnikiem, tu była dobra ziemia, borowina, ale okazało się, że zaperzona, że zapuszczona, bo poprzedni właściciel czy dzierżawca kochał hodowlę koni i rzeczywiście miał cudowne konie, natomiast troszkę mniej dbał o tą część hodowlaną-gospodarczą”.

Przed wybuchem II wojny światowej Józef Kiełczewski, ukończywszy w 1903 roku Wyższą Szkołę Rolniczą w Dublanach, doprowadził Guzówkę do stanu dobrze prosperującego majątku, o czym wspomina Barbara Magdalena Rzączyńska, wnuczka Józefa Kiełczewskiego, ostatniego właściciela majątku: „[…] dziadek wziął kredyty i rzeczywiście doprowadził Guzówkę do rozkwitu przed wojną, ale to już był majątek mniejszy, około dwustu hektarów, jakieś sto dziewięćdziesiąt”.

W okresie wojennym w majątku ukrywali się Żydzi i przedstawiciele inteligencji z Poznańskiego.

W 1944 roku majątek w wyniku reformy rolnej przejęło państwo. Wycięto park otaczający dwór, a sam budynek rozebrano. Rozbiórce uległy również murowane budynki gospodarcze. Aktualnie nie ma śladów bytności majątku.

Kalendarium

1935 – wykupienie Guzówki od Banku Rolnego przez Józefa Kiełczewskiego.
1939–1944 – okres wojenny; napady band rabunkowych. Józef Kiełczewski uczestniczy w akcji „Uprawa – Tarcza”, jest jej szefem na ówczesny powiat krasnostawski.
1944 – opuszczenie dworu przez rodzinę Kiełczewskich na skutek reformy rolnej i stopniowe niszczenie majątku.

Architekt

Nieznany

Opis

Do zabudowań majątku należały: murowany dwór kryty gontem, murowana rządcówka, czworaki, park oraz budynki gospodarcze: stodoła na murowanych słupach, obora i stajnie z kamienia kryte trzciną, obora służbowa, stajnia fornalska, suszarnia chmielu (nad stajnią), murowany magazyn kryty blachą oraz magazyn drewniany  (zabytkowy).

O zniszczeniu dworu w Guzówce opowiada Barbara Magdalena Rzączyńska: „W [19]44 roku nastąpiła tak zwana reforma rolna, dziadkowie musieli opuścić dwór, a w czasie okupacji przeżyli ze czterdzieści napadów różnych band. Dziadek parę razy był pod ścianą, ale jakoś przeżył. Nie został kamień na kamieniu z Guzówki. Moi dziadkowie nie byli materialistycznie nastawieni do życia, mówili, żeby zrobiono szkołę, cokolwiek, no cokolwiek [ale, żeby nie niszczono]. Rozebrano [dwór], park wycięto, ogromny park”.

W posiadaniu Kiełczewskich były maszyny i narzędzia rolnicze: dwa traktory, młockarnia, trzy siewniki (w tym niemiecki do koniczyny), siedem pługów dwuskibowych, trzy pługi zwykłe, wał Cambella, brony konne, brony do traktora, 3 kultywatory.

 

Opracowanie: Piotr Lasota, Joanna Majdanik

 

Zdjęcia

Wideo

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe