Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Odrodzenie sztuki opowiadania w USA

“Opowiadana historia, istnieje idealnie tylko w momencie jej opowiadania. Jednak w trakcie opowiadania, sam moment rozszerza się, by zawrzeć w sobie wyimaginową czasoprzestrzeń narracji. W tym zmienionym stanie szczegóły chwili są pomijane, a zbiorowa wyobraźnia wznosi się, by przebywać w świecie opowieści, kształtowanym i animowanym przez głos, gesty, oddech, kontakt wzrokowy i energetyczną obecność opowiadacza. I tak było odkąd rodzaj ludzki zaczął przekazywać sobie historie.” 1

Spis treści

[RozwińZwiń]

Współczesne odrodzenie sztuki opowiadaniaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

National Storytelling Network - NSN (Narodowa Sieć Storytellingu)

http://www.storynet.org
Do odrodzenia amerykańskiej sztuki opowiadania walnie przyczynił się pierwszy Narodowy Festiwal Opowiadaczy w 1973 roku, który odbył się w Jonesborough w stanie Tennessee. (zob. National Storytelling Festiwal). Sukces tego pierwszego festiwalu doprowadził do utworzenia National Association for the Preservation and Perpetuation of Storytelling (Narodowego Stowarzyszenia Ochrony i Utrzymania Ciągłości Storytellingu - NAPPS), które w 1994 roku zmieniło nazwę na National Storytelling Association (Narodowe Stowarzyszenie Storytellingu - NSA).
W 1998 roku, podejmując wysiłek, by lepiej służyć potrzebom różnych społeczności opowiadaczy, NSA podzieliło się na dwie oddzielne organizacje: National Storytelling Network (Narodową Sieć Storytellingu - NSN) i International Storytelling Center (Międzynarodowe Centrum Storytellingu - ISC, zob. niżej). Obie organizacje mają na celu rozwój sztuki opowiadania. NSN organizuje National Storytelling Conference (Narodową Konferencję Opowiadaczy - zobacz niżej) i inne wydarzenia oraz przyznaje coroczne nagrody ORACLE w dziedzinie sztuki opowiadania.
Poniżej przytaczam oświadczenie o misji NSN: National Storytelling Network zrzesza i wspiera osoby oraz organizacje, które używają siły opowiadania we wszystkich jego formach. Opowiadamy się za zachowywaniem i wzrostem sztuki opowiadania.
Oświadczenie o wizji NSN: Łączenie ludzi poprzez sztukę opowiadania.
Wartości i przekonania: NSN wierzy, że dziedzictwo kulturowe sztuki opowiadania ma kluczowe znaczenie we współczesnym społeczeństwie tak jak miało w przeszłości, i że jej praktykowanie powinno w związku z tym być ożywiane, rozszerzane i szeroko wspierane.
NSN wierzy również, że sztuka opowiadania jest wyjątkową i potężną sztuką performatywną. Używając zarówno humoru, jak i patosu, angażuje emocje, wyobraźnie i intelekt osób w każdym wieku. Opowiadacze służą jako ambasadorzy pozytywnej zmiany w świecie.

NSN utrzymuje, że sztuka opowiadania jest:
 

  • Istotna - ponieważ storytelling jest zasadniczy dla edukacji. Neuronauki udowadniają, że ludzki mózg najbardziej efektywnie przyswaja, organizuje i przechowuje informacje w formie narracyjnej. Sztuka opowiadania odgrywa konstruktywne role w miejscu pracy, organizacjach, korporacjach, agencjach rządowych, organizacjach typu non-profit i małych firmach. Ponieważ opowiadanie i słuchanie historii może mieć potężne efekty uzdrawiające, opowiadanie historii jest zasadnicze w pracy terapeutów, duchownych i osób zawodowo zajmujących się opieką zdrowotną.
  • Inspirująca - ponieważ sztuka opowiadania wyraża, naucza i zachowuje wartości oraz wierzenia, ma pierwszorzędne znaczenie dla wszystkich osób i społeczeności, do których one należą. Historie zapewniają społeczności wspólną wiedzę historyczną i wspólną wizję, potrzebną by inspirować wspólne działania. 
  • Wpływająca na odbiorcę - ponieważ słuchanie historii jest niezbędne dla rozwoju ludzkiej wyobraźni, kreatywności i procesów myślenia abstrakcyjnego. Różne, a nawet przeciwstawne lub wrogie sobie społeczności dochodzą do zrozumienia i szacunku względem siebie słuchając wzajemnie swoich historii, i tym samym storytelling jest nieodzownym narzędziem w procesie pojednania.

Regiony NSN

Pacyficzny - Washington, Oregon, Kalifornia, Alaska, Hawaje
Zachodni – Idaho, Utah, Montana, Kolorado, Nevada, Arizona, Nowy Meksyk, Wyoming
Środkowo-północny – Dakota Północna, DakotaPołudniowa, Nebraska, Minnesota, Iowa, Wisconsin, Illinois, Michigan, Indiana, Ohio
Środkowo-południowy – Kansas, Missouri, Oklahoma, Arkansas, Teksas, Louisiana
Środkowo-atlantycki – Nowy Jork (Metro NYC), Pensylwania, Maryland, Delaware, New Jersey, Wirginia Zachodnia, Wirginia, Dystrykt Kolumbii
Północno-wschodni – Maine, New Hampshire, Vermont, Massachusetts, Connecticut, Rhode Island, północna część stanu Nowy Jork
Południowo-wschodni – Floryda, Mississippi, Alabama, Georgia, Karolina Południowa, Karolina Północna, Tennessee, Kentucky

Festiwale Opowiadaczy; International Storytelling Center; organizacje storytellerskieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Wszędzie w Stanach Zjednoczonych, od Hawajów po Alaskę, znajdują się gildie opowiadaczy, ktore zwykle zbierają się raz w miesiącu i oferują zarówno profesjonalnym opowiadaczom, jak i amatorom, możliwość wymiany opowieści i wyrażenia oraz pozyskania informacji zwrotnej. Spotykają się one w piwnicach kościołów, salonach członków gildii itp. Oprócz nich, są także festiwale - niektóre to małe jedno- lub dwudniowe przedsięwziecia mające miejsce w bibliotekach, szkołach, na plenerowych festiwalach folkowych i na uniwersytetach. Inne to wielkie, wielodniowe wydarzenia odbywające się w parkach lub miejscach specjalnie na ten cel skonstruowanych.

Narodowy Festiwal Opowiadaczy (National Storytelling Festival), pierwsze wydarzenie tego rodzaju na świecie, dał początek odrodzeniu sztuki opowiadania na bardzo szeroka skalę. Obecnie, stare tradycje opowiadania historii są doceniane i odradzają się na nowo. Na całym świecie powstają organizacje, odbywaja sie festiwale i wydarzenia edukacyjne związane ze sztuką opowiadania. Pojawiła sie na nowo figura profesjonalnego opowiadacza, która była niegdyś stałym elementem kultur pierwotnych.

Przywołuję poniżej dwa przykłady obecnie działających festiwali opowiadaczy, jak również organizacji zajmujących się sztuką opowiadania:


National Storytelling Festival (Narodowy Festiwal Opowiadaczy)
http://www.storytellingcenter.net/festival
Pierwszy Narodowy Festiwal Opowiadaczy odbył się w październikowy weekend 1973 roku w zabytkowym Jonesborough. Inspiracją pierwszej edycji festiwalu była audycja Grand Ole Opry, w której Jerry Clower snuł opowieść na temat polowania 2. Audycji tej słuchał nauczyciel dziennikarstwa w szkole średniej Jimmy Neil Smith z garstką swoich uczniów. Wtedy pojawiła się myśl: dlaczego by nie zorganizować festiwalu opowiadaczy właśnie tu, w północno-wschodnim Tennessee? Smith stworzył również NAPPS, które później przerodziło się w NSA.

Festiwal odbył się w plenerze. Tłem dla opowieści były wozy i stogi siana, a opowiadacze i widownia liczyli razem nie więcej niż sześćdziesiąt osób. Mimo, że było to bardzo małe wydarzenie, miało charakter przełomowy, ponieważ zapoczątkowało odrodzenie sztuki opowiadania w całym kraju. Narodowy Festiwal Opowiadaczy odbywa się już od ponad czterdziestu lat.

Jesienny festiwal odbywa się pod namiotami cyrkowymi rozsianymi po Jonesborough, w stanie Tennessee. Obecnie przyciąga ponad dziesieć tysięcy widzów i jest jednym ze stu najważniejszych eventów w Ameryce Północnej.

Związani z festiwalem nauczyciele, pracownicy służby zdrowia, terapeuci, przedstawiciele kadry kierowniczej, bibliotekarze, przywódcy duchowi, rodzice i inne osoby czynią sztukę opowiadania żywym elementem ich codziennego życia i pracy. 
 

The Timpanogos Storytelling Festival (Festiwal Opowiadaczy Timpanogos)
http://timpfest.org
W 1990 roku, na jednym z podwórek małego miasteczka w Utah rozpoczęło się to, co znamy obecnie jako największy festiwal opowiadaczy za zachodzie USA - Timpanogos Storytelling Festival. Zaczęło się od kilku namiotów, a rozrosło tak bardzo, że co roku około 26.000 ludzi przyjeżdża na festiwal w Orem, w stanie Utah, odbywający się w nowym Mt. Timpanogos Park. Festiwal doprowadził do powstania Timpanogos Storytelling Institute, który promuje język oraz umiejętność czytania i pisania w szkołach. The Timpanogos Storytelling Conference (od 2006 roku) odbywa się, by pomóc innym opowiadać własne historie w ich życiu osobistym i zawodowym. Od 2011 roku na konferencji gości  na stałe National Youth Storytelling Showcase. W 2012 roku w partnerstwie z urzędem miasta Orem oraz Orem Public Library utworzono Timpanogos Storytelling Institute.
Historie tu prezentowane są bardzo różne: od bajek i baśni z różnych kręgów kulturowych po osobiste historie dorastania w Appalachach. Są też różni opowiadacze: opowiadacze historyczni (historical tellers), opowiadacze podkoloryzowanych, wyolbrzymionych historii (tall tale tellers) i młodzi opowiadacze. Festiwal odbywa się corocznie w weekend, w który przypada amerykańskie Święto Pracy (koniec sierpnia). 
 

The National Youth Storytelling Showcase - NYSS (Narodowy Pokaz Młodych Opowiadaczy)
http://www.storytellingcenter.net/festival
Od dwudziestu trzech lat w połączeniu z Timpanogos Conference i Timpanogos Festival odbywa sie także Narodowy Pokaz Młodych Opowiadaczy, który jest kulminacją wielu godzin opowiadania i konkursów dla młodych opowiadaczy z całego terytorium USA.
Tysiące młodych z całej Ameryki uczestniczy co roku w konkursach opowiadaczy w szkołach, bibliotekach i lokalnych społecznościach. Następnie finaliści opowiadają historie na festiwalach opowiadaczy i innych powiązanych wydarzeniach. Na jesieni każdy stan zgłasza swoich pięciu najlepszych opowiadaczy przez nagranie DVD albo elektronicznie.
Z tych zgłoszeń wybiera się ośmiu do dziesięciu młodych opowiadaczy, by byli Niosącymi Pochodnię (National Torchbearers). Są oni zaproszeni na Festiwal Opowiadaczy Timpanogos, by wspólnie uczyć się, prezentować opowieści i świętować swoje osiągnięcia. Później, ci utalentowani młodzi ludzie przez cały rok będą reprezentować sztukę opowiadania wśród młodych - jako Ambasadorzy Sztuki Opowiadania. 


International Storytelling Center (Międzynarodowe Centrum Storytellingu)

Dwa lata po pierwszym festiwalu powstało NSA, by stać na czele amerykańskiego odrodzenia sztuki opowiadania. Przez niemal ćwierć wieku NSA służyło za wspólny punkt tej odnowy sztuki opowiadania, będąc siłą napędową wciąż rozszerzającego się ruchu. Obecnie NSA - znane teraz jako International Storytelling Center jest instytucją o edukacyjno-kulturalnym charakterze, poświęconą budowaniu lepszego świata poprzez siłę opowiadania historii. By zrealizować tę wizję, ISC służy jako laboratorium nauczania, gdzie siła zawarta w sztuce opowiadania jest badana i studiowana. Dzięki programowi nauczania ISC uczy również ludzi z całego świata jak za pomocą sztuki opowiadania wprowadzać pozytywne zmiany w życiu, miejscu pracy i lokalnej społeczności.


International Storytelling Center znajduje się w Jonesborough, w stanie Tennessee. Kampus ISC obejmuje Mary B. Martin Storytelling Hall o powierzchni 1300 m², otaczający go plac i dziedziniec oraz park o powierzchni ponad hektara, oferujący: część informacyjną dla zwiedzających, sklep z książkami, nagraniami, prezentami i broszurami na temat sztuki opowiadania i pracy instytucji. ISC zapewnia odwiedzającym doświadczenie sztuki opowiadania, włączając w to spektakle z serii Storytelling Live!, będącej programem rezydencyjnym o długości 26 tygodni. Ośrodek tworzy również National Storytelling Festival, wiodące wydarzenie w dziedzinie sztuki opowiadania na świecie.

 

The California Indian Storytelling Association - CISA (Kalifornijskie Stowarzyszenie Indiańskich Opowiadaczy)
http://www.cistory.org
CISA jest organizacją pozarządową poświęconą zapewnieniu rdzennym mieszkańcom obu Ameryk publiczności i miejsca do kultywowania sztuki opowiadania. Celem jest wsparcie opowiadaczy ze społeczności kalifornijskich Indian, uhonorowanie starszych i przekazanie tradycji oraz kultury opowiadania, jak również współpraca z grupami, które podzielają podobną wizję. CISA zapewnia miejsce, by dzielić się swoimi autentycznymi wypowiedziami - w opowieściach tradycyjnych, historycznych i współczesnych.


Jewish Storytelling Coalition (Koalicja Żydowskiego Storytellingu)

http://www.jewishstorytelling.org
Utworzona w 1989 roku, Jewish Storytelling Coalition rozpoczęła działalność jako sieć opowiadaczy w Nowej Anglii. Obecnie składa się z profesjonalnych gawędziarzy (raconteurs), dzielących swoją pasję do żydowskich opowieści - o charakterze religijnym, osobistym i ludowym. Obecnie Jewish Storytelling Coalition stało się krajową siecią, dzięki której występujący opowiadacze i słuchacze mogą się nawzajem znaleźć, a żydowskie historie zostają przedstawiane w internecie.


National Association of Black Storytellers (Narodowe Stowarzyszenie Czarnoskórych Opowiadaczy)

http://www.nabsinc.org
NABS zostało założone w 1982 roku przez Lindę Goss i Mary Carter Smith “by dać więcej możliwości afro-amerykańskim opowiadaczom tak, by byli słyszani i by większa część bogatego dziedzictwa mówionej tradycji Afryki była dostępna i zachowana”. NABS co roku organizuje National Black Storytelling Festival i konferencję. Obecnie w kraju jest 14 oddziałów tej organizacji. 

Opowiadacze w USA: wybrani przedstawicieleBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Laura Simms jest nagradzaną performerką, pisarką i edukatorką, popierającą sztukę opowiadania jako pełne współczucia działanie na rzecz przemiany osób i wspólnot. Razem z  Gioią Timpanellii jest jedną z pierwszych opowiadaczek, która splotła ze sobą tradycyjne i osobiste opowieści, by odkryć głębię, z jaką te wysoce znaczące historie w dalszym ciągu funkcjonują. Laura jest Senior Research Fellow w International Peace Institute na Rutgers University w Newark, będącym pod auspicjami UNESCO. Występuje na całym świecie zarówno dla dorosłych, jak i dla młodszej widowni; jest członkiem Therapeutic Arts Alliance of Manhattan, starszym nauczycielem medytacji buddyjskiej Shambhala, wykładowcą na University of Utah, konsultantem w projekcie ETSU’s Cancer Stories i konsultantem ds. słowa mówionego dla fundacji i organizacji pozarządowych pracujących na terenach dotkniętych kataklizmami i konfliktami. Ostatnio pojawiła się na Newark Peace Summit oraz konferencji nt. pokoju w świecie i wartości w Monterrey w Meksyku. Jedna z jej ostatnich książek to “Our Secret Territory: The Essence of Storytelling”. Występowała w Polsce, w Warszawie, Krakowie i Chełmie. Laura jest matką autora bestsellerów Ishmaela Beah, z którym często wspólnie prowadzi wykłady.
http://www.laurasimms.com


Charlotte Blake Alston jest opowiadaczką, narratorką, autorką librett, instrumentalistką i piosenkarką, która występuje w całej Ameryce Północnej i poza jej granicami. Miejsca jej występów są różne, wśród nich wymienić można: John F. Kennedy Center for the Performing Arts, the Smithsonian Institution, Kimmel Center, Festiwal “Women of the World” w Kapsztadzie (RPA), więzienia, areszty i obozy dla uchodźców (północny Senegal).
Stara się tchnąć życie w tradycyjne i współczesne historie pochodzące z afrykańskiej i afro-amerykańskiej tradycji ustnej. Jej solowe występy są często podkreślane przez tradycyjne instrumenty takie jak djembe, mbira, shekere czy kora.3 W 1999 roku Charlotte rozpoczęła studia nad korą i nad zachodnio-afrykańskimi tradycjami sztuki opowiadania w Senegalu, Mali, Gwinei i Gwinei Bissau. Jej nauczycielem był wysoce szanowany opowiadacz-czarownik (griot, jali) Djimo Kouyate.
http://www.charlotteblakealston.com


Donald Davis jest byłym przewodniczącym krajowego zarządu Narodowego Stowarzyszenia Storytellingu (National Storytelling Association); występował w Smithsonian Institution, World's Fair, na festiwalach i koncertach w Stanach Zjednoczonych oraz na świecie; płodny autor książek i producent nagrań, nauczyciel na warsztatach i kursach opowiadania, współprowadzący audycji “Good Evening” w National Public Radio Program. Dla Donalda Davisa, sztuka opowiadania jest sposobem przekazywania i przeżywania życia. Zaprasza on każdego słuchacza by przyjść, wyciągnąć głęboko ukryte osobiste historie, by dzielić się i współtworzyć wspólne doświadczenia, które celebrują twóczego ducha.
http://www.ddavisstoryteller.com


Droga Dovie Thomason jako opowiadaczki i artystki rozpoczęła się w już dzieciństwie - od wpływu jej babki pochodzącej ze szczepu Kiowa-Apaczów. Miała ona na imię Dovie i to jej imię Thomason dumnie nosi. Thomason przyswoiła sobie od niej nie tylko historie jej ojczystych przodków, ale również “panindiańskie” opowieści, których jej babka nauczyła się od innych dzieci w czasach szkoły z internatem. Te opowieści zostały opowiedziane Thomason w tradycyjny sposób, obliczony nie tylko na rozrywkę, ale również by delikatnie pouczać i instruować. Zawierając w sobie wszystko - począwszy od praktycznych porad po wartości kulturowe, opowieści te były podszyte uczuciem i humorem, co sprawiało, że były ukochanym źródłem zabawy i mądrości.
http://doviethomason.com
http://racebridgesforschools.com/wp/?p=208


Bobby Norfolk nagrał ponad dziesięć płyt, z których wiele wygrało prestiżowe nagrody Parents Choice Gold Award. Był współautorem ośmiu książek dla dzieci, a jego książka The Moral of the Story: Folktales for Character Development jest popularnym podręcznikiem referencyjnym do stosowania opowieści w nauczaniu szkolnym. Był również jednym z autorów The Storytelling Classroom: Applications Across The Curriculum,; Social Studies In The Storytelling Classroom. Bobby podróżuje zarówno po Stanach Zjednoczonych jak i poza ich granicami, prezentując spektakle, warsztaty i wystąpienia. Były członek zarządu National Storytelling Network, obecnie pracuje w radzie doradczej St. Louis Storytelling Festival. Programy muzyczne Bobby’ego podkreślają życie i muzykę wielkich artystów afro-amerykańskich.
www.bobbynorfolk.com.


Jay O’Callahan: zdobywca wielu nagród, znany na arenie międzynarodowej. Wiele postaci, które gra jest z życia wziętych. "Zdałem sobie sprawę z tego, że częścią mojego daru było to, żeby po prostu usiąść ze zwykłymi ludźmi tam, gdzie dobrze się czuli, i słuchać, a potem spleść te historie tak, żeby inni mogli się nimi cieszyć. Ten proces wciąż mnie zadziwia: jednego roku jestem w kuchni w Nowej Szkocji a kilka lat później wystawiam tę historię dla tysięcy ludzi w Lincoln Center."
http://www.ocallahan.com


Antonio Sacre, urodzony w Bostonie, jego ojciec był Kubańczykiem a matka Amerkanką z irlandzkimi korzeniami. Jest podróżującym po świecie pisarzem, dwujęzycznym opowiadaczem i występującym solowo artystą, osiadłym w Los Angeles. Występował na National Book Festival w Bibliotece Kongresu, w Kennedy Center, na National Storytelling Festival, w muzeach, szkołach, bibliotekach i na zagranicznych festiwalach. Jest częstym komentatorem w publicznym radio “Latino USA”.
Od 1994 roku uczył dramatu, sztuki opowiadania i pisania grupy nauczycieli i uczniów w USA, brał udział w programach rezydencyjnych, pracując z młodzieżą w czterech śródmiejskich szkołach średnich w Nowym Jorku, Chicago i w południowo-środkowym Los Angeles. Jest poszukiwanym mówcą, występujacym na różnorodnych szkoleniach w całym kraju.
http://www.antoniosacre.com


Eth-Noh-Tec jest kinetyczną grupą opowiadaczy z siedzibą w San Francisco, która w poetycki i figlarny sposób łączy choreografię i liryczne posługiwanie się słowem. Poprzez połączenie warstw starożytnych azjatyckich mitologii, opowieści ludowych, azjatyckich legend miejskich i azjatycko-amerykańskiej wrażliwości, Eth-Noh-Tec stworzyło ekscytującą mieszankę sztuki opowiadania, opartą na ruchu. Eth-Noh-Tec zostało utworzone w 1981 roku i jest połączeniem scenicznej alchemii Roberta Kikuchi-Yngojo i Nancy Wang.
Misja: Budowanie mostów kulturowych, które celebrują różnorodność po to, by stworzyć społeczności pełne współczucia, poprzez przedstawianie azjatyckich i azjatycko-amerykańskich opowieści, które ujawniają i inspirują wspólne prawdy.  
http://www.ethnohtec.org

Obecne trendyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Festiwale opowiadaczy jak i sami opowiadacze zawsze darzyli dużym szacunkiem tradycyjny materiał ludowy. Właśnie to mamy na myśli, gdy mówimy o afrykańskich czarownikach-opowiadaczach, opowiadających historie swojemu plemieniu, chasydzkich rabinach pouczających swoich uczniów przez majse; kowbojach snujących historyjki przy ognisku, ludziach u podnóża Appalachów opowiadających sławne historię o Jacku, biblitekarzach i nauczycielach dzielących się opowieściami ludowymi z różnych kultur4. Jednakże obecnie osobiste wątki zyskują na popularności na festiwalach, w pubach i na przedstawieniach w prywatnych salonach. Poniżej można znaleźć kilka przykładów organizacji, promujących tę formę:


The Moth jest uznaną organizacją non-profit poświęconą sztuce i rzemiosłu opowiadania. Sponsoruje audycje radiowe, przedstawienia sceniczne i slamy opowiadaczy w całym kraju. Świętuje sposobność, jaką dają opowieści, by uszanować różnorodność i wspólne cechy ludzkiego doświadczenia, oraz by zaspokoić żywe ludzkie pragnienie łączności z innymi. Realizuje to pomagając opowiadaczom z różnym doświadczeniem, by kształtować ich własne opowiadania i dzielić się nimi z różnorodną widownią. Celem Moth jest prezentacja najwybitniejszych opowiadaczy spośród uznanych i debiutującyh pisarzy, performerów i artystów, oraz wsparcie rozwoju sztuki opowiadania wśród społeczności, w których często te opowieści przechodzą bez echa, nie są słyszane.

To jest święto zarówno dla uznanego opowiadacza, który tchnie ogień w prawdziwe opowieści z codziennego życia, jak i początkującego opowiadacza, który po prostu przeżył coś wyjątkowego i pragnie się tym podzielić. W centrum każdego występu jest, rzecz jasna, historia - i dyrektorzy Moth pracują z każdym opowiadaczem, by pomóc mu znaleźć formę i odpowiednio zaprezentować historię. Odkąd w 1997 roku Moth zaczął działać, zaprezentował tysiące historii, opowiadanych na żywo tłumom na całym świecie, w wypełnionych po brzegi salach.

Przedstawienia Moth są znane z tego, że prezentują szeroki wachlarz ludzkich doświadczeń. Każdy występ rozpoczyna się jakimś tematem i opowiadacze eksplorują go często w niespodziewany sposób.  Jako, że każda historia jest prawdziwa, każdy głos autentyczny, występ oscyluje pomiędzy dokumentem a teatrem, tworząc wyjątkowe, intymne i często pouczające doświadczenie dla publiczności.
http://themoth.org/about


The Moth Mainstage jest sztandarowym programem Moth, który prezentuje opowieści autorstwa luminarzy sztuki i nauki, bohaterów wiadomości i ich autorów, i bohaterów codziennego życia (a nawet kilku zreformowanych łajdaków!). Na każde przedstawienie składają się występy pięciu opowiadaczy, którzy opracowują i formują swoje historie razem z dyrektorami Moth. Poza zwyczajnym teatralnym doświadczeniem, Moth jest także wciąż rozrastającą się społecznością, w której łaczą się rozrywka, pouczenie i nastrój świętowania. W trakcie tournée partnerami Moth były publiczne stacje radiowe, organizacje typu non-profit oraz międzynarodowe festiwale sztuki.


The Moth StorySLAMs są otwartymi konkursami typu open-mic, które odbywają się raz na tydzień lub dwa razy w miesiącu w wielu amerykańskich miastach - w pubach i teatrach - i są otwarte dla każdego, kto chciałby przedstawić pięciominutową opowieść na z góry ustalony temat.2 Uczestnicy każdego z takich wydarzeń to kilkaset osób, które przychodzą w nadziei opowiedzenia własnej historii albo żeby po prostu popatrzeć.

•  Historie na slamach są oceniane przez jury wybrane spośród widowni.
Zwycięski opowiadacz jedzie następnie na mistrzostwa GrandSLAM, aby rywalizować z innymi zwycięzcami.
•  Obecnie seria spotkań obejmuje regularne spotkania w Nowym Jorku, Los Angeles, Ann
Arbor, Detroit, Bostonie, Chicago, Louisville, Milwaukee, Minneapolis-Saint Paul, Pittsburghu, Portland, San Francisco, Seattle, Houston, Nowym Orleanie, Filadelfii i Burlington. StorySLAMy od 2014 roku odbywają się również w Waszyngtonie (Dystrykt Kolumbii).
Historie prezentowane przez Moth znoszą socjo-ekonomiczne bariery, eksponują wrażliwość i sugerują sposoby przezwyciężenia tych wyzwań, proponując nowy punkt widzenia.


Programy edukacyjne i społecznościowe The Moth oferują warsztaty opowiadania historii dla nastolatków i zaniedbanych dorosłych. Uczestnicy uczą się jak przekuwać doświadczenia życiowe na dobrze skontruowaną opowieść, używając kluczowych elementów narracji. Wybrane osoby, które ukończyły warsztaty dzielą się swoimi historiami z szerszą publicznością. Program edukacyjny Moth oferuje uczniom szkół średnich warsztaty w ramach lekcji lub poza nimi oraz możliwość występowania na scenie, jak również możliwość rozwoju zawodowego dla nauczycieli różnych stopni. StorySLAM jest nadobowiązkowym programem zajęć pozaszkolnych o charakterze performatywnym.


"Do diaska, mam 75 lat i wychowywałem się, kiedy rozmawianie przez telefon było hi-tech, a dzisiaj ludzie są zainteresowani tylko swoimi iPodami, swoim samotnym światem wpatrywania się w ekran i surfowania po internecie. Ale w Moth masz głos, ludzie mają ze sobą kontakt wzrokowy. Wygląda to zarazem tak nowocześnie i tak staroświecko, i rzuca to cień wątpliwości na przekonanie, że staliśmy się więźniami naszej technologii”.
Gay Talese, opowiadacz Moth


This Much is True to program poświęcony jednoczeniu członków społeczności Chicago w przyjaznym otoczeniu restauracji lub pubu, gdzie w wypełnionym po brzegi pomieszczeniu uczestnicy dzielą się opowieściami.  Może się zgłosić każdy, kto ma do opowiedzenia jakąś historię. Osoby te są pod opieką grupy głównych opowiadaczy: Scotta Whitehair’a, Larry Kernsa i Stephanie Douglass. Opowiadacze, pisarze, księgowi, policjanci… ktokolwiek, kto się zgłosił i został przyjęty, może przedstawić swoją historię i co miesiąc jest inaczej. Wydarzenie jest bezpłatne, ale zbierane są dobrowolne datki. Opowieści często są  przezabawne, czasami rodzierające serce, ale zawsze prawdziwe.
http://www.thismuchistruechicago.com


Więcej o trendach….
Trzeba zauważyć, że wielu dzisiejszych opowiadaczy przeplata wątki tradycyjne/ludowe z osobistymi historiami, w ten sposób, że osobista część narracji rozjaśnia słuchaczowi pozostałą część opowieści. Archetypiczny materiał ludowy, taki jak sny, często ma głębokie pokłady ukrytych znaczeń, a nasze życie odzwierciedla te historie. Na przykład....


Laura Simms: “Moje występy to kombinacja małych osobistych historyjek wplecionych w tradycyjne opowieści. I to jest właściwie to, co zaczyna się zmieniać. Festiwale szukają coraz bardziej opowiadaczy tradycyjnych historii, ale ujętych we współczesny sposób, rozpoznając jak dużą moc ma taka forma opowiadania - szególnie dla dzieci.”


Innym trendem jest promocja storytellingu w środowisku korporacyjnym, tearapeutyczne opowiadanie historii w celach leczniczych i uzdrawiających, opowiadanie z osobami starszymi. W wielu przypadkach słuchacze (uczestnicy) stają się opowiadaczami.


Fragmenty storytellingu często stają się elementem szkolnych programów teatralnych czy konkursów oratorskich. Dzieciom zapewnia się czas na słuchanie opowieści w wykonaniu bibliotekarzy w bibliotekach, w których tradycja opowiadania historii nigdy nie upadła. Uniwersyteckie zajęcia opowiadania są elementem programu nauczania na wielu wydziałach i kierunkach związanych z bibliotekoznawstwem i informatyką tak, by szkolić przyszłych bibliotekarzy. Rzeczywiście, biblioteki publiczne znajdują się w czołówce odrodzenia sztuki opowiadania, oferując darmowe programy dla dzieci, w których bibliotekarze, jak również profesjonalni opowiadacze (na specjalne okazje) opowiadają im historie. Biblioteki publiczne często goszczą festiwale opowiadaczy, tak jak na przykład Evanston Public Library Storytelling Festival w Illinois, który rozpocznie się w październiku 2015 roku i będzie corocznym wydarzeniem. Jako twórca i współ-dyrektor, opowiadaczka Susan Stone ma nadzieję zjednoczyć społeczność zróżnicowaną etnicznie poprzez oferowanie jej członkom sztuki opowiadania, rozpoczynając od szkoły podstawowej, przez szkołę średnią, studentów Northwestern University i występy wieloetnicznych grup zawodowych opowiadaczy. Częścią tego programu będzie storyslam “It Happened in Evanston: True Tales” (Zdarzyło się w Evanston. Opowieści prawdziwe”). Udział w festiwalu będzie nieodpłatny, tak by zachęcić wszystkich, którzy tego pragną - starych i młodych, tych, którym się poszczęściło finansowo i tych zubożałych - by wziąć w nim udział.


Storytelling może informować, pouczać, otwierać serca, bawić, rzucać światło na ludzką kondycję i stawać się wspólnym dziełem słuchacza i opowiadacza. Nastąpiło rozdzielenie pomiędzy nauczycielem czy bibliotekarzem, a profesjonalnym opowiadaczem. Często zawodowcy związani z teatrem stają się zawodowymi opowiadaczami, tak jak robią to pisarze lub po prostu wielcy gawędziarze (raconteurs) . Kto jest artystąt? Zależy to od decyzji słuchającego.


Opracowała: Susan Stone
www.susanstone-storyteller.com
Tłumaczenie: Magdalena Dziaczkowska

Susan Stone: BiografiaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Od ponad trzydziestu lat Susan Stone jest zawodową opowiadaczką i nauczającą artystką. Pracowała również jako adiunkt, nauczający sztuki opowiadania edukatorów na National Louis University, bibliotekarz szkolny i nauczyciel dramatu/reżyser. Przez wiele lat nauczała gier teatralnych, improwizacji i teatru opowieści (story theatre). Występowała w większych muzeach, na festiwalach opowiadaczy, w rezerwatach Indian, festiwalach nauk humanistycznych, w synagogach i szkołach na terenie Stanów Zjednoczonych, jak również w Polsce - w Warszawie i Łodzi (“Bringing the Stories Home: Jewish Tales from Poland”). Susan prowadziła warsztaty na licznych narodowych i lokalnych konferencjach, takich jak International Jewish Genealogy Conference i National Storytelling Conference. Zasiada w radzie Illinois Arts Council Artist’s Roster. Jej osobiste opowieści przeplatają się z dramatycznymi, zabawnymi i introspekcyjnymi żydowskimi opowieściami dla dorosłych - opowieściami chasydów, historiami literackimi i ludowymi, które pouczają jej słuchaczy. Opowiada też barwne, pełne życia historie o partycypacyjnym i wielokulturowym charakterze dla dzieci i ich rodzin. Jest założycielką i współ-dyrektorką Evanston Public Library Storytelling Festival. Wiele z historii, które opowiada pojawia się w antologiach, została też uhonorowana licznymi nagrodami za swoje płyty (Parents' Choice Gold, NAPPA Gold, Storytelling World Awards). Jest również jedną z opowiadaczy, występujących w S Racebridgesforschools.com
http://tinyurl.com/n8ayukaHYPERLINK http://www.greenbaypressgazette.com/apps/pbcs.dll/articleAID=/200810200407/GPG0101/810200536%20%20%20%20%20%20%20"
http://racebridgesforschools.com/wp/?p=252


Mówi, że: “Storytelling może informować, pouczać, otwierać serca, bawić, rzucać światło na ludzką kondycję i stwać się wspólnym dziełem słuchacza i opowiadacza. Razem wchodzą oni do kina umysłu. Kiedy przedstawiam daną historię… kiedy prawie całą sobą jestem w tej historii, mogę pomóc moim słuchaczom wejść w tę przestrzeń ze mną i zobaczyć wersję tego, co ja widzę/słyszę/czuję. Szanuję zdolność mojego słuchacza, aby być w tej samej historii a zarazem współtworzyć własne doświadczenia sensoryczne i wewnętrzne. Jednakże, ucieleśniając w pewien sposób tę historię, jako profesjonalistka, jestem zawsze świadoma przestrzeni, słuchacza, okazji przy której historia jest opowiadana, i techniki - narzędzia każdego opowiadacza. Przed każdym występem pracuję z poczuciem obecności tu i teraz tak, by w tym szczególnym momencie nic nie stało się ważniejsze od przedstawiania opowieści. Historia - nie istotne czy pełna patosu czy obliczona na to, by wywołać śmiech - jest zawsze wytchnieniem od świata.”


Dwukrotny laureat nagrody National Jewish Book Award, uznany folklorysta prof. Howard Schwartz powiedział, że “w jej rękach opowieści, nie ważne jak stare, stają się niesamowicie żywe, a każda opowieć może być usłyszana tak, jak gdyby opowiadano ją po raz pierwszy”.
www.susanstone-storyteller.com

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1  J. Sobol,  The Storytellers' Journey: An American Revival. University of Illinois, Urbana 2002, s. 36.


2 Grand Ole Opry jest audycją radiową country, nadawaną co sobota przez radio WSM z Nashville. Jest to najważniejsza radiowa audycja country na świecie a zarazem najstarsza nadawana nieprzerwanie audycja radiowa w Stanach Zjednoczonych,  wyemitowana po raz pierwszy 28 listopada 1925. za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Grand_Ole_Opry dn. 15.12.2014


3 djembe - rodzaj kielichowego jednomembranowego bębna afrykańskiego, za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Djembe, dn. 17.12.2014.
shekere - rodzaj grzechotki zrobionej z tykwy, owiniętej siateczką z nanizanymi na nią muszelkami Kauri, które wydają przy pocieraniu charakterystyczny, głośny, trzeszczący dźwięk, za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Shekere, dn. 17.12.2014.
kora - rodzaj 21-strunowej harfy używanej w Afryce Zachodniej, za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Kora_(instrument_muzyczny), dn. 15.12.2014


4 jid. majse, majselech - bajka, opowiadanie, historia. Natomiast Jack jest archetypicznym bohaterem licznych opowieści ludowych o baśniowym i fantastycznym charakterze, występujących w krajach anglosaskich, szczególnie na  terenie Anglii i Kornwalii, jak również Ameryki Północnej (region Appalachów), za: http://en.wikipedia.org/wiki/Jack_(hero), dn. 16.12.2014. 


 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Sugerowana lista lektur:
 
  • Birch, C. (1996). Who says? Essays on pivotal issues in contemporary storytelling. Little Rock: August House.
  • Livo, N. (2003). Bringing out their best values education and character development through traditional tales. Westport, Conn.: Libraries Unlimited.
  • Lipkin, L. (2000). Bringing the Story Home: The complete Guide to Storytelling for Parents. New York City: W.W. Norton and Co.
  • Livo, N., & Rietz, S. (1986). Storytelling: Process and Practice. Littleton, CO: Libraries Unlimited.
  • Mellon, N. (1992). Storytelling & the art of imagination. Rockport, Mass.: Element.
  • Mooney, B., & Holt, D. (1996). Storyteller's Guide: Storytellers Share Advice for the Classroom, Boardroom, Showroom, Podium, Pulpit and Center Stage. Little Rock: August House.
  • Simms, L. (2011). Our secret territory: The essence of storytelling. Boulder, CO: Sentient Publications.
  • Sobol, J. (1999) The Storytellers' Journey: An American Revival. Urbana: U of Illinois.
  • Stotter, R. (1994). About story: Writings on stories and storytelling, 1980-1994. Stinson Beach, CA: Stotter Press.
  • Yolen, J. (2000). Touch magic: Fantasy, faerie & folklore in the literature of childhood (Expanded ed.). Little Rock: August House.


Linki do stron internetowych związanych ze sztuką opowiadania:


http://www.storynet.org
https://www.youtube.com/channel/UCt2SmmX4a97ao2CuATLvHYg/feed
https://www.youtube.com/watch?v=aJpnbFcgnb4
(National Storytelling Network)
http://www.storynet.org
http://www.nationalyouthstorytellingshowcase.org/NYSS/Welcome.html
http://www.laurasimms.com
http://themoth.org/about
.http://www.ethnohtec.org
http://www.antoniosacre.com
http://doviethomason.com
www.bobbynorfolk.com.
http://www.ocallahan.com
http://www.ddavisstoryteller.com
www.susanstone-storyteller.com
http://themoth.org/about
http://www.racebridgesforschools.com/videos
http://www.cistory.org
http://www.jewishstorytelling.org
http://www.nabsinc.org
http://www.youtube.com/watch?v=vUu97zAZDbU (Susan Stone - Funny short stories)
http://www.youtube.com/watch?v=ehW8eIG1ckM (Susan Stone - Yossele and the Street Sweeper)
http://www.youtube.com/watch?v=_3qMH2rlUYg (Susan Stone - "If Not Higher" by Peretz)
http://www.youtube.com/watch?v=pWpTeyaivU4 (Susan Stone - Bull's Eye and Pekl Story)

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe