Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie – majątek Dzbenin

Pałacyk dzbeniński znajduje się aktualnie w granicach administracyjnych Lublina, stanowi własność prywatną dwóch rodzin. Przed wybuchem wojny i w czasie okupacji należał do rodziny Rzączyńskich. Na temat obiektu powstała praca magisterska Marii Pysznej, pt. Rewaloryzacja zabytkowa założenia willowego Dzbenin.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Lublin, ulica Sławinkowska

Funkcja

Pałacyk spełniał funkcję letniej rezydencji rodziny Rzączyńskich. Nie był to typowy majątek ziemski, łącznie miał on powierzchnię 25 ha, w tym głównie sady, ogród i park.

Historia

Pałacyk na Dzbeninie wybudował w 1911 roku Wincenty Słupski, ówczesny właściciel folwarku wydzielonego z dóbr rodziny Rzewuskich. Słupski przekazał go córce i zięciowi, czyli Jadwidze i Adolfowi Dzbeńskim. Od 1925 roku obiekt był w posiadaniu Banku Rolnego. Kolejnym właścicielem został Edmund Rzączyński, naczelny dyrektor fabryki browarów należącej do rodziny Vetterów. Od tego czasu Dzbenin pełnił funkcję letniej rezydencji rodziny Rzączyńskich.

Barbara Magdalena Rzączyńska wspomina: „Myśmy wszystkie wakacje [tam] spędzali [...] to była właściwie taka rezydencja letnia Rzączyńskich”. Po wybuchu wojny rodzina zamieszkiwała pałacyk, który w okresie okupacji stał się domem rodzinnym. Ponadto w czasie wojny na Dzbeninie udzielano schronienia akowcom: „[...] rozegrała się bitwa akowców pod Marysinem [...]. Było mnóstwo rannych i zabitych, ogromne było podwórze na Dzbeninie i ogromna stodoła, i tych rannych zaczęto zwozić na Dzbenin”.

Pod koniec wojny, od lipca 1944 roku, aż do ofensywy styczniowej stacjonował we dworze sztab I Frontu Białoruskiego. Po wojnie posiadłość ponownie zamieszkiwali członkowie rodziny Rzączyńskich – aż do końca lat 60., kiedy to Róża z Rzączyńskich primo voto Lübek, secundo voto Krychowska, ostatnia właścicielka należąca do rodziny, sprzedała dwór. Aktualnie [2015 – red.] front dworu zamieszkują państwo Gorgolowie, a część przeciwległą państwo Chlastarowie. W rękach rodziny Rzączyńskich pozostała część ziemi majątku, gdzie wybudowano nowy dom.

Kalendarium

1911 – budowa pałacyku na Dzbeninie.
1925 – pałacyk przechodzi na własność Banku Rolnego, następnie odkupuje go Edmund Rzączyński.
1944 – od lipca do sierpnia we dworze stacjonuje sztab I Frontu Białoruskiego.
1946 – umiera Edmund Rzączyński, właściciel posiadłości. W wyniku podziału majatku ogród, park i pałacyk dziedziczy córka Edmunda Rzaczyńskiego, Róża. Lübek, część gospodarczą i rolna odziedziczył syn Franciszek Rzączyński.
Koniec lat 60. – Róża Lübek sprzedaje majątek na Dzbeninie.

Architekt

Nieznany

Opis

Majątek składał się z pałacyku, dużej drewnianej stodoły, murowanego spichlerza połączonego z domem ogrodnika (murowany z gankiem) i mieszkaniem dla służby. Do majątku należała też duża murowana chlewnia i obora z kamienia wapiennego, sady, ogród oraz powóz, bryczka i sprzęt rolniczy.

 

Opracowanie: Anna Góra, Piotr Lasota
Redakcja: Monika Śliwińska

 

Zdjęcia

Wideo

Audio

Historie mówione

Słowa kluczowe