Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Świątynie protestanckie w Lublinie i na Lubelszczyźnie

Świątynia ewangelicka (protestancka)to budowla jednoprzestrzenna, założona na planie prostokąta. Niekiedy wyposażona w wieżę dzwonniczą.

Świątynie protestanckie, zwane zborami lub kościołami protestanckimi ewentualnie ewangelickimi to budowle sakralne użytkowane przez Ewangelików: głównie Kalwinów i Luteran. Nazwa "kościół ewangelicki" pochodzi od słowa Ewangelia, przymiotnik augsburski wziął się z wyznania wiary złożonego w 1530 roku w Augsburgu.
 
Jako grupa wyznawców kościół ewangelicko-augsburski zwany luterańskim bierze swój początek z XVI-wiecznej Reformacji. Nowa ewangelicka (protestancka) pobożność zasady religijne opierała o Pismo Święte. Wykształciła swoje własne formy organizacyjne i objęła swoim obszarem Środkowo-Zachodnią i Północną Europę.

 

Gmina ewangelicka na Lubelszczyźnie działała od połowy XVI wieku. Pierwsza świątynia została wybudowana w Lublinie. Podczas zamieszek w latach 20-tych i 30-tych XVII wieku gmina przeniosła się do Piask. Tam też około 1649 roku Kalwini założyli zbór. Niedługo potem - około 1650 roku zbór założyli Luteranie. Zbór luterański funkcjonował w Piaskach jeszcze na początku XIX wieku.
 
Zbory ewangelickie funkcjonowały w kilku miejscowościach regionu lubelskiego, między innymi w Janowcu nad Wisłą. Wiele zborów funkcjonowało we wnętrzach świątyń rzymsko-katolickich, na przykład w kościele parafialnym w Kraśniku.

 

Świątynie ewangelickie na Lubelszczyźnie uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu na skutek działań kontrreformacyjnych. Dopiero w XVIII wieku nastały dogodne warunki do przywrócenia wyznawcom protestantyzmu prawa do funkcjonowania i rozwoju. Podjęto budowę lub odbudowę nowych świątyń w Piaskach - w latach 1783-1785 oraz kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Św. Trójcy w Lublinie - od 1785 roku. Świątynia w Piaskach funkcjonowała do 1849 roku kiedy została opuszczona a wyposażenie przeniesiono do kościoła w Lublinie.

Architektem projektującym zbory ewangelickie na Lubelszczyźnie był Fryderyk Zilchert alias Zilleher. Był on budowniczym kościoła pw. Św. Trójcy w Lublinie, kościoła kalwińskiego w Piaskach oraz znany z działalności w Opolu Lubelskim i Kazimierzu Dolnym.

 

Świątynia ewangelicka (protestancka)
to budowla jednoprzestrzenna, założona na planie prostokąta. Niekiedy wyposażona w wieżę dzwonniczą. Wczesne świątynie protestanckie nie wykazywały cech stylowych charakterystycznych dla epoki, w których powstawały.

Po zakończeniu Kontrreformacji kościoły ewangelickie były najczęściej budowane w stylu klasycyzującego baroku lub klasycyzmu. Forma tych styli odpowiadała wymaganej przez religię ewangelicką prostocie i surowości.
Wyposażenie kościołów jest bardzo skromnie, ogranicza się do ołtarza głównego wyposażonego w obraz przedstawiający najczęściej scenę Ukrzyżowania. Ponadto w kościele znajduje się ambona, ławki oraz prospekt organowy.




Opracowała: Joanna Zętar

Literatura:
Chwastek D. [red:], Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lublinie. Historia - tradycja - współczesność, Lublin 2007.
Utnik J. [red:], Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lublinie, Lublin 1992.
Teodorowicz-Czerepińska J., Kościół ewangelicko-augsburski Św. Trójcy w Lublinie, mps, Lublin 1993.