Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ulica Rybna w Lublinie – historia ulicy

Wychodzi na Rynek z jednej strony, z drugiej przedłużona została schodami opadającymi w dół ku ulicy Kowalskiej. Ulica Rybna w układzie urbanistycznym średniowiecznego Lublina, podobnie jak inne ulice przyrynkowe, powstała w zależności z formą Rynku. Posiadała doniosłe znaczenie handlowe na przestrzeni XV i XVI wieku ze względu na usytuowanie przy niej placu Rybnego.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Nazwa ulicyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W najstarszych zapiskach z 1524 roku ulica nosiła nazwę Łaziennej (platea eundo od bolneum), ale już w 1593 roku występuje dzisiejsza nazwa ulicy (platea Piscatoria), która wzięła się od usytuowanego przy ulicy placu Rybnego, gdzie odbywał się niegdyś targ rybny.
 
 
 
 

Ciekawe miejsca na ulicy RybnejBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  • Żydowska Szkoła Powszechna „Tachkmojni” Szmula Rotsztejna (Rybna 1)
    – lokal Kultur-Ligi (bundowskiego stowarzyszenia kulturalnego)
 
  • Drukarnia (Rybna 2)
    Należała do Mendela Sznajdermessera. Drukowano w niej „Lubliner Sztyme” , „Lubliner Unzer Ekspres” oraz modlitewniki.
 
 
  • Zaułek Hartwigów
    Obecnie ulica Rybna łączy się z leżącą u podnóża Starego Miasta ulicą Kowalską zejściem pieszym – schodami. Zejście to zrealizowano w 1874 roku, przedtem zjazd odbywał się długim łukiem po skarpie wzgórza. W 2004 roku przejście zostało poświęcone pamięci rodziny Hartwigów i nazwane zaułkiem Hartwigów.

ZabytkiBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  • Brama Rybna
    Zamyka ulicę Rybną u wylotu na Rynek. Brama została wzniesiona w 1448 roku, łącząc arkadą dwie kamienice. W okresie renesansu brama została przebudowana, uzyskując nowe elementy dekoracji architektonicznej. Następnie została zburzona ok. 1862 roku i zrekonstruowana po II wojnie światowej.

 

  • Pałac Pawęczkowski (Rybna 10)
    Kamienica zwana pałacem Pawęczkowskiego to dawny kościół i klasztor trynitarzy. Kościół oraz rezydencję dla zakonników zaczęto wznosić w 1746 roku w bezpośrednim sąsiedztwie murów obronnych, w miejscu nazywanym „psią górką”. W 1751 roku mury wyprowadzone były pod dach, ale śmierć fundatora Mikołaja Łosia uniemożliwiła kontynuację robót. Trynitarze opuścili swoją siedzibę w 1778 roku, przenosząc się do gmachów pojezuickich. Zrujnowane mury nabyli na publicznej licytacji od rządu w 1823 roku Jan i Tekla Pawęczkowscy i przebudowali całość na okazałą kamienicę mieszkalną. W 1842 roku nieruchomość dziedziczą po rodzicach Emilia, Józef i Ludwik Pawęczkowscy. W 1855 roku współwłaścicielem zostaje kupiec Szymon Majewski. Następnie kamienicę nabył na publicznej licytacji w 1865 roku Gerszon Rosenblat za 133 326 złp. Następnym właścicielem stała się rodzina Klobergów, która odkupiła pałac w 1898 roku.

 

  • Mury obronne
    Na parceli, gdzie dziś stoi pałac Pawęczkowskiego, a niegdyś stały zabudowania trynitarzy, przebiegały mury obronne miasta. Nieruchomość zakonników opasana była murami dookoła, a miasto pozwoliło włączyć je do ich posiadłości.

 


Katalog zasobów kulturowych Lublina ponadto wymienia:

  • Zespół domu, ul. Grodzka nr 16
    a. dom nr 16a, mur., XVI, przebud. 2 ćw. XIX i po 1878, remont. 1954,
    b. dom nr 16b, mur., XVI, przebud. ok. 1720, 2 ćw. XIX i po 1878, remont. 1954, 
    c. oficyna tylna, ul. Rybna nr 11, mur., 1 poł. XVII, przebud. przed 188T, remont 1954, 
    d. oficyna boczna zach., mur., 1 poł. XVII, przebud. po 1878, remont. 1954, e. oficyna boczna wsch., mur., 1 ćw. XVIII, rozbud. 1846–1876, remont. 1954. 
     
  • Zespół domu, Rynek nr 5
    a. dom, mur., XVI, przebud.: 1617–1631, 1833 i 1887, remont., 1938 i 1954, 
    b. dom, ul. Rybna nr 2, mur., 1823–1840, remont. 1946 i 1960–1961.

 

Dom, ul. Noworybna nr 3 (ul. Rybna nr 8 i Olejna nr 11), mur., k. XVI, odbud. po pożarze pocz. XVII, zniszczony 1684, odbud. 1825–1826, remont. l. 50 i 60 XX wieku.

 

KalendariumBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1524 – ulica funkcjonowała pod nazwą Łazienna
1593 – nazwa ulicy została zmieniona na Rybną
2004 – dedykacja fragmentu ulicy rodzinie Hartwigów (zaułek Hartiwgów)

 

Opracowała Anna Wójtowicz

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści