Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Pałacyk Piotrowskiego w Lublinie

Pałacyk Piotrowskiego, usytuowany przy ulicy Lipowej 5, przyjął nazwę ze względu na swój reprezentacyjny wygląd. Do 1990 roku w budynku mieściło się przedszkole założone w 1936 roku przez właścicielkę obiektu, Mariannę z Rajdeckich Piotrowską.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Historia

W 1904 Tadeusz Piotrowski zakupił pustą działkę od Adolfa Timme. W ciągu kilku lat powstała kamienica z oficynami w stylu eklektycznym z elementami klasycystycznymi. Ze względu na swój wygląd przyjęła popularną nazwę „pałacyku”.
Żona Tadeusza, Marianna z Rajdeckich, kilkakrotnie otwierała w pałacyku szkołę prywatną. Najtrwalszym z jej przedsięwzięć okazało się przedszkole, otwarte już po śmierci jej męża w 1936 roku. Jego likwidacja nastąpiła dopiero w 1990 roku.
W okresie międzywojnia Piotrowscy odnajmowali parter na siedzibę Związku Pszczelarzy, a piwnicę na wytwórnię miodów pitnych.
Po wojnie kamienica została podzielona własnościowo pomiędzy spadkobierców Tadeusza Piotrowskiego: wdowę, Mariannę z Rajdeckich, Hannę z Piotrowskich Kruszyńską oraz Marię Rajdecką. Po tej ostatniej, w połowie lat 50. XX wieku, udział otrzymał Mieczysław Piotrowski.
Niezależnie od działów rodzinnych, kamienica pozostawała w użytkowaniu Technikum Budowlanego.

Lokalizacja

ul. Lipowa 5

Architekt

Tadeusz Piotrowski

Bryła

Kamienica na planie prostokąta. Budowla w ciągu zabudowy ulicy.

Materiał i konstrukcja

Kamienica murowana z cegły. Posiada elementy konstrukcyjne wykonane z drewna (ściany działowe). Budowla wznoszona na zaprawie wapiennej i wapienno-cementowej, obustronnie otynkowana. Detal architektoniczny wykonano w zaprawie wapiennej, a wewnątrz w stiuku.
Stropy ceglane w piwnicy oraz drewniane na pozostałych kondygnacjach. Więźba dachowa drewniana, dach obity papą na odeskowaniu.

Elewacje

Elewacja frontowa dwukondygnacyjna, siedmioosiowa w formie pałacowej z jednoosiowymi pseudo-ryzalitami. Otwory okienne zdobione podokiennikami i nadokiennikami w stylu secesyjnym. Na osi elewacji balkon z balustradą koszową, secesyjną i datą 1904. Budowla posiada gzyms wieńczący w formie kostkowej oraz umieszczony pod nim fryz płycinowy.
Elewacja ogrodowa bez obramień wokół okien. Kondygnacje przedzielone gzymsem kordonowym. Na piętrze balkon z żeliwną balustradą secesyjną z motywem rozet i meandrem.

Wnętrze

Na reprezentacyjnej klatce schodowej malowidła (zamalowane). Plafon, a w nim przedstawienie aniołka grającego na bębnie i siedzącego na chmurze. Schody drewniane z balustradą trałkową. Wzdłuż ich biegu malowidła iluzjonistyczne przedstawiające nisze oraz balustrady z widokiem na otwartą przestrzeń. Stolarka drzwiowa szczególnie zdobiona w płycinach. Drzwi dwuskrzydłowe z nadświetlami z różnokolorowego szkła.
Na klatce schodowej lastriko z trzykolorową dekoracją.
W pokojach parkiety dwukolorowe – z dębu i brzozy. Na parterze pokoje pozbawione detalu architektonicznego. Na piętrze dekoracje stiukowe w formie faset i centralnych rozet.
W salonie w trakcie frontowym stylizowane głowy kobiece (meduzy) wkomponowane w owoce kopru, liście mlecza oraz ostu. W pokojach narożnych fasety z motywami roślinnymi (nasturcje oraz kwiaty we wstęgach). W trakcie ogrodowym pokoje z fasetami i rozetami umieszczonymi centralnie, a w pokoju z balkonem rozety z motywem stokrotek.
Ponadto we wnętrzu zachowały się dwa piece: pierwszy w stylu neogotyckim z zielonych kafli i ażurowymi drzwiczkami z przedstawieniem kobiety i rycerza, drugi – secesyjny z jasnozielonych kafli, z kaflem centralnym posiadającym relief z motywem rajskiego drzewka.

Ciekawostki

Pałacyk posiadał dość ciekawe otoczenie. Oprócz ceglanego muru oraz stajni i wozowni, na tyłach działki był zlokalizowany ogród stylizowany na minipark w stylu klasycystycznym, posiadający krzewy i drzewka owocowe oraz dwie fontanny i grotę.
Według tradycji rodzinnej, przez kilka tygodni w 1939 roku, był tu przechowywany obraz Jana Matejki „Bitwa pod Grunwaldem”.

 

Opracował: Łukasz Fiuta
Redakcja: Monika Śliwińska

Literatura

Janukowicz R., Gerłowska K., Firkowska A., Kamienica mieszkalna przy ulicy Lipowej 5, Lublin 1990, 2002. Archiwum WUOZ, sygn. 2491.

Zdjęcia

Słowa kluczowe