Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Teatr Ognia i Papieru

Teatr plastyczny, w którym siłą sprawczą jest ogień. Jego autorem i założycielem jest Grzegorz Kwieciński. Teatr Ognia i Papieru powstał w 1978 roku w Lublinie. Obecnie (2014) grupa ma swoją siedzibę w Łodzi.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Początki działalności

Pierwszy spektakl Teatru Ognia i Papieru miał miejsce 1 sierpnia 1978 roku w Gardzienicach podczas Kwalifikacyjnego Kursu Instruktorów Teatru Lalek, prowadzonego przez Alinę Stanowską, Lidię Rybotycką oraz Małgorzatę Komorowską.
Grzegorz Kwieciński: „Mówi się że to był rok [19]78, kiedy powstał teatr. Rok pierwszej realizacji pierwszego spektaklu zatytułowanego Cyrk, właśnie w tych Gardzienicach. W Gardzienicach były warsztaty dla Instruktorów Teatru Lalek. Zostałem zaproszony do Gardzienic, żeby zrealizować swój pomysł i miałem scenariusz zatytułowany Cyrk, na podstawie swoich wierszy. I zapotrzebowanie materiałowe złożyłem. [...] Oczywiście obiecano mi, że to wszystko będzie. Na miejscu się okazało, że niczego nie ma. Ale trwała tam budowa, czyli remont pałacu [...]. I ja zacząłem z tego budować swoje rzeźby, obiekty. Nie było czym tego oświetlić więc pomyślałem sobie, że oświetlę to ogniem. No i jak to zacząłem oświetlać ogniem, to myślę: Acha, świetnie, to w ogóle jest piękna rzecz”1.
Zatem i w kolejnych realizacjach Kwiecińskiego to ogień odgrywał główną rolę.

Cechy charakterystyczne

„To niezwykły teatr plastyczny, bo siłą sprawczą jest w nim żywioł ognia. Ogień jest animatorem form plastycznych wykonanych z papieru lub tektury, stanowi także podstawowy wyraz artystyczny jako środek ekspresji i światła. Spektakle mają formę jednorazowych happeningów, ale odbywają się według ustalonego scenariusza, których autorem jest Kwieciński. [...] Teatr Ognia i Papieru zaliczany jest do teatrów lalkowych wyrażających się tylko środkami plastycznymi”2.
„Prawdziwy ogień ożywia i spopiela papierowe figurki, niszczy ich papierową rzeczywistość” – pisze Piotr Mitzner o spektaklu tej grupy3.

Spektakle Teatru Ognia i Papieru nie powstają z próby na próbę. Wcześniej reżyser komponuje swoją wizję, ale dopiero konfrontacja z publicznością pokazuje ostateczną wersję przedstawienia. „Od razu jest jazda na 100 proc.” – podkreśla Grzegorz Kwieciński. „To jest coś pomiędzy happeningiem a teatrem, choć bliżej teatru. Jak to jest technicznie konstruowane? Są to elementy metalowe, które później są owijane specjalnym płótnem, bandażem. Potem są nasączane ropą albo paliwem do grilla, żeby było ekologicznie. No i później jest to palone. Jak się to spali, to trzeba to oczyścić. Ten metal, żeby zebrać ze sobą. Żeby nie spawać za każdym razem”4.

Teatr Ognia i Papieru działał w Lublinie do 1981 roku. Obecnie ma swoją siedzibę w Łodzi. Razem ze swoim twórcą wędruje po Polsce. Spektakle Teatru Ognia i Papieru są prezentowane zarówno w kraju, jak i za granicą (teatr odbył ponad 80 artystycznych podróży zagranicznych). „Węgry, Francja, [...] Szwajcaria, Niemcy, Szwecja, Indie, Pakistan, Panama…” – wylicza Grzegorz Kwieciński. „Prawie wszędzie, w różnych zakątkach świata. A gdzie moje spektakle były odbierane w sposób intensywny? Na pewno w Skandynawii. Dlatego że tam mają mało światła” – dodaje5.

Spektakle

Po pierwszym spektaklu Cyrk powstały kolejne, między innymi: Spirala, Wieża, Drżenie, Odlot. W 1996 roku Grzegorz Kwieciński zrealizował spektakl plenerowy Odlot II. Napisał o nim Witold Jabłoński z „Gazety Wyborczej”: „Potężny żar-ptak sfruwa z niebios i ląduje łagodnie przed klęczącą dziewczyną w czarnej sukni, budząc ją z modlitewnej kontemplacji. Reszty dokonuje uzbrojony w łuczywo demiurg. Podpala ścianę drewnianego domu, która rozpada się z hukiem. Wspaniały ognisty jęzor liże i połyka pękające szybki, zdobywa je jak niecierpliwy, zachłanny kochanek ciało uległej partnerki. Pozbawiona bezpiecznej przystani dziewczyna, poddaje się władzy maga, teraz już odzianego w strój «roboczy»: czarna szata i katowski kaptur. Na jego rozkaz zaczyna krążyć między papierowymi «ofiarami», dokonując kolejnych aktów destrukcji. Tekturowy człowiek już nigdy nie wejdzie na upragniony szczyt drabinki. Szczątki akrobaty lądują na czarnym asfalcie. Potem płoną skrzydlate trony – ich resztki wirują i ulatują coraz wyżej w rozgrzanym powietrzu. Dzieło zniszczenia wieńczy ofiara z człowieka, jak w jakimś okrutnym, pogańskim obrzędzie. Robi się naprawdę gorąco”6.

Najnowszym spektaklem autorskiego Teatru Ognia i Papieru Grzegorza Kwiecińskiego jest przedstawienie zatytułowane Kamienie. Jego premiera odbyła się 23 marca 2012 roku w ramach III edycji projektu „Dotknij Teatru”, organizowanego w Łodzi z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru.

Skład Teatru Ognia i Papieru

Obecny skład Teatru Ognia i Papieru7:
Grzegorz Kwieciński (1978)
Iwona Wąsowicz (1986)

Współpracują:
Paweł Lesień
Ewa Kwiecińska (1992)

Współpracowali:
Arkadiusz Florczak (1990)
Joanna Solik (1991)
Bogdan Szczepański (1994)
Dominik Kotwasiński (1995)
Grzegorz Małolepszy (1997)
Agnieszka Molińska (1998)
Agnieszka Szczesik (1998)
Marta Siemińska (1998)
Aneta Mizera (1999)
Barbara Wójcik (2000)
a także studenci Wydziałów: Aktorskiego i Reżyserii PWST w Warszawie.  
 


Opracowała Agnieszka Góra

 

Przypisy

1 Rozmowa z Grzegorzem Kwiecińskim zarejestrowana w ramach programu „Historia Mówiona” Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Rabka 17.12.2013.
2 Anna Stafiej, Słownik Wiedzy o Teatrze, wydawnictwo Parkedukacja 2005, s. 369.
3 Piotr Mitzner, Teatr Światła i Cienia, PIW, Warszawa 1987.
4 Rozmowa z Grzegorzem Kwiecińskim zarejestrowana w ramach programu „Historia Mówiona” Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Rabka 17.12.2013.
5 Rozmowa z Grzegorzem Kwiecińskim zarejestrowana w ramach programu „Historia Mówiona” Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Rabka 17.12.2013.
6 Witold Jabłoński, Droga przez ogień, „Gazeta Wyborcza”.
7 http://www.theatreoffireandpaper.art.pl/ludzie.html, [dostęp: 10.02.2014].

 

 

Literatura

Więcej informacji o Teatrze Ognia i Papieru na stronie internetowej: http://www.theatreoffireandpaper.art.pl/, [dostęp: 10.02.2014].