Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Robert Kuwałek – Współpraca z Ośrodkiem "Brama Grodzka – Teatr NN"

Robert Kuwałek nawiązał kontakt ze środowiskiem Teatru NN w latach 90. Był to okres początków zainteresowania Teatru kulturą żydowską, związanych z realizacją przedstawienia Ziemskie pokarmy, inspirowanego twórczością Grigorija Kanowicza – żydowskiego pisarza z Wilna. W 1994 roku Robert wziął udział w zorganizowanej w Bramie Grodzkiej pierwszej sesji naukowej Żydzi lubelscy i odtąd współpraca z Nim na trwałe wpisała się w naszą działalność.

Robert miał nieoceniony wkład w działalność Ośrodka, nie tylko jako ekspert i prelegent zaangażowany w realizację konkretnych projektów, lecz przede wszystkim jako nauczyciel i przyjaciel wielu pracowników Ośrodka – zawsze gotowy do pomocy, służący radą, dzielący się ogromem swej wiedzy i bogactwem osobistych kontaktów, inspirujący do działania. Jesteśmy Mu za to bardzo wdzięczni.

Uczestnicy seminarium ,,Nauczanie o Holokauście w Miejscach Pamięci" na wykładzie Roberta Kuwałka.
Uczestnicy seminarium ,,Nauczanie o Holokauście w Miejscach Pamięci" na wykładzie Roberta Kuwałka. (Autor: Zętar, Joanna)

Spis treści

[RozwińZwiń]
  1. Kalendarium współpracy

Kalendarium współpracy

1994.12.14. Sesja Żydzi lubelscy

Pierwsza sesja naukowa dotycząca historii Żydów w Lublinie. W ramach zajęć Robert Kuwałek przedstawił referat pt. Przemiany społeczno-kulturalne w środowisku Żydów lubelskich w XIX i XX wieku.

 

1998. Inauguracja projektu Historia Mówiona

W 1998 roku Robert Kuwałek odbył podróż studyjną do Izraela, gdzie dla Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN zarejestrował 5 relacji z osobami, które przed wojną mieszkały w Lublinie i które opowiedziały o życiu lubelskich Żydów w okresie międzywojennym. Były to jedne z pierwszych relacji, jakie zostały zarejestrowane w ramach Programu Historia Mówiona. Dzisiaj opowieści te są bezcenne. W ramach współpracy z Ośrodkiem Robert Kuwałek zarejestrował wspomnienia: Zahawy Lichtenberg, Zofii Weiser, Reginy Winograd, Ireny Gewerc-Gottlieb, Aleksandra Szryfta i Mosze Opatowskiego.

Robert Kuwałek wielokrotnie dzielił się z nami swoimi doświadczeniami związanymi z nagrywaniem relacji, a jego wiedza dotycząca historii i kultury Żydów oraz oral history była dla nas inspiracją przy wielu projektach.

 

1998.05.06. Wystawa Wielka Księga Miasta. Lublin w fotografii do 1939 roku

Konsultacje merytoryczne z Robertem Kuwałkiem na temat  wystawy przedstawiającej żydowski Lublin.

 

1999. Projekt Krawiecka 41

Konsultacje merytoryczne Roberta Kuwałka odnośnie zasobów archiwalnych dotyczących nieistniejącej kamienicy przy ulicy Krawieckiej 41. W artykułach Ha Szaron kibuc-hachszara i Towarzystwo Pas Leorchim, które powstały na podstawie pracy magisterskiej Tomasza Czajkowskiego pt. Mała wspólnota – mieszkańcy kamienicy przy ulicy Krawieckiej 41 w Lublinie w wirach historii XIX i XX wieku, zamieszczone są wypowiedzi Roberta Kuwałka.

 

1999.05.06. Portret Miejsca – Lubelski Zespół Staromiejski 1939 – otwarcie wystawy

Konsultacje merytoryczne z Robertem Kuwałkiem na temat makiety lubelskiego  zespołu  staromiejskiego.

 

1999.11.16. Spotkanie wspomnieniowe Symchy Wajsa

Robert Kuwałek był uczestnikiem spotkania wspomnieniowego poświęconego Symchie Wajsowi.

 

2000.06.06. Promocja albumu Bramy nieba. Bóżnice murowane

Robert Kuwałek był jednym z panelistów podczas spotkania. 

 

2001.11.15. Seminarium Dziedzictwo kulturowe Żydów na Lubelszczyźnie

W ramach seminarium dla nauczycieli z Lublina i regionu Robert Kuwałek prowadził zajęcia edukacyjne w przestrzeni miasta – oprowadzanie po kirkucie przy ul. Kalinowszczyzna.

 

2003.05.19. Wystawa Elementarz. Dzieci w obozie na Majdanku

Robert Kuwałek był autorem fragmentu instrukcji wystawy Elementarz. Dzieci w obozie na Majdanku.

 

2005–2013. Letni Uniwersytet Mémorial de la Shoah

Seminarium wyjazdowe dla nauczycieli francuskich, organizowane od 2005 roku przez paryski Mémorial de la Shoah (najważniejszą francuską instytucję zajmującą się pamięcią o Zagładzie) we współpracy z polskimi instytucjami, w tym z Ośrodkiem Brama Grodzka – Teatr NN. Jego program obejmuje trzydniowy pobyt w Lublinie i na Lubelszczyźnie. W ośmiu dotychczasowych edycjach Letniego Uniwersytetu Robert Kuwałek pełnił rolę eksperta-przewodnika w podróży szlakiem dawnego życia żydowskiego oraz miejsc pamięci związanych z Zagładą.

 

2005.04.19. Listy do Henia

Konsultacje merytoryczne z Robertem Kuwałkiem na temat losów rodziny Żytomirskich podczas wojny a także losów Henia.

 

2006 – 2010. Portal Brama Pamięci – historia lubelskich Żydów

Robert Kuwałek udostępniał swoje teksty do pierwszej odsłony portalu Brama Pamięci. Historia lubelskich Żydów.  Na ich bazie została przygotowana seria artykułów dotyczących dzielnic, ulic i przedmieść żydowskiego Lublina, a także charakterystycznych miejsc związanych z tą społecznością. Robert pisał także o ważnych osobach związanych z życiem religijnym, kulturalnym czy politycznym żydowskiego Lublina.
W trakcie rozwoju serwisu Brama Pamięci Robert Kuwałek był konsultantem merytorycznym treści haseł dotyczących historii Lublina i Lubelszczyzny w czasie Zagłady.

 

2007. Badania genealogiczne

Ośrodek od wielu lat jest miejscem wizyt potomków dawnych mieszkańców żydowskiego Lublina i miasteczek Lubelszczyzny. Poszukują oni informacji dotyczących członków ich rodzin oraz miejsc, w których żyli przed Zagładą. Często pojawiają się pytania dotyczące wojennych losów rodzin. Wielokrotnie pojawiały się problemy, których rozwiązanie było możliwe wyłącznie dzięki Robertowi. Dzięki swojej ogromnej wiedzy i znajomości kilku języków był w stanie łączyć fakty, o których dowiadywał się podczas swoich wieloletnich badań nad źródłami, rozmów ze świadkami historii w trakcie nagrywania relacji, a także podczas swoich licznych podróży. Jego wkład w tę dziedzinę wiedzy jest nieoceniony. Potwierdzają to osoby na całym świecie, którym pomagał w odnajdywaniu informacji.

 

2007/2008. Ochronka dla dzieci żydowskich przy ul. Grodzkiej 11

Konsultacje merytoryczne w sprawie złożonych przez Świadków relacji historii mówionej. Relacje dotyczyły likwidacji żydowskiego sierocińca dla dzieci – Ochronki przy ul. Grodzkiej 11 i faktycznego miejsca zbrodni, w którym Naziści w 1942 roku rozstrzelali dzieci z sierocińca.

 

2007–2008. Seminarium objazdowe do byłych obozów zagłady Aktion Reinhardt

Robert Kuwałek przez większość edycji seminarium był przewodnikiem po Miejscach Pamięci, byłych obozach zagłady, a także po miejscowościach Lubelszczyzny i po Lublinie.

 

2007.11.08. Promocja monografii pokonferencyjnej Żydzi w Lublinie. Żydzi we Lwowie. Miejsca – Pamięć – Współczesność

Udział Roberta Kuwałka w międzynarodowej konferencji naukowej Żydzi w Lublinie. Żydzi we Lwowie. Miejsca – Pamięć – Współczesność i publikacja artykułu w monografii pokonferencyjnej.

 

2008. Światła w Ciemności. Sprawiedliwi wśród Narodów Świata

Robert Kuwałek współpracował przy tworzeniu publikacji Światła w Ciemności. Sprawiedliwi wśród Narodów Świata. Relacje, wydanej w ramach projektu Światła w Ciemności. Sprawiedliwi wśród Narodów Świata. Jest autorem artykułu pt. Ludzkie opowieści o wojnie. Wygłosił także wykład w czasie uroczystości podsumowującej projekt w Trybunale Koronnym w Lublinie.

 

2008.02.29. Spotkanie z Mirą Ledowską

Robert Kuwałek prowadził spotkanie z Ocalałą z Zagłady mieszkanką Tłumacza koło Stanisławowa. Współpracował także przy organizacji spotkań Miry z młodzieżą z Bełżca i z Lublina.

 

2008.04.15–16. Sympozjum Zagłada Żydów na Ukrainie zachodniej i we wschodniej Polsce. Majdanek – Sobibór – Bełżec

Współpraca Roberta Kuwałka przy polsko-ukraińskim sympozjum studentów politologii, kulturoznawstwa i historii.

 

2009.11.09. Ogłoszenie wyników konkursu na trwałą formę upamiętnienia Lubelskiego Placu Śmierci

W ramach konkursu na trwałą formę upamiętnienia Lubelskiego Placu Śmierci zaplanowano warsztaty tematyczne dla uczestników konkursu. W Bramie Grodzkiej odbyły się wykłady przeprowadzone przez Roberta Kuwałka i Adama Kopciowskiego. Odbyło się także spotkanie na terenie dawnej Rzeźni Miejskiej, w miejscu planowanego upamiętnienia. Robert Kuwałek przedstawił historię tego miejsca w czasie II wojny światowej. Robert Kuwałek był również członkiem Komisji Konkursowej.


2010.03. Brama. Spotkania polsko-żydowskie

Konsultacje merytoryczne warsztatów realizowanych podczas spotkań młodzieży z Lublina i regionu z młodzieżą żydowską.

 

2010.06. Emil Meyerson (1859–1933)

Konsultacje merytoryczne i współpraca Roberta Kuwałka z Evą Telkesz-Klein pracującą nad biografią brata Franciszki Arnsztajnowej, Emila Meyersona, wybitnego francuskiego filozofa nauki.

 

2010.09.15. Seminarium dla nauczycieli i animatorów: Praca z trudną pamięcią w lokalnych społecznościach. Polsko-ukraińska wymiana doświadczeń.

Robert Kuwałek współpracował przy seminarium Praca z trudną pamięcią w lokalnych społecznościach. Polsko-ukraińska wymiana doświadczeń. Był jednym z prelegentów dyskusji panelowej Trudna pamięć o Sprawiedliwych wśród Narodów Świata – historyczna perspektywa polska i ukraińska.

Robert Kuwałek był przewodnikiem grupy w ramach seminarium podczas wyjazdu edukacyjnego do Zamościa, Bełżca, Zwierzyńca i Szczebrzeszyna.
Robert Kuwałek był także autorem artykułu pt. Trudna Pamięć o Sprawiedliwych. Proste pytania i niełatwe odpowiedzi w publikacji poseminaryjnej pt. Praca z 'trudną pamięcią' w lokalnych społecznościach. Polsko - ukraińska wymiana doświadczeń. Materiały seminaryjne.

 

2010.09.24. Promocja książki Tomasza Toiviego Blatta „Ucieczka z Sobiboru"

Robert Kuwałek prowadził spotkanie z Ocalałym z Zagłady Tomaszem Toivim Blattem, uciekinierem z obozu w Sobiborze.

 

2010.10.26. Promocja książki Jean-Yves'a Potela Koniec niewinności. Polska wobec swojej żydowskiej przeszłości

Spotkanie promocyjne z udziałem Roberta Kuwałka jako jednego z bohaterów książki Jean-Yves’a Potela. Książka Koniec niewinności. Polska wobec swojej żydowskiej przeszłości (Znak, Kraków 2010) ukazała się we Francji w 2009 roku i otrzymała nagrodę za najlepszą książkę historyczną o tematyce żydowskiej przyznawaną przez Fonds Social Juif Unifié – najważniejszą organizację społeczności żydowskiej we Francji.

 

2010.11.10. Dom Pamięci – Historia Rodziny Arnsztajnów

W ramach projektu Robert Kuwałek wygłosił wykład otwarty prezentujący historię rodzin Meyersonów i Arnsztajnów na tle lubelskiej społeczności żydowskiej. Prowadził także spacer edukacyjny po Lublinie śladami rodzin Arnsztajnów i Meyersonów, w którym wzięła udział młodzież zaangażowana w projekt.

 

2011.03.10. Prezentacja najnowszej książki Marcina Wrońskiego A imię jej będzie Aniela

Robert Kuwałek prowadził spotkanie z pisarzem, Marcinem Wrońskim dotyczące książki, która w przejmujący sposób przedstawia koniec przedwojennego Lublina i zagładę Żydów.

 

2012.03.17. Misterium Pamięci Ocalone Losy – 17 marca 2012

Robert Kuwałek był uczestnikiem Misterium Ocalone Losy 2012. Parateatralne wydarzenie  miało charakter otwarty. Mieszkańcy Lublina uczestniczyli w rozmowach prowadzonych przez uczniów lubelskich szkół z przedstawicielami Ziomkostwa Lubelskich Żydów.

 

2012.04.17. Lubelskie kadry przeszłości – żydowskie sąsiedztwo

Sesja naukowa organizowana przez Zespół Szkół nr 1 w Lublinie w ramach programu Przywróćmy Pamięć, realizowanego przez FODŻ.  Podczas konferencji Robert Kuwałek wygłosił wykład pt. Zagłada Żydów w Lublinie.

 

2012.06.10. Ocalić od zapomnienia – Krystyna Modrzewska

W ramach projektu Robert Kuwałek wygłosił wykład pt. Rodzina Krystyny Modrzewskiej – z d. Mandelbaum – na tle społeczności żydowskiej przedwojennego Lublina. Wykład skierowany był do młodzieży biorącej udział w edukacyjnej części projektu. Ponadto podzielił się wspomnieniami o swoich własnych kontaktach z Krystyną Modrzewską.

 

2013.07.01. Pojednanie przez trudną pamięć. Wołyń 1943

Robert Kuwałek był jednym z panelistów zaproszonych do podsumowania rocznego projektu realizowanego na rzecz polsko-ukraińskiego pojednania w 70. rocznicę tragicznych wydarzeń na Wołyniu.

 

2013.08.04. Teaching the Holocaust at Memorial Sites. Seminar for Yad Vashem European Seminar Graduates

Seminarium zostało zorganizowane we współpracy z Instytutem Yad Vashem w Jerozolimie. Do udziału w seminarium zostali zaproszeni edukatorzy z krajów europejskich. Seminarium stanowiło drugi etap edukacji na temat nauczania o Holokauście w Miejscach Pamięci. W ramach seminarium Robert Kuwałek prowadził wykład pt. Operation Reinhardt, był także przewodnikiem podczas wyjazdu studyjnego do Zamościa, Miejsca Pamięci w Bełżecu oraz Józefowa Biłgorajskiego.

 

2013.05.09. Promocja filmu dokumentalnego Album Rodzinny w reżyserii Andrzeja Titkowa

Konsultacje merytoryczne oraz bezpośredni udział Roberta Kuwałka w filmie o lubelskich przodkach reżysera, Andrzeja Titkowa, rodzinie Arnsztajnów i Meyersonów.

 

2013.05.27. Promocja 34 numeru czasopisma Scriptores poświęconego Annie Langfus

Konsultacje merytoryczne Roberta Kuwałka i jego pomoc w poszukiwaniach archiwalnych przy tworzeniu numeru czasopisma “Scriptores. Anna Langfus. Życie. Twórczość. Recepcja”.

 

2013.12.01. Projekt Shtetl Routes. Obiekty żydowskiego dziedzictwa kulturowego w turystyce transgranicznej

Robert Kuwałek był jednym z głównych ekspertów projektu. Miał być autorem przewodnika turystycznego po dziedzictwie żydowskim pogranicza Polski, Ukrainy i Białorusi. Na sierpień 2014 roku zaplanowany był wspólny wyjazd studyjny na Ukrainę i Białoruś.

 

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Galerie

Wideo

Słowa kluczowe