Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zamojska 27 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Zamojskiej 27.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Numer hipoteczny: 791

Numer przed 1939: Zamojska 27

Numer po 1944: Buczka 27

Funkcje

Budynek mieszkalny. Piwiarnia. Mleczarnia. Sklep spożywczy. Restauracja „Obywatelska”. W 1936 roku na terenie posesji sitniały zakłady handlowe i przemysłowe takie jak Piwiarnia polska, Józefa Grudnia, mleczarnia Wojciecha Mamczarza, sklep spożywczy Cyrli Edelsztejn, Poels&co.

Kalendarium

lata 70. XIX – parcelacja działki

1884 – działkę kupuje Feliks Joachimowicz Terpiłowski

1885 – budowa dwukondygnacyjnej murowanej kamienicy i drewnianych budynków

grudzień 1885 – ubezpieczenie budynku

1902 – śmierć Feliksa Terpiłowskiego, nieruchomość dziedziczą bracia

1903 – nieruchomość kupuje Moriko Jakowlewicz Wrocławski

1907 – nieruchomość kupują Dawid Lejzor i Gołda Liba z Libermanów Zajdwergowie

ok. 1910 – nadbudowa kamienicy

1911 – nieruchomość kupują Gołda z Libermanów i Szechna Wolf Szermanowie

1917 – nieruchomość kupują Józef i Tauba Zygiel

1923 – budowa młyna motorowego

1924 – budowa młyna

12 listopada 1936 – sporządzenie Ankiety na potrzeby Inspekcji Budowlanej

1939 – likwidacja szopy

6 czerwca 1939 – odwołanie Małki Gorzyczańskiej w sprawie rozbiórki szopy

17 czerwca 1940 – sporządzenie Karty realności na potrzeby Inspekcji Budowlanej

po 1940 – likwidacja komórek i ustępu

1945 – nieruchomość kupują Władysław i Helena Hofmanowie

lata 50. XX w. - budowa przybudówki

18 kwietnia 1950 – wezwanie do naprawy kominów

29 kwietnia 1950 – prośba o pozwolenie na przeprowadzenie remontu

4 maja 1950 – pozwolenie na przeprowadzenie remontu

26 czerwca 1950 – prośba o zbadanie stanu zachowania budynku

1962 – część nieruchomości przechodzi na własność Skarbu Państwa

po 1965 – usunięcie dekoracji architektonicznej fasady

lata 70. XX w. - budowa murowanych komórek

lata 80. XX w. - rozebranie budynku dawnego młyna

Architekci

Aleksander Zwierzchowski (1884)

Historia

Omawiana działka została wydzielona z pierwotnie większej działki oznaczonej numerem policyjnym 257 i 258 i opisanej w księdze hipotecznej numerem 664. W latach 70. XIX wieku rozpoczął się proces parcelacji działki. W 1884 roku, za 2300 rubli, plac kupił Feliks Joachimowicz Terpiłowski i zlecił Aleksandrowi Zwierzchowskiemu wykonanie projektu budowy budynku mieszkalnego. Wzdłuż wschodniej granicy działki w 1885 roku wzniesiono kamienicę frontową. Był to dwukondygnacyjny, prostopadłościenny budynek zbudowany na planie prostokąta, o dwutraktowym układzie wnętrz. Obiekt zamieszkiwało siedemdziesiąt osób.

Ankieta z 1936 roku wymienia murowany, trzypiętrowy dom mieszkalny oraz nieczynny budynek młyna wybudowany w 1924 roku. W 1938 roku nieruchomość została wystawiona na licytację i sprzedana za 55700 zł. Nowymi właścicielami zostali: Berek Szenkier (syn Nuchima Lejzora), Anna Zygiel (córka Józefa), Róża z Zyglów Tenenbaum (żona Salomona), Aaron Szpiro, Estera Sura Zaklikowska (córka Moszka). Część nieruchomości należącą do Estery, po jej śmierci odziedziczyli w równych częściach: jej mąż Berko Szenkier i Szmul Jozef Szenkier. 6 czerwca 1939 roku Małka Gorzyczańska (zam. Kowalska 4) wniosła do Zarządu Miejskiego odwołanie w sprawie rozbiórki szopy przy Zamojskiej 27, w której prowadziła sprzedaż węgla. Gorzyczańska zgłosiła wówczas gotowość „ulepszenia zewnętrznego wyglądu przedmiotowej szopy”.
Po śmierci Szmula Szenkiera w 1945 roku jego część nieruchomości otrzymały jego dzieci – Mieczysław i Matylda Szenkier, które sprzedały ją Władysławowi i Helenie Hofmanom za 117000 zł. Po roku 1962 część nieruchomości przeszła na własność Skarbu Państwa.

W latach 50. XX wieku w kamienicy frontowej znajdowały się owocarnia i restauracja „Obywatelska”.

Mieszkańcy

Właściciele

1936

Właściciel nieruchomości: Józef Zygiel, syn Jakuba, zam. Zamojska 27 m.5

Dozorca: Stanisław Filipek

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1940 roku

Pracownicy umysłowi 1 (na parterze), 8 (na piętrze), 4 (na poddaszu), 13 (w budynku frontowym).

Wolne zawody 1 (na parterze), 3 (na piętrze), 4 (w budynku frontowym).

Robotnicy 1 (na piętrze), 1 (w suterenie), 2 (w budynku frontowym).

Kupcy i przemysłowcy 2 (na piętrze), 1 (na poddaszu), 3 (w budynku frontowym).

Rzemieślnicy 3 (na piętrze), 1 (na poddaszu), 4 (w budynku frontowym).

Inne zawody 1 (na piętrze), 1 (w oficynie).

Bez zawodu 6 (na parterze), 36 (na piętrze), 9 (na poddaszu), 2 (w suterenie), 53 (w budynku frontowym).

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku w 1940 roku

Ogólna ilość mieszkańców 80

Chrześcijan 24

Żydów 56

Mężczyzn 23

Kobiet 44

Dzieci do lat 6 włącznie 5

Dzieci do lat 7-18 włącznie 8

Właściciele

przed 1884 - Franciszek Ksawery Wendrowski

1884 - Feliks Joachimowicz Terpiłowski

1902 - Stefan, Władysław i Aleksander Terpiłowscy

1903 - Moriko Jakowlewicz Wrocławski

1907 - Dawid Lejzor i Gołda Liba z Libermanów Zajdwergowie

1911 - Gołda z Libermanów i Szechna Wolf Szermanowie

1917 - Józef i Tauba Zygiel

1936 - Józef Zygiel

1938 - Berek Szenkier, Anna Zygiel, Róża z Zyglów Tetenbaum, Aaron Szpiro, Estera Sura Zaklikowska

1939 - Berek Szenkier

Opis

Budynek murowany, wzniesiony na rzucie czworokąta, trzykondygnacyjny, z mansardą na osi symetrii. Część parteru wydzielona gzymsem, otynkowana na biało. Fasada siedmioosiowa, symetryczna. Część środkowa (trzecia, czwarta i piątej oś) drugiej i trzeciej kondygnacji cofnięta względem lica muru, balkonami na całej długości. Na czwartej osi parteru sień przejazdowa. Na trzeciej i piątej osi parteru witryny sklepowe. Okna prostokątne, w środkowej części drugiej kondygnacji półkoliście zwieńczone.

Literatura

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Zamojskiej 27, APL, sygn. 5940.

Domowa książka meldunkowa miasta Lublina ul. Zamojska nr 27 lok. 1; 3; 4; 4a; 5-10; 12; 12a; 13; 14, APL, sygn. 2385.

Lublin. Kamienica ul. Zamojska 27. Rozpoznanie historyczne i postulaty konserwatorskie, oprac. A. Sikora-Terelecka, fot. J. Studziński, Lublin 2004, mps WUOZ