Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Pomniki lubelskie – pomnik Jana Kochanowskiego

Pomnik Jana Kochanowskiego przy ul. Narutowicza

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Nazwa

Pomnik Jana Kochanowskiego

Lokalizacja

Na placu Jana Kochanowskiego, przed kościołem Matki Boskiej Zwycięskiej, przy ul. Narutowicza

Data odsłonięcia

27 września 1931 roku

Autor

Franciszek Strynkiewicz

Opis

Prosty i oszczędny w formie pomnik (ok. 5,5 m wys.) będący kilkukondygnacyjnym granitowym prostopadłościanem. Niski, szeroki podest, na nim nieco wyższy cokół, na którym z kolei umieszczono wysoki, dwuelementowy blok, zwieńczony mniejszym sześcianem.
Na monolicie dolnym reliefowe (relief wklęsło-wypukły) przedstawienie popiersia Jana Kochanowskiego, w ujęciu z lewego profilu, obok daty życia i podpis:

MDXXX
MCM
:XXX, MD=
LXXX=
=IV

Niżej sygnatura:

FS
STRYN
KIE30
WICZ

poniżej
JAN
KOCHANOWSKI

Na ścianach bocznych napisy:
(płd.-zach.)
NA SWYM KAŻDY
PRZESTAWAJĄ DLA
ZYSKU SWEGO
NIE SZKÓDŹ ANI
UMNIEJSZAJ
DOBRA
KORONNEGO
MOŻNA RZECZ-
POSPOLITA I WAS
UBOGACI A GDZIE
SIĘ TA POWINIE TAM
SWE KAŻDY STRACI

(płd.-wsch.)
SŁUŻMY
POCZCIWEJ SŁAWIE
A JAKO KTO
MOŻE NIECH KU
POŻYTKU DOBRA
SPÓLNEGO
POMOŻE
A JEŚLI KOMU
DROGA OTWARTA
DO NIEBA
TYM CO SŁUŻĄ
OJCZYŹNIE

(płn.-wsch.)
O MNIE MOSKWA
I BĘDĄ WIEDZIEĆ
TATAROWIE
I RÓŻNEGO
MIESZKAŃCY ŚWIATA
ANGLIKOWIE
MNIE NIEMIEC
I WALECZNY
HISZPAN MNIE
POZNAJĄ
KTÓRZY GŁĘBOKI
STRUMIEŃ
TYBROWY PIJAJĄ

 

Opracowanie: Kazimierz S. Ożóg
Publikacja:
Kazimierz S. Ożóg, Pomniki Lublina, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, Lublin 2014

Historia

Fragment artykułu Ireneusza J. Kamińskiego, O sztuce w Lublinie

„Symboliczne w tym względzie okazały się perypetie związane z pomnikiem Jana Kochanowskiego. Jak wiadomo, poeta zmarł w Lublinie nagle, zapewne przed budynkiem staromiejskiego Trybunału, który zresztą w tamtej epoce pozostawał w zgodzie ze skalą otoczenia, był znacznie mniejszy od późniejszej warowni według klasycystycznego projektu Dominika Merliniego, architekta królewskiego.

Zamknięty konkurs na pomnik ogłoszono jeszcze w listopadzie 1929 roku, więc zrozumiałe, że opinia publiczna z zadowoleniem przyjęła inicjatywę. Później jednak zaczęto głośno powątpiewać w sens takiego kosztownego przedsięwzięcia w czasach kryzysu, choć w znacznym stopniu było ono finansowane ze składek społecznych, głównie nauczycieli i uczniów. Niewykluczone, iż ta rezerwa wobec sprawy spowodowała nikłe zainteresowanie obywatelstwa wystawą projektów pomnika, którą zechciały obejrzeć ledwie 94 osoby — ze 112 000 mieszkańców ówczesnego Lublina! Kiedy w końcu, 27 września 1931 roku, monument autorstwa warszawskiego rzeźbiarza Franciszka Strynkiewicza odsłonięto przed gmachem Trybunału, wiwatom nie było kresu. W entuzjastycznych komentarzach do wydarzenia przebijał się ton politycznie wtedy właściwy, bo narodowo-mocarstwowy.

Wykonany w firmie «Jarosław Nowak», czysty w formie, dwukondygnacyjny prostopadłościan z czarnego granitu śląskiego ukryto przed okupantem niemieckim, by po drugiej wojnie wystawić pomnik na skwerze przed Muzeum Literackim im. Józefa Czechowicza”.

 

Literatura

Kamiński I., O sztuce w Lublinie, [w:] Lublin w dziejach i kulturze Polski, pod red. T. Radzika i A.A. Witusika, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Lublinie, Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1997.

Kamiński I., Jak budowano w Lublinie pomnik Jana Kochanowskiego, [w:] Życie artystyczne Lublina 1901–2001. Materiały z sesji, pod red. L. Lameńskiego, Stowarzyszenie Historyków Sztuki Oddział w Lublinie, Lublin 2001.