Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Tytus Marenicz (1831–1901)

Tytus Marenicz – urodził się w 1831, zmarł w 1901 roku1. Fotograf, społecznik, kupiec; działał w Lublinie do 1860 roku. „Urzędnik Komisyi Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych w mieście Warszawie”2.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Fotografia lubelska w połowie XIX wieku

Stan lubelskiej fotografii lat 50. XIX wieku, czyli początków dziejów fotografii w tym mieście, tak podsumował po raz pierwszy w 1867 roku dziennikarz „Kuriera Lubelskiego”:

„Dwadzieścia kilka lat temu i dawniej jeszcze istniały tu zakłady do zdejmowania dagerotypów: widocznie jednak Lublin nie zapewnił im wówczas trwałego powodzenia, gdyż przez czas dość długi Lublinianie ograniczali się na portretach olejnych, które zdejmował wysoce utalentowany malarz tutejszy, b. nauczyciel rysunków w gimnazyum, a potem liceum lubelskim pan Urbański. (…) Później fotografowali nas p.p. Marenicz, Grundhand, Rzymkowski, Nowaczyński (...)”3.

W tym artykule prasowym wśród nazwisk fotografów, których działalność w Lublinie została udokumentowana, pojawia się niejaki Marenicz, nie zarejestrowany nigdzie jako fotograf, bez zachowanej dokumentacji ikonograficznej. A jednak jego nazwisko widnieje w artykule prasowym, w przeciwieństwie np. do Włocha Józefa Rizzy, działającego tu przez ponad dziesięć lat.

Niestety, nie wszystkie fotografie tego okresu wykonane przez pierwszych półfotografów, jak Nowaczyński czy Rizza, zachowane w rodzinnych albumach, posiadają sygnatury atelier. Zanim rosnąca konkurencja zmusiła zawodowców do wprowadzenia ozdobnych opraw i reklamy na winietach i rewersach, odbitki były podklejane jedynie na sztywny karton, spełniający wyłącznie praktyczną funkcję – ochronę przed uszkodzeniem cienkiej, papierowej fotografii.
Dla niektórych pierwszych amatorów fotografii – np. zamożnych arystokratów – sztuka ta stała się jedynie dyscypliną uprawianą z sukcesem, jednakże hobbystycznie, nie zarobkowo.

 

Tytus Marenicz – fotograf-amator

Być może Tytus Marenicz, podobnie jak wielu zamożnych mieszczan i kupców, którzy posiedli wiedzę fotograficzną, świadczył tego rodzaju usługi w Lublinie. Brak materiału ikonograficznego oraz dane zgromadzone na temat jego osoby nie potwierdzają dłuższych związków z fotografią. Więcej możemy powiedzieć o samej osobie domniemanego fotografa. Wspomniany w „Kurierze Lubelskim” „p. Marenicz” to najprawdopodobniej Tytus Marenicz – związany z Lubelszczyzną „Urzędnik Komisyi Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych w mieście Warszawie”4. W 1854 roku Marenicz figurował jako urzędnik w spisie mieszkańców kamienicy przy ulicy Nowy Świat w Warszawie5. Według dokumentów z 1855 i 1858 roku mieszkał pod numerem 1399 przy ulicy Marszałkowskiej w Warszawie6.

Tytus Marenicz ożenił się z młodszą o trzy lata Marią z Wyżykowskich. W 1855 roku Mareniczowie ochrzcili swoją córkę Zofię w parafii św. Krzyża w Warszawie6.
Nie wiadomo, jakie były jego koligacje rodzinne z Augustynem Mareniczem, ówczesnym burmistrzem Lubartowa, ale warto zwrócić uwagę, że kolejni dwaj synowie Zofii i Tytusa Mareniczów – urodzeni w 1856 i 1858 roku Stanisław i Aleksander – zostali ochrzczeni w Lubartowie7.

Zofia i Tytus Mareniczowie prawdopodobnie mieli jeszcze jedną córkę – Adelę8. Być może po 1855 roku Maria Mareniczowa wraz czwórką dzieci pomieszkiwała przy rodzinie w Lubartowie, podczas gdy Tytus pełnił ważne funkcje społeczne i administracyjne w Warszawie, a potem w Lublinie, gdzie próbował realizować swoje artystyczne pasje jako fotograf.
 
Nieznane są bliżej fotograficzne dokonania Tytusa Marenicza. Prawdopodobnie działalność społeczna lub interesy pochłonęły go bardziej niż fotografia i kontynuował karierę, nie porzucając swoich kulturalnych i artystycznych zainteresowań. W 1857 roku został przyjęty do grona członków Towarzystwa Warszawskiej Resursy Kupieckiej – stowarzyszenia warszawskich kupców, założonego w 1820 roku „w celach wspólnej, godziwej rozrywki i towarzyskich zebrań, na tle muzykalnych produkcyj oraz rozmów o sprawach zawodowych i potocznych”9. Resursa skupiała nie tylko kupców, ale także inteligencję i bogate mieszczaństwo, organizowała „zabawy, gry umiarkowane, czytanie gazet i książek, bale, koncerty, obiady towarzyskie”10.

Wiadomo, że na pewien czas warszawianin Tytus Marenicz związał swoje losy, nie tylko rodzinne, z Lubelszczyzną. Jeszcze w połowie lat 60. figurował na liście członków Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności, założonego w 1815 roku z inicjatywy wyższych urzędników województwa, zamożniejszych obywateli miasta i właścicieli okolicznych dóbr w celu niesienia pomocy ubogiej ludności miasta i województwa11.

Był społecznikiem, działaczem kultury i – być może – fotografem. Zmarł w Warszawie 14 marca 1901 roku, w wieku 70 lat12.

 

Przypisy

1 Archiwum Państwowe w Warszawie, Akta urodzeń małżeństw i zgonów, 72/158/0/-/28; www.nekrologi-baza.pl, [dostęp: 13.04.2015].
2 Archiwum Państwowe w Warszawie, Akta urodzeń małżeństw i zgonów, 72/158/0/-/28.
3 „Kurier Lubelski” 1876, nr 96.
4 Archiwum Państwowe w Warszawie, Akta urodzeń małżeństw i zgonów, 72/158/0/-/28.
5 Skorowidz mieszkańców miasta Warszawy z przedmieściami na rok 1854 ułożony pod kierunkiem zarządu policyi, Warszawa 1854.
6 Archiwum Państwowe w Warszawie, Akta urodzeń małżeństw i zgonów, 72/158/0/-/28; Archiwum Państwowe w Lublinie, Księga urodzeń, małżeństw i zgonów, 35/1856/0/2.4/79.
7 Archiwum Państwowe w Lublinie, Księga urodzeń, małżeństw i zgonów, 35/1856/0/2.4/79.
8 www.myheritage.pl, [dostęp: 13.04.2015].
9 „Kurier Warszawski” 1857, nr 314.
10 www.muzeum.warszawa1939.pl, [dostęp: 13.04.2015].
11 Zdanie Sprawy z działań Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności za rok 1864, Lublin 1866.
12 www.nekrologi-baza.pl, [dostęp: 13.04.2015].

 

Literatura

Archiwum Państwowe w Warszawie, Akta urodzeń małżeństw i zgonów, 72/158/0/-/28.
Archiwum Państwowe w Warszawie, Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej św. Krzyża w Warszawie, 72/158/0.
„Kurier Lubelski” 1876, nr 96.
„Kurier Warszawski” 1857, nr 314.
Skorowidz mieszkańców miasta Warszawy z przedmieściami na rok 1854 ułożony pod kierunkiem zarządu policyi, Warszawa 1854.
Zdanie Sprawy z działań Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności za rok 1864, Lublin 1866.
www.myheritage.pl, [dostęp: 13.04.2015].
www.muzeum.warszawa1939.pl, [dostęp: 13.04.2015].
www.nekrologi-baza.pl, [dostęp: 13.04.2015].