Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zamojska 43 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Zamojskiej 43.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Numer hipoteczny: 974

Numer przed 1939: Zamojska 43

Numer po 1944: Zamojska 43

Numer obecny: Zamojska 43

Funkcje

Budynek pełnił funkcję mieszkalną, przemysłową i handlową. W 1938 roku istniała „Pracownia ubiorów”, „Pracownia trykotaży”, „Sprzedaż pieczywa”, „Sklep spożywczy”, „Sklep wiejski”, „Sprzedaż mięsa”, „Żelazo”. W 1940 roku istniał: krawiec, szewc, magiel, fryzjer, spożywczy, owocarnia, restauracja, skład żelaza, dentysta.

Kalendarium

1901 – rozpoczęcie użytkowania budynków

15 września 1930 – wezwanie Henocha Szpiro do przeprowadzenia prac remontowych

22 sierpnia 1932 – oględziny budynku

24 sierpnia 1932 – wezwanie do przeprowadzenia prac remontowych

28 września 1932 – zawiadomienie Dawida Taumana o złym stanie zachowania mieszkania nr 10

1 marca 1934 – Janina i Marian Booss składają w Magistracie plany wykonania prac remontowych

25 stycznia 1937 – sporządzenie Ankiety

27 października 1937 – podanie Chaima Makowa o zatwierdzenie projektu poszerzenia otworu sklepowego

20 listopada 1937 – zatwierdzenie planów budowlanych

kwiecień 1938 – pozwolenie na wykonanie urządzenia reklamowego Arona Fruchtmana

21 maja 1938 – prośba Lejzora Lidzkiego o pozwolenie na przeprowadzenie remontu w budynku

7 czerwca 1938 – pozwolenie na wykonanie remontu

kwiecień 1941 – oględziny warsztatu ślusarskiego Wacława Mirowskiego

21 czerwca 1940 – Karta realności

17 października 1947 – stwierdzenie zagrzybienia lokalu Państwowej Przetwórni Mięsa

3 maja 1948 – podanie o wyłączenie mieszkania nr 23 spod działania dekretu o publicznej gospodarce lokalami

12 maja 1948 – protokół z oględzin mieszkania nr 23

16 grudnia 1948 – podanie o ocenę stanu zachowania mieszkania nr 16

Historia

Dokumentacja z 1931 roku opisuje stan zachowania nieruchomości należącej do Henocha Szpiro. Magistrat wezwał wówczas właściciela m.in. do: „wzmocnienia uginających się belek stropowych i naprawy zawilgoconego i zbutwiałego sufitu w lokalu Konarzewskiego na parterze”. Szpiro wniósł przeciwko tej decyzji odwołanie, które ostatecznie nie zostało uwzględnione.

W roku 1932 stwierdzono zły stan zachowania mieszkania nr 10 należącego do Dawida Taumana i nakazano naprawę uszkodzonych tynków, sufitów, urządzeń ogniowych, podłóg, ściany i futryny.

W roku 1934 Janina i Marian Booss złożyli w Magistracie plany przebudowy budynku na dom czteromieszkaniowy.

W 1937 roku sporządzono Ankietę nieruchomości, która na terenie działki wymienia: budynek frontowy i dwie oficyny mieszkalne. Wiadomo, że budynki nie były remontowane od czasu wojny i w roku sporządzenia Ankiety wymagały remontu.

W budynku funkcjonowały liczne przedsiębiorstwa handlowe, sklepy i punkty rzemieślnicze.

O stanie budynku informuje podanie z 1948 roku, w którym czytamy: „W domu administrowanym obecnie przez Wydział Nieruchomości Zarządu Miejskiego m. Lublina przy ul. Zamojskiej 43/23 zajmuję jako lokator główny mieszkanie składające się z 3-ch pokoi z kuchnią, w tym obecnie 1 pokój zajęty jest na kwaterę przez W. Urząd Bezp. Publ.

W jesieni 1944 roku po oswobodzeniu Lublina w czasie działań wojennych mieszkanie zajmowane przeze mnie zostało w 80% zdemolowane. Przyczyną uszkodzenia wymienionego mieszkania był pocisk artyleryjski, który przebił ścianę w pokoju od ulicy Rusałki, wybijając dziurę w ścianie o średnicy 1 m przy czym rozerwał się w środku mieszkania demolując całkowicie wnętrze. Wskutek rozerwania się pocisku została zerwana podłoga, podziurawione ściany oraz zupełnie zniszczony sufit, przy czym piec uległ zupełnemu zrujnowaniu.

Nie czekając na ukazanie się dekretu o budynkach uszkodzonych i zniszczonych wskutek wojny oraz dekretu o amnestii pieniężnej przystąpiłem do gruntownej naprawy uszkodzonego mieszkania i przeprowadziłem ją w zupełności”.

W grudniu 1948 zgłoszono, że w mieszkaniu nr 16 oberwał się strop.

Mieszkańcy

Właściciele

W 1932 roku

Jan Kubecki

W 1937 roku

Właściciel Rajna Makow i Chaim i Szpiro Henoch.

Zarządca nieruchomości: Aron Goldgewicht, Lublin, 3-go maja 22

Nadzorca sądowy: Lejzor Lidzki, Lublin, Krakowskie Przedmieście 57

Dozorca: Stanisław Sławek, Lublin, Zamojska 43

W 1940 roku

Rajna Makow, ur. 21 stycznia 1888, wyzn. mojż., córka Mordki i Dwojry, zam. Zamojska 43

Chaim Makow, ur. 1882, wyzn. mojż., syn Mojżesza i Tauby, zam. Zamojska 43

Henoch Szpiro, ur. 24 grudnia 1873, syn Chila i Aidli, zam. Zamojska 43

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1940 roku

Pracownicy umysłowi 2 (na piętrze), 1 (w budynku frontowym), 1 (w oficynie).

Wolne zawody 1 (na partrze), 2 (na piętrze), 3 (w oficynie).

Robotnicy 1 (na partrze), 8 (na piętrze), 2 (w budynku frontowym), 7 (w oficynie).

Kupcy i przemysłowcy 1 (na partrze), 9 (na piętrze), 5 (w budynku frontowym), 5 (w oficynie).

Rzemieślnicy 1 (na parterze), 4 (na piętrze), 5 (w oficynie).

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku w 1940 roku

Ogólna ilość mieszkańców 187

Chrześcijan 69

Żydów 118

Mężczyzn 59

Kobiet 84

Dzieci do lat 6 włącznie 13

Dzieci do lat 7-18 włącznie  31

Opis

Budynek murowany, trzykondygnacyjny, z parterem przeznaczonym na cele handlowe i czwartą kondygnacją w formie wysokiego poddasza. Fasada jedenastoosiowa, symetryczna, z bramą przejazdową na osi symetrii. Nad bramą przejazdową, na pierwszym piętrze, balkon. Otwory okienne rozmieszczone regularnie. Na pierwszym i drugim piętrze dwa balkony, wspólne dla dwóch osi, rozmieszczone na 3 i 4 oraz 8 i 9 osi.

Otoczenie

Zabudowa uliczna.

Literatura

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Zamojskiej 43, APL, sygn. 5952.

Projekt poszerzenia otworu drzwiowego w domu Haima Makowa (…)

Projekt urządzenia reklamowego J. Sobola, Sz. Goldbauma, J. Dymorówna, J. Rubinzon, Z. Siewień, Sz. Goldberg (…)

Projekt urządzenia reklamowego dla Arona Fruchtmana (…)

Domowa książka meldunkowa miasta Lublina ul. Zamojska nr 43 lok. 1b; 2-8; 10-26; 28-35; 37-44, APL, sygn. 2396.

Lublin. Kamienica ul. Zamojska 43/ ul. Rusałka 1. Rozpoznanie historyczne i postulaty konserwatorskie, oprac. A. Sikora-Terelecka, fot. J. Studziński, Lublin 2004, mps WUOZ, sygn. 17638.