Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zamojska 18 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Zamojskiej 18.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica w narożu ul. Zamojskiej i Przemysłowej, frontem zwrócona ku ul. Zamojskiej.

Numer hipoteczny: Łąki Tatary 3, KW 444

Numer przed 1939: Zamojska 18

Numer po 1944: Zamojska 18

Numer obecny: Zamojska 18

Funkcje

Budynek mieszkalny, cześciowo przeznaczony na cele handlowo-usługowe.

W 1938 roku Szulim Mast prowadził Herbacirnię, Dawida Zylberajch zakład krawiecki męski, Grzegorz Kulik prowadził Biuro i Skład Fabryki Maszyn i Kamieni Młyńskich. W 1939 roku Hilary Serafinowski prowadził Wielkopolskiego Sklep Konfekcji. W 1940 roku na terenie niruchomości istniała piwiarnia i sklep bławatny.

Kalendarium

1902 – właścicielem nieruchomości jest Moszek Icek Grinberg

14 września 1926 – zatwierdzenie projektu przerobienia otworów okiennych na okna wystawowe

16 września 1930 – zaświadczenie spadkobierców Grinberga o użytkowaniu domu

18 maja 1938 – prośba o zatwierdzenie projektu urządzenia reklamowego

1940 – jako właściciele nieruchomości figurują Rachtmanowie

19 listopada 1940 – Karta realności

9 maja 1941 – prośba o komisyjne określenie stanu zachowania mieszkania nr 9

12 maja 1941 – zaświadczenie o złym stanie mieszkania nr 9

1941 – nieruchomość przejmuje Państwowy Zarząd Nieruchomości

24 czerwca 1942 – prośba lokatorów mieszkań nr 11 i 12 o ocenę stanu zachowania lokali

3 stycznia 1948 – kamienicę kupuje Marianna Murawska

lata 60. XX – remont fasad wzdłuż ul. Zamojskiej, zniszczenie detalu architektonicznego fasady kamienicy

2002 – rozbudowa budynku o część magazynową

Historia

Po wydzieleniu z majątku Tatary części Łąki Tatary w 1895 roku przez Władysława Grafa, rozpoczęła się sprzedaż działek tzw. łąki kośnej, które uzyskały własną hipotekę. Większość zakupił Edward Siwiński, który następnie sprzedał Moszkowi Ickowi Grinbergowi nieruchomości przy Zamojskiej 22, 26 i 28 (dzisiejsze: 18, 22, 24).

Kamienica przy Zamojskiej 22 powstała pomiędzy 1895 a 1902 rokiem.

Odnotowano, że właścicielem nieruchomości w 1902 roku był Moszek Icek Grindberg (Grundberg, Grynberg). W tym czasie na terenie działki istniała niewielka kamienica jednak nie wiadomo kiedy dokładnie i z czyjej inicjatywy (Siwińskiego czy Grindberga).

W 1941 roku lokatorka Teofila Maskowska uskarżała się na zły stan jednoizbowego mieszkania nr 9 usytuowanego w wilgotnej suterynie: „na posadzce stoi woda, która spływa po ścianach mieszkania, tak że w ogóle mieszkanie to nie nadaje się do użytku”. Dalej czytamy: „Stan mój materialny jest bardzo ciężki, mam na utrzymaniu chorego ojca 82 letniego i syna, który leży już od 2 tygodni w szpitalu miejskim. Z powodu wilgoci w której nabawili się moi rodzice reumatyzmu, matka zmarła a ojciec jest chory. Zawód mój jest praczka lecz z powodu złego i wilgotnego mieszkania oraz złych skutków wywierających na zdrowie mej rodziny jak i moje nie mogę pracować i dać utrzymania mojej rodzinie jak również otrzymać innego mieszkania”. W 1942 roku kolejni lokatorzy – użytkownicy mieszkań nr 11 i 12 – proszą o ocenę stanu zachowania lokali ubiegając się o przydział innych mieszkań. Z roku 1944 zachowało się zaświadczenie opisujące warunki mieszkaniowe jednej z lokatorek: „mieszkanie dozorczyni Skoczylas przy ul. Zamojskiej 18 znajduje się w bardzo głębokiej piwnicy, o jednym małym oknie. Dojście do izby zamieszkałej przez 4 osoby zupełnie jest ciemne. Izba jest mocno zagrzybiała, tak że ze ścian spływa woda. Podłoga jest zupełnie przez grzyb zniszczona, a ziemia pod podłogą zupełnie mokra”.

Mieszkańcy

Właściciele

W 1930 roku nieruchomość należała do Lejbusza Grinberga, Chaji Grinberg (po mężu Rozenfajn), Doby Grinberg (po mężu Rechtman).

W 1940 roku właścicielami byli sukcesorzy Grinberga: Dawid i Doba Rachtman, zam. Zamojska 18.

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1940 roku

Pracownicy umysłowi 1 (na piętrze), 1 (w budynku frontowym).

Robotnicy 9 (w suterenie), 2 (w budynku frontowym).

Kupcy i przemysłowcy 3 (na parterze), 3 (w budynku frontowym).

Rzemieślnicy 1 (na parterze), 1 (w budynku frontowym).

Inne zawody 1 (na piętrze), 1 (w budynku frontowym).

Bez zawodu 1 (na parterze), 1 (w budynku frontowym).

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku w 1940 roku

Ogólna ilość mieszkańców 56

Chrześcijan 43

Żydów 13

Mężczyzn 19

Kobiet 21

Dzieci do lat 6 włącznie 6

Dzieci do lat 7-18 włącznie 10

Opis

Kamienica zbudowana z cegły palonej, obustronnie otynkowana. Budynek jednopiętrowy, z wysokim parterem, wzniesiony na planie prostokąta, kryty czterospadowym dachem.

Elewacja frontowa ośmioosiowa, niesymetryczna, artykułowana lizenami, zwieńczona profilowanym gzymsem. Na parterze znajdują się witryny sklepowe. Na drugiej i szóstej osi piętra usytuowano balkony.

Kamienica reprezentuje typ budownictwa czynszowego końca XIX wieku.

Wnętrza:

Układ wnętrza dwutraktowy.

Literatura

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Zamojskiej 18, APL, sygn. 5932.

Plan na przerobienie otworów okiennych i drzwi (…)

Projekt wykonania kantorku dla administracji domu (…)

Projekt urządzenia reklamowego Grzegorza Kulika, Szulima Masta, Dawida Zylberajcha (…)

Plan urządzenia reklamowego dla firmy Filary Serafinowski (…)

Domowa książka meldunkowa miasta Lublina ul. Zamojska nr 18 lok. 1-17a; 18, APL, sygn. 2376.

Jadwiga Teodorowicz-Czerepińska, Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie kwartału zabudowy zawartego pomiędzy ulicami Stolarska-Zamojska-Misjonarska-Farbiarska, Lublin 2005, mps WUOZ.