Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zamojska 14 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Zamojska 14.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Dawny numer policyjny: 256b, KW 52

Numer hipoteczny: Tatary Łąki

Numer przed 1939: Zamojska 14

Numer po 1944: Zamojska 14

Numer obecny: Zamojska 14

Funkcja

Budynek mieszkalny. W 1937 roku nie ternie nierchomości istniał fryzjer a w 1938 sklep spożywczy.

Kalendarium

1880 – właścicielem nieruchomości jest Lew Jaworski

1883 – rozpoczęcie użytkowania budynków przez rodzinę Garfinkielów

1912 – właścicielem nieruchomości jest Moszek Garfinkiel

13 sierpnia 1926 – prośba o pozwolenie na przebudowę lokalu Icka Cukra

4 września 1926 – prośba o pozwolenie na budowę murowanej oficyny

1929 – kolejny właściciel, Judka Majer Garfinkiel, prosi o pozwolenie na wybudowanie oficyny przy południowej granicy działki

po 14 listopada 1935 – nakaz rozbiórki jednego z budynków

maj 1936 – remont budynku

25 listopada 1936 – sporządzenie Ankiety

10 grudnia 1936 – oględziny nieruchomościami

19 grudnia 1936 – doniesienie o przestępstwie budowlanym

13 kwietnia 1937 – zarządzenie wykwaterowania Antoniny Wawszczakowej ze względu na zły stan zachowania budynku

4 czerwca 1937 – oględziny nieruchomości

12 czerwca 1937 – prośba Borucha Morela o zatwierdzenie projektu napisu reklamowego zakładu fryzjerskiego

7 lutego 1938 – oględziny nieruchomości

7 marca 1938 – zarządzenie wykonania robót budowlanych

28 kwietnia 1938 – prośba Sury Berlant o zatwierdzenie projektu urządzenia reklamowego

1940 – właścicielami mieruchomości są Garfinklowie i Rosenfeldowie

2 grudnia 1940 – Karta realności

1941 – nieruchomość przejmuje Państwowy Zarząd Nieruchomości

19 czerwca 1941 – oględziny budynku

3 lipca 1941 – zawiadomienie o złym stanie zachowania mieszkania nr 12

2 sierpnia 1941 – zarządzenie opróżnienia budynku

11 stycznia 1944 – prośba Zofii Szostak o przyznanie mieszkania zastępczego

22 maja 1945 – prośba Janiny Paproty o przyznanie mieszkania zastępczego

po 1945 – właścicielem nieruchomości jest Władysław Marciniak, następnie jego syn Stanisław

6 grudnia 1946 – prośba Władysława Marciniaka o komisyjne zbadanie stanu nieruchomości

4 lutego 1947 – oględziny nieruchomości

7 października 1947 – zawiadomenie Władysława Marciniaka o niszczeniu mieszkań przez lokatorów

2001 – jako współwłaściciel wymieniona jest m.in. Mola Morel

Historia

Niewielka kamienica przylegająca do kamienicy przy ulicy Zamojskiej 16 istniała już w 1900 roku. W głębi działki, przy jej północnej granicy znajdował się również drewniany budynek gospodarczy, w którego miejsce około 1912 roku wzniesiono murowaną, piętrową oficynę.

W dokumencie z 19 grudnia 1936 roku czytamy, że ówczesny właściciel nieruchomości Manes Garfinkiel, lat 36, syn Moszka „bez zezwolenia Zarządu Miejskiego wykonał remont w mieszkaniu opróżnionym przez Oksa Szymona, który był wezwany do opuszczenia zagrożonego budynku przeznaczonego do rozbiórki, a mianowicie wykonał nową podłogę, wyprawił ściany, nie przeprowadzając remontu konstrukcji tychże, oraz zatarł sufit wyprawą w miejscach zniszczonych, nie wymieniając przegniłych belek stropowych”. Oceny sytuacji dokonał Eugeniusz Jung, technik budowlany. Mimo że niebezpieczeństwo zawalenia się nie zostało usunięte, mieszkanie wynajęto innemu lokatorowi. W związku z powyższym Zarząd Miejski wnosi o ukaranie Manesa Garfinkla grzywną w wysokości 100 zł.

Z roku 1937 pochodzą kolejne doniesienia o złym stanie poszczególnych mieszkań w budynku.

W roku 1938 w budynku stwierdzono uchybienia zagrażające bezpieczeństwu publicznemu. W dokumentacji czytamy: „1) frontowe rynny spustowe przeciekają 2) wjazd w bramie zrujnowany 3) w klatce schodowej u wejścia zniszczona podłoga 4) w mieszkaniu Manesa Garfinkla i Jakuba Garfinkla opuszczona podłoga 5) komin nad dozorcą zniszczony 6) komórki nieuporządkowane 7) okiennice zniszczone”.

O organizacji przestrzeni na terenie nieruchomości czytamy: „drzwi od strony bramy w lokalu pod zakład fryzjerski, zajmowany przez Borucha Morela w nieruchomości w Lublinie przy ul. Zamojskiej Nr 14 stoją na przeszkodzie w korzystaniu przez pozostałych lokatorów z bramy wjazdowej, mianowicie gdy drzwi powyższe są otwarte wjazd jest niemożliwy, a na podwórzu mieszka kowal, stelmach, mieszczą się tam stajnie i wobec tego korzystanie przez tychże z bramy wjazdowej jest konieczne”.

Stan zachowania budynku pogarszał się. W dokumencie z 1944 roku, zawierającym prośbę Zofii Szostak, zajmującej mieszkanie nr 23, o przyznanie innego mieszkania czytamy, że mieszkanie: „ grozi zawaleniem, a mianowicie sufit zarwał się co można na miejscu stwierdzić. Rodzina moja składa się z pięciu osób t.j. z męża, mnie, teściowej, dwojga dzieci. Celem uniknięcia dalszych nieszczęść (syn mój został mocno potłuczony upadkiem sufitu) proszę uprzejmie o przyspieszenie przyznania nowego mieszkania”.

W roku 1945 Janina Paprota, zajmująca mieszkanie nr 17, pisze: „Zajmowane przeze mnie wraz z rodziną jednopokojowe mieszkanie przy ul. Zamojskiej N 14, oznaczone N 17, nie nadaje się do dalszego zamieszkania, albowiem dach jest zniszczony, woda deszczowa leje się do mieszkania, tynk z sufitu odpada i w ogóle mieszkanie grozi zawleniem”.

O stanie zachowania nieruchomości w roku 1947 czytamy: „nieruchomość składa się z budynku frontowego i oficyny. Budynki te pozostając w okresie okupacji bez należytej opieki i konserwacji znajdują się w stanie zaniedbania wymagającego remontu. Należy mianowicie wykonać: remont pokrycia dachowego, częściowy remont więźby dachowej, wymianę belek stropowych, w mieszkaniu Nr 8 (w obecnej bowiem chwili z powodu przegnicia belek stropowych i runięcia stropu dwie izby w powyższym lokalu nie są użytkowane); w mieszkaniu Nr 24 i Nr 27 stropy również wymagają wymiany; poza tym winno się uzupełnić stolarszczyznę okienną i drzwiową oraz wyremontować klozety ogólne (obecny stan ustępów jest niedopuszczalny i wymaga natychmiastowego przystąpienia do remontu)”.

W październiku 1947 roku Władysław Marciniak zawiadamia o aktach wandalizmu w budynku: „lokatorzy niszczą mieszkania przez rąbanie podłóg, niszczenie sufitów, wycinanie belek, zmienianie użytkowania mieszkania na np. stajnie”

Mieszkańcy

Właściciele

Pierwsza wzmianka o właścicielu nieruchomości pojawia się w 1880 roku. Lew Jaworski został wymieniony jako właściciel posesji od południa sąsiadującej z kamienicą Zamojską 14. Na planie z 1912 roku jako właściciel figuruje już Moszek Garfinkiel. W roku 1935 dokumenty wymieniają Szpryncę Garfinkiel, wdowę po Moszku, następnie Manesa Garfinkiela.

W 1940 roku jako właściciel widnieje zmarła Ita Garfinkiel oraz sukcesorzy Garfinkiel Aron, Ruska 8, Garfinkiel Manes, Garfinkiel Jakub, Rosenfeld Szmul, Morel Boruch, Zamojska 26.

Administratorem nieruchomości był Mazurek Franciszek, zam. Zamojska 33.

Opis

Kamienica w układzie kalenicowym, na planie prostokąta. Budynek jednopiętrowy, wzniesiony z cegły palonej, obustronnie otynkowany. Elewacja frontowa symetryczna, siedmioosiowa, zwieńczona profilowanym gzymsem. Oś środkowa podkreślona trójkątnym szczytem i bramą przejazdową w parterze budynku. Na drugiej i szóstej osi piętra balkony. Na parterze pomieszczenia o charakterze handlowo-usługowym.

Kamienica w głębi założona na planie prostokąta. Od strony wschodniej widoczny wyokrąglony ryzalit klatki schodowej.

Wnętrza

Układ wnętrza dwutraktowy. Lokale użytkowe dostępne z ulicy.

Otoczenie

Budynek zajmuje całą szerokość działki sięgającej aż do ulicy Farbiarskiej. Działkę dzieli na połowy mała, równoległa do głównego budynku kamienica.

Literatura

Jadwiga Teodorowicz-Czerepińska, Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie kwartału zabudowy zawartego pomiędzy ulicami Stolarska-Zamojska-Misjonarska-Farbiarska, Lublin 2005, mps WUOZ.

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Zamojskiej 14, APL, sygn. 5930.

Plan na budowę jednoizbowej oficynki (…)

Plan budowy dwuizbowej oficyny (…)

Projekt napisu reklamowego dla W.P. B. Morela (…)

Projekt urządzenia reklamowego dla W.P. Sury Berlant (…)

Domowa książka meldunkowa miasta Lublina ul. Zamojska nr 14 lok. 1; 2; 4; 5; 6-6a; 7; 7a; 8; 8a; 16-27, APL, sygn. 2374.