Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Place targowe w Lublinie

Miejscem, na którym przez długie lata odbywał się w Lublinie handel, był Rynek Starego Miasta. Dookoła ratusza (przypomnijmy – chodzi o obecny Trybunał Koronny), wzdłuż chodników i pod kamienicami, ustawione były kramy, budy i jatki, w których wykładano na widok publiczny najprzeróżniejsze towary. Z czasem, szczególnie w okresie słynnych na całą Europę jarmarków lubelskich, przestrzeń rynku nie wystarczała i handel zaczął przenosić się do przylegających ulic, do Bramy Krakowskiej i na jej przedpole.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Place targowe w XVII wieku

Na najstarszym planie Lublina z połowy XVII wieku widzimy, iż wewnątrz przedbramia ustawione są wzdłuż jego murów budy szewskie; czytamy na nich: „tu szewce siadają”. Na zewnątrz Bramy Krakowskiej, od południa i północy, znajdowały się budy garncarskie i ślusarskie oraz dalsze jatki szewskie. Na placu przed Bramą ustawione były duże wagi do ważenia towarów; w tym miejscu na planie odnotowano: „tu zboże z Rusi na targ przywożą i stawią”.
Istnienie tak znacznej liczby kramów w mieście powodowało wielkie nieporządki i dlatego specjalna komisja królewska, działająca w 1614 roku w Lublinie, w celu rozsądzenia sporów miedzy Radą Miejską i pospólstwem wydała specjalny dekret dotyczący „chędożenia miasta”. Zobowiązywał on właścicieli domów i budników, mających przed domami swe budy, do utrzymywania porządku.
W 1649 roku, w okresie niebezpieczeństw wojennych, Rada Miejska poleciła rozebrać otaczające Bramę Krakowską budy, aby w ten sposób zapobiec groźbie pożarów.

Place targowe w XIX wieku

Gdy na początku XIX wieku rozpoczął się powolny rozwój miasta, władze miejskie zdecydowały się wybrać nowe miejsca przeznaczone na targowiska. W dalszym ciągu za atrakcyjne pod względem handlowym uważane były jednak bramy miejskie. Jeszcze w 1820 roku magistrat dla powiększenia swoich dochodów wymurował cztery sklepiki wykute w grubości murów Bramy Krakowskiej i wydzierżawił je piekarzom lubelskim.
W latach dwudziestych XIX wieku plac targowy urządzono przed kościołem bernardynów. Plac został wybrukowany i na nim sprzedawano „wszelkie produkta żywnościowe”. Dla jarmarków był przeznaczony natomiast plac Namiestnikowski, obok kościoła pobrygidkowskiego (dziś w tym miejscu jest skwer i gmach Instytutu Pedagogiki i Psychologii UMCS). Następnie w 1851 roku targ został przeniesiony na plac za magistratem, między ulicami Nową i Świętoduską (na wysokości kościoła karmelitów bosych). Teren zawarty między dwiema ulicami uporządkowano i wybrukowano, wystawiono na nim murowany budynek jatek mięsnych i sklepów. „Tu odbywają się codziennie targi na wiktuały spożywcze dostarczane z okolic miasta” – czytamy w przewodniku po Lublinie z 1878 roku. Na placu tym odbywały się targi aż do II wojny światowej. Dniem targowym był czwartek. Jarmarków w początkach XX wieku było sześć.
W dni targowe plac tętnił życiem i swoistą egzotyką i stanowił dla malarzy interesujący temat. Targ w Lublinie rysował w 1882 roku Aleksander Gierymski oraz w 1912 roku Marian Trzebiński.
Obecnie z targowiska pozostał jedynie murowany budynek dawnych jatek, w którym w 1976 roku otwarto kawiarnię „Pod Arkadami” (obecnie nie istnieje).
Idąc zas w dół ulicą Nową, dochodziło się do nowego placu targowego, zwanego targiem żydowskim przy ulicy Lubartowskiej.  

Literatura

Gawarecki H., O dawnym Lublinie. Szkice z przeszłości miasta, Lublin 1974.