Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Władysław Filipiak (1908-1989)

Autor przede wszystkim obrazów olejnych, uprawiał również akwarelę, temperę, rysunek, grafikę, sporadycznie rzeźbę w drewnie. Był obok Z. Kononowicza i J. Karmańskiego najwybitniejszym w środowisku lubelskim twórcą malarstwa kolorystycznego.

Wglądówka, 1 - 12 Wystawa prac Władysława Filipiaka w BWA /pośmiertna/
Wglądówka, 1 - 12 Wystawa prac Władysława Filipiaka w BWA /pośmiertna/ (Autor: Trembecki, Jan)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Dzieciństwo i edukacja

Władysław Filipiak urodził się w 1908 roku w Lublinie. W roku 1926 wstąpił do Prywatnej Szkoły Malarstwa i Rysunku w Lublinie1. Pierwsze prace wystawił w 1032 roku w Krakowskim Pałacu Sztuki. To początek jego kariery. 

Artysta 

Wszyscy chyba Lubliniacy znają wysokiego pana w sile wieku z czarną, długa brodą, która kłóci się z żywym blaskiem oczu i łagodnym, niemal nieśmiałym wyrazem twarzy. Można go często ujrzeć jak pochylony nad sztalugami, nie wracając uwagi na to, co dzieje się wokół niego utrwala na płótnie ciekawsze fragmenty starej lubelskiej architektury. 2

Tadeusz Chabros w 1957 roku opisywał na łamach „Kuriera Lubelskiego" Władysława Filipiaka jako szczupłego, prosto się trzymającego, z charakterystyczną brodą pana, który wkomponował w krajobraz naszego miasta, że trudno dziś wyobrazić sobie Lublin bez Filipiaka i Filipiaka bez Lublina3.

To jest Filipiaka, portret mojej żony, mój portret, ale proszę zrozumieć, ze to nie jest mieszczańska słabość, bo wtenczas wszyscy malowali sobie portrety. Ja Filipiakowi robiłem dokumentację jego obrazów czarno-białe i oni w ramach wdzięczności robili te portrety.

Edward Hartwig

Twórczość Władysława Filipiaka 

W latach 30. i 40. jego twórczość to głównie portrety, akty i martwe natury, w których łączył wartości kolorystyczne z wyrafinowaniem formy, inspirowane twórczością Z. Pronaszki.

W chronologicznym rozwoju drogi malarskiej Filipiaka, martwe natury z „rybami" zamykają jeden z etapów twórczości. Artysta pod naciskiem nowych orientacji malarskich zrywa z niektórymi stosowanymi dotąd kanonami estetycznymi postimpresjonizmu i szuka nowych założeń dla swej sztuki. Filipiak nie daje się uwieść czarowi barwnych zestawień, świadomie wyciąga wnioski dla siebie z nowoczesnych doświadczeń światowego malarstwa. Zapowiedzią tego zwrotu są pejzaże kazimierskie, a zwłaszcza „Szkic portretowy" z ciekawymi rozwiązania kolorystycznymi4.

Od lat 50. twórczość W. Filipiaka określają przede wszystkim pejzaże kazimierskie i lubelskie, o dynamicznej formie, niejednokrotnie bliskie abstrakcji.

Ważnym faktem, który zaciążył na rozwoju malarstwa Filipiaka był „przelotny" pobyt w Holandii. Zetknięcie się z wielowiekowym dorobkiem świetnej sztuki niderlandzkiej było pewnym „szokiem" artystycznym dla malarza. Owocem zetknięcia się na szlaku europejskim z ostatnimi kierunkami malarskimi był cykl akwareli („Amsterdam"), w których artysta twórczo wyzyskał doświadczenia taszyzmu. Wyjazd do Holandii uczulił go na nowe doznania twórcze, wzbogacił świadomość wizualną o kolor nowych podniet otaczającego świata. Stosowany dawniej kolor obrazów, wykwita teraz z nienotowaną dynamiką. W kręgu tych doświadczeń umiejscowić trzema „Kazimierz" i „Stare Miasto". 5

W 1957 roku miała miejsce jubileuszowa wystawa artysty. 

Przed otwarciem jubileuszowej wystawy malarstwa Władysława Filipiaka odbył się w sobotę „wernisaż", na który przybyli przedstawiciele władz wojewódzkich, miejskich, plastycy oraz zaproszeni przez organizatorów goście. przy lampce wina wieczór upłynął w miłej atmosferze.6

Otwarcie jubileuszowej wystawy Władysława Filipiaka powitaliśmy z wielką radością, radością tym większa, że czekaliśmy na ten uroczysty moment długo i niecierpliwie. Na retrospektywnej wystawie możemy obejrzeć zestaw prac malarskich, które niczym barwny film obrazują 25-letnią drogę twórcza artysty, ewolucję osobowości i warsztaty. 7

Od swej, kontynuującej tradycje polskiego koloryzmu twórczości artysta odszedł w socrealistycznych portretach, później w pracach powstałych w czasie pobytu w Holandii w 1956 r., inspirowanych sztuką Mondriana. W cyklu Metaformy, powstałym na plenerze w Białowieży w 1965 r., artysta ujawnia tendencje ekspresyjne, monochromatyczne, o reliefowej niemal strukturze.

Prace znajdują się w zbiorach muzealnych (m. in. Muzeum Lubelskie), MKiS oraz w kolekcjach prywatnych.

Bibliografia

1. GAL [krypt]: Malarstwo które trwa. Kur. Lub.1978 nr 20 s. 3 fot.

2. Malarstwo Władysława Filipiaka artysty związanego z Lublinem. Galeria lubelska… [biogramy plastyków lubelskich]

3. Lameński Lechosław. Lubelscy koloryści. - Jan Karmański, Zenon Kononowicz, Władysław Filipiak. - Streszcz. ang. - Fot. // Rocz. Hum. - T. 47 (1999), z. 4, s. 241-258.

4. Kurzątkowska A., M. Komendecki, Władysław Filipiak - 25 lat pracy artystycznej. Wstęp ..., Lublin 1958 (Lub. Spółdz. Wyd.), ss. 18, tabl. 31.

5. Z Wędrówek po pracowniach plastyków. - Kult. i Życie 1955. Czartoryska Urszula: U Władysława Filipiaka, nr 9 s.2. - Taż. U Lucjana Pakulskiego, nr 11 s.2. - [Ludwiński Jerzy] J. L.: U Jarosława Łukawskiego, nr 12 s. 2. - Czartoryska U.: U Zenona Konowicza, nr 13 s. 2. - J. L.: U Eugeniusza Waleszyńskiego, nr 14 s. 3. - Czartoryska U.: U Piotra Wollenberga, nr 17 s. 3. - Taż: U Józefa Abramowicza, nr 21 s. 3.

6. Wrażenia z jesiennej wystawy obrazów malarzy Okręgu Lubelskiego. - Kamena 1954 nr 4 s. 50-51.
W. Filipiak, Z. Konowicz, A. Michalak, J. Olejnicki, E. Waleszyński i in.

 

 

 

 

Przypisy

  1. Władysław Filipiak: XXV lat pracy artystycznej / [red. Alicja Kurzątkowska i Mirosław Komendecki], Lubelska Spółdzielnia Wydawnicza, 1957.
  2. „Kurier Lubelski", R.1 nr 229 (24-25 listopada 1957).
  3. Tadeusz Chabros, Artysta i jego model, „Kurier Lubelski”, 24-27 grudnia 1957.
  4. Bogumił Skomski, SPACERKIEM PRZEZ ĆWIERĆWIECZE MALARSTWA WŁADYSŁAWA FILIPIAKA, „Kurier Lubelski", R.1 nr 227, 22 listopada 1957.
  5. Bogumił Skomski, SPACERKIEM PRZEZ ĆWIERĆWIECZE MALARSTWA WŁADYSŁAWA FILIPIAKA, „Kurier Lubelski", R.1 nr 227, 22 listopada 1957.
  6. „Kurier Lubelski", R. 1 nr 224 (19 listopada 1957).
  7. Bogumił Skomski, SPACERKIEM PRZEZ ĆWIERĆWIECZE MALARSTWA WŁADYSŁAWA FILIPIAKA, „Kurier Lubelski", R.1 nr 227, 22 listopada 1957.

Zdjęcia

Słowa kluczowe