Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Strajki robotnicze w Polsce - lipiec/sierpień 1980

 

Preludium do wydarzeń na Wybrzeżu stanowiła fala strajków, jaka objęła Lubelszczyznę. To właśnie w lipcu, trzydzieści lat temu, zostały podpisane pierwsze porozumienia. Nie posiadały one jeszcze charakteru wolnościowego, protestująca załoga WSK Świdnik domagała się poprawy warunków bytowych i socjalnych, zarówno na płaszczyźnie życia zawodowego, jak i prywatnego. Wolność w wymiarze społecznym pojawiła się później, ale nie umniejsza to roli porozumień świdnickich. Tu ludzie postulowali o uznanie ich godności i prawa do bycia człowiekiem.

Symbolem strajków lubelskich były protesty kolejarzy. Strajk w lokomotywowni wybuchł w dniu 17 lipca 1980 roku. Kolejarze, którzy dzięki specyfice swojej pracy podróżowali po całej Polsce, dostrzegali rażące dysproporcje pomiędzy poziomem rozwoju gospodarczego poszczególnych regionów. Pod względem ekonomicznym sytuacja na Lubelszczyźnie wyglądała wyjątkowo niekorzystnie, ponieważ wciąż brakowało inwestycji w obrębie infrastruktury przemysłowej.

Kulminacyjna fala strajków ogarnęła kraj w sierpniu 1980 roku. Zapoczątkowały ją wystąpienia robotników Stoczni Gdańskiej. Do protestujących dołączyła inteligencja, Kościół katolicki oraz rolnicy. Niespodziewana skala tych wystąpień, które zjednoczyły niemal całe społeczeństwo przeciw władzy komunistycznej, zmusiła decydentów PZPR do zawarcia porozumień. Jednym z ważniejszych ustaleń było ustanowienie prawa do tworzenia wolnych i niezależnych związków zawodowych, co dało początek dziesięciomilionowemu ruchowi „Solidarności”.

Powstanie NSZZ „Solidarność” wywołało powszechny entuzjazm ze strony Polaków, którzy po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat poczuli się pełnoprawnymi obywatelami własnego kraju. Wszystko wskazywało na to, iż sen o wolności może stać się rzeczywistością. Gwarancję realizacji tych marzeń stanowiła postawa aparatu partyjnego, bowiem władze początkowo nie zdecydowały się na użycie siły wobec strajkującej ludności. Nie powtórzyły się zatem tragiczne wydarzenia, jakie miały miejsce w 1956, 1968, 1970 czy 1976 roku. Jednakże to milczenie i brak represji ze strony aparatu rządzącego, wcześniej w takich sytuacjach wspomaganego przez odziały ZOMO, ORMO czy MO, było pozorne.

Już od września 1980 roku, jeszcze przed zalegalizowaniem statusu NSZZ „Solidarność”, zaczęto prowadzić prace nad możliwością wprowadzenia stanu wojennego na terytorium całego kraju. Kiedy karnawał „Solidarności” trwał w najlepsze, a społeczeństwo wciąż wierzyło, że strajki sierpniowe są wstępem do radykalnych reform, kilkunastoosobowa grupa osób związanych z generałem Jaruzelskim, początkowo działająca w porozumieniu ze Związkiem Radzieckim, opracowywała plany unicestwienia ruchów wolnościowych. Stan wojenny, który przerwał epopeję „Solidarności”, został wprowadzony w dniu 13 grudnia 1981 roku.

Nasz portal skupia się na przedstawieniu fenomenu „Solidarności” jako pokojowej rewolucji, która dzięki społecznemu poparciu zmierzała w kierunku obalenia reżimu komunistycznego. Prezentujemy sylwetki zarówno wielkich działaczy, jak i zwykłych ludzi, będących anonimowymi bohaterami tamtych czasów. Obok nich opisujemy także postaci czołowych przedstawicieli aparatu władzy komunistycznej. W naszym kalendarium zamieściliśmy zbiór najważniejszych wydarzeń, od pierwszego dnia strajków lubelskich po rozpoczęcie akcji protestacyjnych na Wybrzeżu. Na naszej stronie znajduje się również opis międzynarodowego tła politycznego tamtej epoki.
 

 

Opracowanie: Ziemowit Karłowicz, Tadeusz Przystojecki, Magdalena Zabłocka

Redakcja: Izabela Frankowska