Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zenon Waśniewski (1891–1945)

Poeta związany z Chełmem. Współzałożyciel "Kameny". Urodzony 11 grudnia 1891 r. w Tarnowie. Zmarł w obozie zagłady w Bergen-Belsen w 1945 r. W latach 1919–1921 pracował jako nauczyciel w Radzyniu Podlaskim, a następnie w 1921 r. przeniósł się do Chełma.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Praca artystyczna

Waśniewski był nie tylko literatem, ale też malarzem, grafikiem i tłumaczem poezji niemieckiej.
 
Studiował architekturę we Lwowie w latach 1912-1914. Był także członkiem Związku Artystów Plastyków w Lublinie (1936-1939).
 
Według Krystyny Mart w okresie pobytu w więzieniu na Zamku Lubelskim oraz obozach koncentracyjnych Waśniewski miał uciekać w świat sztuki, a "jego myśl była wciąż swobodna, znów chciał w sztuce doznać zapomnienia w walce ze światem, tworzył niewielkie portreciki i karykatury współtowarzyszy niedoli. Rysował, kiedy tylko miał papier, ołówek czy kredkę i kiedy pozwalały mu na to warunki. Czuł się przez to potrzebny". Autoportret artysty (z 1944 r.) można zobaczyć w lubelskim Muzeum na Majdanku.

Lata wojny

Był działaczem konspiracyjnym. 8 października 1942 r. został aresztowany przez Nazistów. Był więźniem na Majdanku, w Oświęcimiu, Oranienburgu oraz w Bergen-Belsen.
 
"Kamena" z 1933 r., nr 3. Ze zbiorów Biblioteki UMCS.

"Kamena"

Od 1933 r. wydawał "Kamenę" wspólnymi siłami z  Kazimierzem Andrzejem Jaworskim. Waśniewski zdobił również pismo linorytami. Pismo o profilu literacko-artystycznym pełniło ważną rolę w życiu literackim Lubelszczyzny.
 
W "Kamenie" publikowali mi.in.: Józef Czechowicz, Józef Łobodowski, Leo Lipski, Witold Kasperski, Wacław Iwaniuk, Anna Kamieńska. Na łamach "Kameny" publikował też Bruno Schulz (Druga jesień,1934, nr 3; Wiosna, 1935, nr 10). Środowisko skupione wokół pisma opisał m.in. w swojej książce Jaworski, zwany przez przyjaciół "Kajem", w zbiorze W kręgu "Kameny". Zamieszczono tu także tłumaczenia poetów. Oddzielnie poświęcano dużo miejsca sprawom ukraińskim.
 
W "Kamenie" Waśniewski publikował głównie recenzje książek, które ukazywały się wówczas na rynku wydawniczym. Zamieszczał też swoje tłumaczenia poetów niemieckich. Tłumaczył mi.in.: Alfreda Henschka, Georga Heima, Conrada Ferdinanda Meyera, Gustawa Falkego, Hansa Carossy.
 

Dzisiejszym kwartalnikiem artystyczno-literackim, które nawiązuje do tradycji "Kameny" jest "Egeria" wydawana w Chełmie m.in. przez Waldemara Taurogińskiego i Jana Longina Okonia.

Waśniewski i Bruno Schulz

Waśniewski prowadził korespondencję z pisarzem drohobyckim, Brunonem Schulzem. Namalował także klika jego portretów oraz stworzył pierwsze opowiadanie, którego bohaterem jest autor Sklepów cynamonowych. Na tę przyjaźń jako pierwszy zwrócił uwagę prof. Władysław Panas. Artykuł poświęcony znajomości pisarzy>>
 
 
Opracowała Aleksandra Zińczuk

 

 

Literatura

Krystyna Mart, Szkic o życiu i twórczości Zenona Waśniewskiego i Władysława Ukleji. Chełmskie epizody w okresie dwudziestolecia międzywojennego, w: Artyści lubelscy i ich galerie w XX wieku, red. Lechosław Lameński, Lublin 2004.

Słowa kluczowe