Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Niezależny ruch wydawniczy w latach 1977–1989 – bibliografia

Wybrane pozycje prasowe, książkowe, reportaże radiowe, produkcje filmowe, których treść przybliża zagadnienia związane m.in. z niezależnym ruchem wydawniczym, opozycją w PRL-u, powstawaniem „Solidarności”.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Artykuły prasowe

Biały W., Znaczki stanu wojennego, „Gazeta Wyborcza” 12.12.2002.

Bikont A., Szczęsna J., Symboliczny akt wolności, „Gazeta Wyborcza” 3.02.2007.
Bieliński K., Powielacz z demobilu, „Gazeta Wyborcza” 21.09.2006.
Blumsztajn S., Mój Biuletyn, „Gazeta Wyborcza” 21.09.2006.
Boguta G., Jak zostać wydawcą, „Tygodnik Solidarność” 1981, nr 20, s. 8–9.
Dąbrowski M., Lubelski Lipiec, „Tygodnik AWS” 1998, nr 30, s. 35–36.
Grzymisławski Ł., Aż się Brodski zadziwił, „Gazeta Wyborcza” 21.09.2006.
Krupski J., Kazali mi nie podskakiwać, oprac. E. Zarzycka, „Gazeta Polska” 2000, nr 47, s. 12–13.
Nowacki P., „Zapis”, „Spotkania” i potyczki z Kuroniem, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 07/08 2005.
Nowak B., Drukarnia „Solidarności” im. B. Bieruta, „Gazeta Wyborcza. Lublin” 2007.
Spotkania odznaczone, „Rzeczpospolita” 19.10.2001, nr 249. 

Stanowski A., Wydarzenia lipcowe: źródła – mechanizmy – następstwa, „Miesiące. Przegląd
Związkowy” 1981, nr 1, s. 93–106.

Włodarski S., Nielegalne Spotkania, „Sztandar Młodych” 12.12.1982, nr 207, s. 4. 

Pozycje książkowe

Anusz A., Samotnie wśród wiernych. Kościół wobec przemian politycznych w Polsce (1944–1994), Warszawa 1994.
Anusz A., Przytulisko. Kościół katolicki wobec opozycji politycznej w Polsce w latach 1976–1980, Warszawa 2001. 

Barańczak S., Cenzura w PRL, „Krytyka” 1980, nr 7.

Bogaczyk W., Problematyka religijna w prasie wychodzącej poza zasięgiem cenzury w latach 1976–1980, Lublin 1989, [praca mgr AUKUL].

Bukowiński W., Wspomnienia z Kazachstanu, red. P. Jegliński, Londyn 1979.
Cecuda D., Leksykon opozycji politycznej 1976–1989, Warszawa 1989. 

Czarna księga cenzury PRL, t. I i II, Aneks, Londyn 1977 i 1978.
Dąbrowski M., Lubelski Lipiec 1980, Lublin 2000.

Drewnowski J., Problematyka opozycji w Polsce, Londyn 1981.

Drob J., Działania opozycji demokratycznej w Polsce w latach 70. i 80. XX wieku – przypadek „Spotkań”, referat wygłoszony 26.11.2001 roku w KUL na konferencji naukowej „Hiszpania, Polska – wiek XX”, [treść referatu w zbiorach prywatnych autora].

Friszke A., Opozycja polityczna w PRL 1945–1980, Londyn 1994.

Gędek M., Przełom. Polska 1976–1991, Lublin 2002.

Gulbicki P., Publicystyka czterech polityków lewicy laickiej: Adam Michnik, Jacek Kuroń, Karol Modzelewski, Jan Józef Lipski w prasie niezależnej w okresie 1976–1980 [praca mgr AUKUL].

Holzer J., Solidarność 1980–1981. Geneza i historia, Paryż 1984.

Holzer J., Polska 1980–1981. Czasy pierwszej Solidarności, Warszawa 1995.

Karpiński J., Słownik: Polska. Komunizm. Opozycja, Londyn 1985.
Kisielewski S., Przeciw cenzurze – legalnie, „Zapis” 1977, nr 4.

Konderak A., Bibliografia prasy opozycyjnej w PRL do wprowadzenia stanu wojennego, Lublin 1998.

Kopeć Z. [red.], Kto jest kim w Lublinie, Lublin 1991.

Krupski J., Wstęp, [w:] Świadectwa stanu wojennego, t. 2, Warszawa 2001, s. 7–15.

Maleszka L., O drugim obiegu wydawniczym, [w:] Drugi obieg wydawniczy w Polsce w latach 1976–1990 w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej. Wystawa w Bibliotece Narodowej im. Mażvydasa w Wilnie, Kraków–Wilno 1994.

Roliński A., Drugi obieg wydawniczy w Polsce powojennej, [w:] Drugi obieg wydawniczy w Polsce w latach 1976–1990 w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej. Wystawa w Bibliotece Narodowej im. Mażvydasa w Wilnie, Kraków–Wilno 1994.

Skórzyński J. [red.], Opozycja polityczna w PRL. Słownik biograficzny 1956–1989, Warszawa 2002 [biogramy: m.in. M. Piłka, o. L.M. Wiśniewski, J.M. Ruszar, J. Krupski].

Stanowski A., Wychowawca – społecznik – chrześcijanin, red. W. Smoliński, Lublin 1996.

Urbańska-Sztuba M., Problem nienawiści i zniewolenia w niezależnym kwartalniku „Spotkania”, [praca mgr AUKUL].

Zabłocki J., Chrześcijańska demokracja w kraju i na emigracji 1947–1970, Lublin 1999.

Reportaże radiowe

Spotkania
K. i S. Strzałkowscy, 39'41, 1996.
W Lublinie w 1976 roku narodziła się niezależna poligrafia. Audycja o dziejach pierwszego opozycyjnego pisma „Spotkania” i o losach członków jego redakcji – Janusza Bazydło, Wojciecha Chudego.
 
Epitafium dla przyjaciela
A. Wójciszyn, real. P. Wierzchoń, 23'04, 31.10.2004.
Audycja o Krzysztofie Paczuskim, „Spotkania”.

Filmy

Mieliśmy tylko wolne słowo

Rok: 1996
Produkcja: I Program Telewizji Polskiej i Zespół Telewizyjno-Filmowy Kamera 2000”
Czas: 45 min
Scenariusz i realizacja: Henryk Urbanek
Konsultacja: Janusz Bazydło, Janusz Krupski

Film dokumentalny poświęcony „Spotkaniom”, pismu wychodzącemu na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w latach 1977–1989. Twórcy filmu towarzyszą studentce KUL Monice Sztubie-Urbańskiej w zbieraniu materiałów do jej pracy magisterskiej pt. Problem nienawiści i zniewolenia w niezależnym kwartalniku „Spotkania”.

O przyczynach powstania pisma, jego twórcach, atmosferze tamtych lat, roli i losach „Spotkań” w filmie opowiadają: Zdzisław Bradel, Tadeusz Konopko, Bogdan Borusewicz, Janusz Krupski, Piotr Jagieliński, Janusz Bazydło, Maciej Sobieraj, o. Ludwik Wiśniewski, Zygmunt Kozicki, Paweł Nowacki, Wojciech Samoliński, Zdzisław Najder, Andrzej Friszke, Władysław Bartoszewski, Mirosław Chojecki, Antoni Macierewicz, Jacek Kuroń, Wojciech Chudy, Danuta Kuroń i Jan Stepek.

Drukarze

Rok: 2006
Produkcja: STS Studio (dla Programu 1 TVP)
Czas: 50 min
Scenariusz i realizacja: Henryk Urbanek
Współpraca reżyserska: Leszek Staroń
Konsultacja historyczna: Janusz Bazydło, Janusz Krupski
Kierownictwo produkcji: Agata Jeżewska
Współpraca produkcyjna: Wiola Wejman

Film dokumentalny poświęcony lubelskiej „bibule”. Bohaterami są lubelscy drukarze podziemni działający w latach 1976–1989. Film składa się z dwóch części zatytułowanych kolejno: O siewcach wirusa wolności i Dyskretny urok wolnej prasy.

Zdjęcia kręcono m.in. w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN”, na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a także w prywatnych mieszkaniach prof. Wojciecha Chudego i Stefana Szaciłowskiego. Bohaterami filmu są m.in. (oprócz wymienionych wcześniej osób) Karol Wit-Wojtowicz, Janusz Bazydło, Janusz Krupski,  Bogdan Borusewicz, Jan Stepek.

Strony internetowe

Oficjalna strona Stowarzyszenia Wolnego Słowa: www.sws.org.pl

Muzeum Drukarstwa Warszawskiego: www.muzeumdrukarstwa.mhw.pl

Bibuła. Polskie wydawnictwa niezależne 1976–1989: www.incipit.home.pl/bibula
 

 

 

Inne materiały

Słowa kluczowe