Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

„Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Guberni” (1870 -1912)

Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Gubernii” był to oficjalny organ rządu Guberni Lubelskiej końca XIX i początku XX w. a jednocześnie rodzaj urzędowego kalendarza. Ukazywała się jako rocznik w języku rosyjskim w latach 1870-1912. Wydawana była z rozkazu gubernatora lubelskiego a drukowana w Ljublinskoj Gubernskoj Typo-Litografii (Drukarnia Rządowa) za zgodą cenzury miasta Lublina.

 

>>> czytaj więcej o Drukarni Rządowej


 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Ogólny opis „Kniżki”

Iwona Wydra: Pierwszy rocznik „Pamjatnoj Kniżki Ljublinskoj Gubernii” ukazał się w 1870 r., ostatni - w 1912. Lektura tego pisma daje czytelnikowi bardzo wnikliwy obraz życia całej Guberni Lubelskiej z jej powiatami i gminami, a szczególnie jej stolicy - Lublina. (...) Na treść „Kniżki” składają się między innymi: kalendarze, wykazy świąt kościelnych i państwowych oraz wolnych dni dla wszystkich religii reprezentowanych w Lublinie i okolicach, prezentacje członków rodziny kolejnych imperatorów, wszystkich urzędników carskich w całej guberni, informacje o urzędniczym stanie ministerstw - finansów, skarbu, oświaty, kontroli, prawa, spraw wewnętrznych, transportu, wojska; spis więzień, szkół, szpitali, sądów, stanu duchownego; opis geograficzno-statystyczny guberni - granice, powierzchnia, położenie topograficzne, gleby, rzeki, jeziora i bagna, klimat, drogi, stan rolnictwa i hodowli, przemysł, handel, struktura ludności. Są też rozdziały poświęcone historii oraz najważniejszym wydarzeniom bieżącym. [1]

Życie religijne

Iwona Wydra: Jednym z aspektów życia społeczno-kulturalnego guberni na przełomie wieków było, jak w każdej epoce i w każdym miejscu, życie religijne. „Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Gubernii” dotyka również tej tematyki. Jednak z uwagi na uwarunkowania polityczne znakomita większość sprawozdań przytacza opisy świąt i kościołów prawosławnych. Jedynie kalendarze są drukowane w każdym roczniku dla wiernych wszystkich wyznań, występujących w Guberni Lubelskiej. Znajdujemy bardzo szczegółowe kalendarze religijne prawosławne, rzymskokatolickie, protestanckie i żydowskie. [2]

 

>>> czytaj więcej o prawosławiu w Lublinie

Życie społeczno-kulturalne

Iwona Wydra: Jednym z ciekawszych tematów, jakie rejestruje „Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Gubernii”, jest współczesne pismu, codzienne życie społeczno-kulturalne Lublina i Guberni Lubelskiej. Są to sprawozdania z działalności różnego rodzaju towarzystw, nowości kulturalne i techniczne w miastach, odwiedziny członków rodziny imperatorskiej, stan lubelskich ulic, budynków, ogrodów, zakładów przemysłowych, handlu, opieki zdrowotnej, struktura ludności i inne. [3]

Szata graficzna

Iwona Wydra: W XX w. zmienia się szata graficzna „Pamjatnoj Kniżki Ljublinskoj Gubernii”. Pismo jest ilustrowane - rysunkiem, litografią i fotografią.

W 1906 r. znajdujemy wiele takich ilustracji dołączonych do wnikliwych opisów budynków lubelskich: Pałacu Radziwiłłów z siedzibą gubernatora, Sądu Okręgowego przy Krakowskim Przedmieściu, Zamku Lubelskiego, pomnika Unii Lubelskiej, Bramy Krakowskiej, Teatru Wielkiego (in. Zimowego), cerkwi prawosławnej pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Pańskiego, cerkwi pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego przy ul. Ruskiej. [4

Reklamy

Iwona Wydra: W niektórych rocznikach „Pamjatnoj Kniżki Ljublinskoj Gubernii” zamieszczane były ogłoszenia o treści reklamowej. Rzucają one barwne światło na styl życia ówczesnego miasta. [5]

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Przypisy

[1] Iwona Wydra, Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Guberni - charakterystyka pisma, [w:] Lublin a książka, Lublin 2004, s. 457 - 458.
[2] Tamże, s. 461 - 462.
[3] Tamże, s. 463.
[4] Tamże, s. 464.
[5] Tamże, s. 465.

 

Literatura

Wydra I., Pamjatnaja Kniżka Ljublinskoj Guberni - charakterystyka pisma, [w:] Lublin a książka, Lublin 2004.