Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ulica 1 Maja w Lublinie – historia ulicy

Ul. 1 Maja stanowi arterię prowadzącą od mostu na rzece Bystrzycy do dworca kolejowego.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Nazwa ulicy

Pierwotna nazwa ulicy brzmiała Foksal. Przemianowana na 1 Maja została w roku 1928 przez ówczesny Magistrat o większości socjalistycznej.

Historia

Ulicę 1 Maja wytrasowano w 1876 r. na odcinku od pl. Bychawskiego Zdecydowała o tym lokalizacja dworca kolejowego na przedmieściu Piaski. Ulica biegła przez dzielnicę Piaski będącą polsko-żydowskim przedmieściem. Do 1864 r. stała tam drewniana bóżnica (miejsce obecnie przy ul. Kunickiego), pochodząca z XVIII w. Następnie wystawiono tam budynek murowany, który ocalał z pożogi wojennej. Zamknięty w 1940 r. na rozkaz hitlerowców, zamieniony został na warsztaty metalowe. Niestety, w latach 50. wybuchł tam pożar, w wyniku którego władze miejskie nakazały rozbiórkę tego obiektu. Na jego miejscu stoi dzisiaj budynek kościoła polsko-katolickiego, a w jego wnętrzu, staraniem proboszcza, nieżyjącego już ks. Wołyńskiego, umieszczona została stosowna tablica upamiętniająca istniejącą tu synagogę. Warto zauważyć, że synagoga na Piaskach aż do okresu międzywojennego była jedynym obiektem sakralnym w tej części miasta. W 4 ćw. XIX w., w okresie narastającej koniunktury ekonomicznej nastąpiła znaczna rozbudowa ulicy. I tak w 1874 r. stanęła przy niej Fabryka Maszyn Rolniczych Mieczysława Wolskiego, jeden z najstarszych zakładów przemysłowych w Lublinie. Przy ul. I Maja działało również jedno z najstarszych kin lubelskich, które przed II wojną światową nosiło nazwę "Wenus".
 

Zabytki przemysłowe i gospodarcze

Fabryka Maszyn Rolniczych M. Wolskiego i S-ki, ob. Fabryka Maszyn Rolniczych SA, ul. 1 Maja nr 14/15:
a. odlewnia, ob. nie użytkowana, mur., 1909, rozbud. 1. 20-30 XX,
b. montażownia, ob. budynek gospodarczy Zakładu Energetycznego, mur., 1929,
c. kuźnia, ob. biura i warsztaty, mur., 4 ćw. XIX, rozbud. pocz. XX, przebud. na budynek socjalny po 1945,
d. stolarnia, ob. nie użytkowana, mur., ok. 1910, cz. przebud.,
e. magazyn, ob. Bank Spółdzielczy, mur., 4 ćw. XIX, gruntownie przebud. po 1948, adaptowany do ob. funkcji 1997-1998,
f. budynek administracji i mieszkanie właściciela, ob. biura, sklep i warsztaty Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego “Metrol”, mur., ok. 1890, remont, po 1945, remont części pn. 1993,
g. pawilon wystawowy, ob. nie użytkowany, mur., po 1914, cz. przebud.,
h. kotłownia, ob. nie użytkowana, mur., 1912, cz. przebud. 1976-1977,
j. portiernia, mur., pocz. XX, gruntownie remont, i nadbud. od 1993. zobacz więcej>>

Miejsca pamięci narodowej

Tablica poświęcona Małgorzacie Fornalskiej i KM KPRP, ul. 1 Maja 19.

Zabytkowe budynki

Katalog zasobów kulturowych miasta Lublina wymienia przy ulicy 1 Maja następujące budynki o znaczącej wartości kulturowej i historycznej:
Dom, ul. 1 Maja nr 9, mur., XIX/XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 11, mur., XIX/XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 18, mur., XIX/XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 20, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 22, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 24, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 33, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 37, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 39, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 41, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 42, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 43, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 45, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 47, mur., XIX/XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 53, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 55, mur., pocz. XX.
Dom, ul. 1 Maja nr 57, mur., pocz. XX.
 
 
 
Opracowała Ewa Sękowska

 

Literatura