Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Widoki Lublina – zaginiona teka „Stary Lublin” Henryka Lewensztadta (1930)

Henryk Lewensztadt, znany i ceniony przed wojną malarz i rysownik, urodził się w 1893 roku w Lublinie. Jest autorem dwóch rysunków z 1927 i 1930 roku, pokazujących malownicze zaułki lubelskiej dzielnicy żydowskiej. Lewensztadt był twórcą zaginionej teki Stary Lublin z 1930 roku wysoko ocenianej przez krytyków sztuki. Teka została wywieziona przez artystę do Paryża i tam prawdopodobnie sprzedana.


Spis treści

[RozwińZwiń]

O autorze

Henryk Lewenstadt urodził się w 1893 roku w Lublinie. Studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie i na Akademii Monachijskiej. W latach 1930–1931 odbył podróż artystyczną po Europie. Od 1931 do 1933 roku mieszkał we Francji, po czym wrócił do Polski i osiadł w Zakopanem. Uciekając przed wojną, znalazł się wraz z żoną w Związku Radzieckim. Po wojnie na krótko wrócił do Polski, po czym na stałe przeprowadził się do Izraela. Tam też prawdopodobnie zmarł (według niektórych źródeł w 1962 roku; dokładna data nie jest znana – red.). Polskę odwiedzał o czasu do czasu, pierwszy raz w 1960 roku.

Historia dzieła

Już przed swoją artystyczną podróżą po Europie Henryk Lewensztadt interesował się sztuką nowoczesną: malował pastelami geometryzujące pejzaże i szkicował rysunki z dzielnicy żydowskiej. Pod wpływem francuskich doświadczeń, Lewensztadt zaczął malować obrazy olejne (wcześniej bardzo rzadko stosował tę technikę) i całkowicie zmienił paletę: pastelowe barwy zastąpił żywymi, głębokimi kolorami kładzionymi grubo, warstwowo. Wszystkie prace o tematyce lubelskiej powstały przed wyjazdem Lewensztadta z miasta w 1930 roku. Jest to między innymi i szkic węglem Fragment Starego Miasta w Lublinie (1930). Lewensztadt był też autorem teki graficznej Stary Lublin (1930), która zaginęła (wiemy o jej istnieniu między innymi z entuzjastycznych recenzji ówczesnych krytyków sztuki).

Opis

Fragment Starego Miasta w Lublinie (1930) przedstawia bliżej nieokreślony lubelski zaułek. Artysta mocną dynamiczną kreską naszkicował spiętrzone jedna nad drugą, zniszczone przez czas przybudówki kamienic. Technika, którą się posłużył – szkic węglem – pozwoliła miękką i płynną linią oddać niestabilność powyginanych drewnianych ścian i dachów, natomiast wypełniające kontury cieniowanie podkreśliło starość murów.

 

Opracowała: Anna Kiszka
Redakcja: Monika Śliwińska

 
 

Literatura

Bartnik R., Malarze żydowscy w zbiorach Muzeum Lubelskiego, [w:] Hawryluk W., Linkowski G. [red.], Żydzi lubelscy. Materiały z sesji poświęconej Żydom lubelskim. Lublin, 14-16 grudzień 1994 r., Lublin 1996.
Bartnik, R., Widoki Lublina w zbiorach graficznych Muzeum Lubelskiego, [w:] Nestorowicz Z. [red.], Ikonografia dawnego Lublina, Lublin 2000.
Bartnik R., Zapomniani artyści, „Na przykład” 1997, nr 45.
Szewc J., Malarstwo Żydów lubelskich, „Zeszyty Muzealne” 1995, t. 3, s. 48–50.
(Z), Prace malarskie Lublinian, „Region Lubelski” 1929, nr 2, s. 142.
Zętar J., Ikonografia lubelskiej dzielnicy żydowskiej, „Scriptores” 2003, nr 2, s. 79–90.