Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zamojska 22 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Zamojskiej 22.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica ustawiona kalenicowo, wzdłuż ulicy Zamojskiej, na całej szerokości prostokątnej działki. Kamienica graniczy z podwórzem działki Zamojska 20 (od północy), północnym skrzydłem podkowy budynków przy Zamojskiej 24 (od południa).

Numer hipoteczny: Łąki Tatary Nr 3, KW 87771

Numer obecny: Zamojska 22

Funkcja

Budynek mieszkalny.

Kalendarium

1898 – budowa kamienicy

1918 – kamienicę kupuje Chaim Lejba Frejtag

lata 40. XX – eksterminacja właścicieli

1947 – syn Chaima Mojżesz (zamieszkały w Anglii) dochodzi praw majątkowych

od 1961 – poprzez pełnomocników nieruchomością zarządza Ansel (Anczel) Frajtag zamieszkały w Anglii

1998 – zgoda Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na remont elewacji i pokrycia w kompleksie Zamojska 20–22/ Przemysłowa 3

Historia

Po wydzieleniu z majątku Tatary części Łąki Tatary w 1895 roku przez Władysława Grafa, rozpoczęła się sprzedaż działek tzw. łąki kośnej, które uzyskały własną hipotekę. Większość zakupił Edward Siwiński, który następnie sprzedał Moszkowi Ickowi Grinbergowi nieruchomości przy Zamojskiej 22, 26 i 28 (dzisiejsze: 18, 22, 24).

Kamienica powstała w 1898 roku jako własność Moszka Grindberga. W 1918 roku nieruchomość zakupił Chaim Lejba Frejtag, syn Szlomy – właściciel także kilku innych nieruchomości (obecne: Zamojska 24, Zamojska 20, Przemysłowa 3).

Według planu z 1914 roku na terenie działki znajdowały się: kamienica frontowa zajmująca całą szerokość działki, dwie długie oficyny boczne (każda złożona z dwóch członów) usytuowane wzdłuż bocznych granic działki i ciągnące się aż do jej końca.

Na działce ówczesny właściciel zaplanował zorganizowanie zaplecza dla budowanego na sąsiedniej działce (obecna Zamojska 20) młyna motorowego. Miały się tu znaleźć: wozownia, garaż, kotłownia, dynamo i składzik (skrzydło północne) oraz budynek gospodarczy (skrzydło południowe). Parter kamienicy frontowej miał pełnić funkcję kantoru. Trudno stwierdzić w jakim zakresie inwestycja Frejtaga została zrealizowana.

Okres okupacji przyniósł eksterminację Frejtagów i zakwalifikowanie ich majątku jako mienia opuszczonego. W 1947 roku syn Chaima ponownie doszedł do praw majątkowych.

Kamienica zachowała się w swym historycznym kształcie.

Mieszkańcy

Do czasów okupacji właścicielem nieruchomości był Chaim Lejba Frejtag.

W latach 30. XX wieku w kamienicy mieścił się skład i biuro Fabryki Maszyn i Kamieni Młyńskich należące do Grzegorza Kulika (warsztat mieścił się przy ul. Stolarskiej 4).

Opis

Kamienica jednopiętrowa, wzniesiona z cegły, na planie prostokąta, z sienią przejazdową na osi. Oś symetrii dodatkowo zaakcentowana lekkim ryzalitem. Elewacja frontowa symetryczna, siedmioosiowa, na niewielkim cokole, rozczłonkowana gzymsem kordonowym i zwieńczona belkowaniem z pasem gładkiego fryzu i silnie profilowanym gzymsem.

Część środkowa zryzalitowana, w parterze posiada bramę przejazdową, w zwieńczeniu murek attykowy z datą budowy „1898” w polu, flankowany pilastrami.

Elewacja boczna dwuosiowa. Elewacja tylna siedmioosiowa, niesymetryczna. Po lewej stronie otworu bramowego widoczny ryzalit z trójkątnym szczytem i osią otworów okiennych doświetlających klatkę schodową.

Wnętrza:

Układ wnętrza dwutraktowy, dostępny z klatki schodowej.

Otoczenie:

Boki działki obudowane są szeregiem budynków gospodarczych i garaży. Podwórze wybrukowane kostką betonową, wspólne z działką Zamojska 20.

Literatura

Jadwiga Teodorowicz-Czerepińska, Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie kwartału zabudowy zawartego pomiędzy ulicami Stolarska-Zamojska-Misjonarska-Farbiarska, Lublin 2005, mps WUOZ.