Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Stefan Wyszyński (1901–1981)

Stefan Wyszyński – biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski, prymas Polski w latach 1948–1981, nazywany Prymasem Tysiąclecia.

 

„Nie wystarczy urodzić się człowiekiem, trzeba jeszcze być człowiekiem”.
Kapłan, biskup lubelski, arcybiskup gnieźnieński i warszawski, kardynał, prymas Polski.
Uczył się w Niższym Seminarium Duchownym we Włocławku, później w tamtejszym Wyższym Seminarium Duchownym.

„Od siebie trzeba wymagać najwięcej”.
Po święceniach kapłańskich pełnił posługę w diecezji. W latach 1925–1929 studiował prawo kanoniczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Po obronie pracy doktorskiej, odbył podróż naukową do Austrii, Włoch, Francji, Belgii, Holandii i Niemiec. Był wikariuszem w Przedczu Kujawskim i Włocławku, sekretarzem w Niższym Seminarium Duchownym, wykładowcą w Wyższym Seminarium Duchownym. W latach 1931–1932 prowadził Chrześcijański Uniwersytet Robotniczy, był także dyrektorem Diecezjalnych Dzieł Misyjnych. W latach 1932–1939 pełnił obowiązki promotora sprawiedliwości i obrońcy węzła małżeńskiego, a potem sędziego Sądu Biskupiego we Włocławku. Kierował Sodalicją Ziemian Ziemi Kujawsko-Dobrzyńskiej. Prowadził pracę społeczno-oświatową w Chrześcijańskich Związkach Zawodowych. Zorganizował Katolicki Związek Młodzieży Robotniczej. Był redaktorem naczelnym „Ateneum Kapłańskiego”, sam wiele publikował. W czasie wojny był duszpasterzem dzieci niewidomych, działał w konspiracji, podczas powstania warszawskiego został kapelanem okręgu wojskowego Żoliborz. Po wojnie wrócił do Włocławka, reaktywował seminarium i w 1945 roku został jego rektorem. Był kanonikiem kapituły katedralnej we Włocławku. Czwartego marca 1946 roku został powołany na urząd  biskupa lubelskiego, a 12 listopada 1947 roku został arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim, a tym samym prymasem Polski. Jako wybitny mąż stanu koncentrował się na prowadzeniu polityki równoważnych stosunków państwo – Kościół.

„Gdy będę w więzieniu, a powiedzą wam, że Prymas zdradził sprawy Boże – nie wierzcie. Gdyby mówili, że Prymas ma nieczyste ręce – nie wierzcie. Gdyby mówili, że Prymas stchórzył – nie wierzcie. Gdy będą mówili, że Prymas działa przeciwko narodowi i własnej Ojczyźnie – nie wierzcie. Kocham Ojczyznę więcej niż własne serce i wszystko, co czynię dla Kościoła, czynię dla niej”.
Otrzymał godność kardynalską. Jego nieugięta postawa (non possumus – nie pozwolimy) sprawiły, że władze uwięziły go i nie wydały zgody na wyjazd po insygnia kardynalskie. W latach 1953–1956 był więziony w Rywałdzie, Stoczku Warmińskim, Prudniku Śląskim, Komańczy. W okresie internowania napisał tekst Ślubów Jasnogórskich będących programem moralnego przygotowania narodu do Millenium Chrztu Polski i opracował koncepcję Wielkiej Nowenny Tysiąclecia.

„Pamiętajcie, nowa Polska nie może być Polską bez dzieci Bożych! Polską niepłodnych lub mordujących nowe życie matek! Polską pijaków! Polską ludzi niewiary, bez miłości Bożej! Nie może być Ojczyzną ludzi bez wzajemnej czci jedni dla drugich, bez ducha ofiary i służby, bez umiejętności dzielenia się owocami pracy z tymi, którzy sami nie są w stanie zapracować na życie i utrzymanie”.
„Chrońmy się od pogardy dla kogokolwiek, nawet dla najgorszego człowieka, bo to jeszcze człowiek, aż... człowiek”.
Na fali wydarzeń października 1956 roku, poproszony przez władze, wrócił do Warszawy i objął wszystkie swoje funkcje kościelne. Do śmierci pozostawał nieugięty w walce z komunistami, chcącymi ograniczyć rolę Kościoła w Polsce.

„Każda rzecz wielka musi kosztować i musi być trudna. Tylko rzeczy małe i liche są łatwe”.
Bardzo przychylnie traktował nowo powstały związek NSZZ „Solidarność”, walczący o wolną ojczyznę. Udzielał im pełnego poparcia, podkreślał przyrodzony charakter prawa ludzi do zrzeszania się. Zmarł 28 maja 1981 roku. Był nazywany Prymasem Tysiąclecia i Ojcem Narodu. Proces beatyfikacyjny kardynała Wyszyńskiego rozpoczął się w 1989 roku z inicjatywy papieża Jana Pawła II. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych przygotowała dekret o ważności procesu beatyfikacyjnego. Ze względu na ilość materiałów, prace te potrwają najprawdopodobniej jeszcze bardzo długo.

„Bądźcie odpowiedzialni za ład społeczny i moralny, ład myśli i uczuć, odpowiedzialni za przyjęte na siebie obowiązki, za miejsce, jakie zajmujecie w ojczyźnie, w narodzie, w państwie, w życiu zawodowym. Tą drogą idzie się do wielkości. A narodowi potrzeba wielkości”.

 


Opracowanie: Ziemowit Karłowicz, Cezary Sienkiewicz
Redakcja: Izabela Frankowska