Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lucjan Demidowski (ur. 1946)

Lucjan Demidowski urodził się w Krzeszowie Górnym. Fotograf, wykładowca Lubelskiej Szkoły Fotografii. Jeden z czołowych przedstawicieli nurtu konceptualnego w fotografii polskiej. Od 1971 roku członek Związku Polskich Artystów Fotografików. Związany z lubelskim środowiskiem artystycznym, mieszka w Motyczu Leśnym.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Początki fotografowania

Początek drogi twórczej Lucjana Demidowskiego przypada na rok 1960. Wówczas, jako czternastoletni chłopiec, otrzymał od ojca prezent – aparat fotograficzny Zorkij 2S. Swoją przygodę z fotografią Demidowski rozpoczął na dobre w Fotoklubie Zamek, działającym w latach 60. i 70. na Zamku Lubelskim.
Pierwsze fotografie Lucjana Demidowskiego, pochodzące z lat 60., to prace o charakterze reportażowym i dokumentalnym. Już wtedy zauważyć można zamiłowanie fotografa do eksperymentów formalnych, udane operowanie płaszczyznami tonów, skłonność do geometryzacji kompozycji kadru. Powstają fotografie lubelskich ulic, portrety (m.in. praca Sudkowi i Rodczence po 50% z lat 1968–69 oraz portret Mieczysława Kosza z roku 1967).
Na twórczość młodego fotografa, rozwijającą się w latach 70., wpływ miały refleksje oraz prace dwóch fotografów i teoretyków: Zbigniewa Dłubaka i Jerzego Lewczyńskiego (obu artystów Lucjan Demidowski poznał zresztą osobiście, a znajomość ta przerodziła się w przyjaźń). Ważna stała się przede wszystkim konceptualna seria zdjęć Dłubaka, zatytułowana Tautologie (1971), w której artysta bada relacje pomiędzy przedmiotem rzeczywistym a jego fotograficznym odzwierciedleniem, a także koncepcja „archeologii fotografii” Lewczyńskiego, dowartościowująca pojedynczą fotografię jako nośnik pamięci, przedmiot zanurzony w przeszłości, umożliwiający odkrywanie minionych zdarzeń, sytuacji, emocji. Ważnym doświadczeniem artystycznym stała się również znajomość z kręgiem fotografów i filmowców skupionych wokół łódzkiego Warsztatu Formy Filmowej, w tym z Andrzejem Różyckim oraz Józefem Robakowskim, a także kontakty ze środowiskiem artystycznym Galerii Remont.

Fotografowie poszukujący

O wysokich umiejętnościach artystycznych Demidowskiego i jego nowatorskim spojrzeniu na medium fotograficzne świadczy udział w przełomowej dla historii polskiej fotografii wystawie Fotografowie poszukujący w roku 1971 (pokazanej w Kolonii w następnym roku). Od początku lat 70. twórczość artysty rozwijała się niejako dwutorowo; powstały fotografie dokumentalne (m.in. Miejsce pod zalew – Zemborzyce oraz Gliwice z 1973 roku), a także projekty fotograficzne o charakterze konceptualnym, koncentrujące się na pogłębianiu refleksji na temat fotografowanego przedmiotu oraz samego medium fotograficznego. Stopniowo ta druga tendencja zaczęła przeważać. Do budowania wizualnych traktatów dotyczących natury obrazu fotograficznego, jego iluzoryczności, a także złożonych relacji obrazu względem rzeczywistości, artysta wykorzystał motywy-rekwizyty, które towarzyszyły mu również w następnych latach. Są to przede wszystkim kamienie oraz lustra. Kamienie pojawiły się na fotografiach Demidowskiego już od początku lat 70. (seria zdjęć Lewitujący, 1978), powróciły także w latach 80. (cykl Kamienie wolności, 1982–84); przywołują specyficzną poetykę land artu, wyznaczają krąg odniesień do natury, miejsca, przestrzeni, który jest istotny także dla późniejszych poszukiwań artystycznych fotografa. Szczególną rolę w twórczości Demidowskiego odgrywają lustra, wykorzystywane przez artystę od 1973 roku. Stają się one rekwizytem-narzędziem, ułatwiającym namysł nad iluzorycznością fotografii, pozornością obrazu fotograficznego, nieuchwytnością percepcji i samej rzeczywistości. Fascynację lustrami widać po raz pierwszy w serii zdjęć Rzeczywiste-pozorne (1974), następnie w cyklu Lustra, wykonanym przy użyciu ruchomych zwierciadeł (1984–87) oraz w Obrazach iluzorycznych, w których artysta wkomponowuje różnokształtne lustrzane tafle w naturalne otoczenie wnętrza, domu, ogrodu (lata 1993–94, następnie od roku 2006).

W 1974 roku – zapewne pod wpływem doświadczeń środowiska Warsztatu Formy Filmowej, skupiającego się na zagadnieniu analizy medium filmowego i jego relacji względem rzeczywistości – Demidowski tworzy dwa filmy: Linia i Ścieżka. Były one zapisem akcji artystycznej, której dominujący akcent stanowiła przecinająca przestrzeń biała linia. Niestety, taśmy filmowe nie zachowały się; w posiadaniu fotografa znajduje się jedynie fragmentaryczna dokumentacja fotograficzna akcji.

Charakterystyka twórczości

Fotografie Demidowskiego zajmują wyjątkowe miejsce pośród prac fotograficznych nurtu konceptualnego. Wyróżnia je napięcie pomiędzy racjonalizmem refleksji, precyzją abstrakcyjnej formy a poetycką, niemal nastrojową aurą, jaką wprowadzają do obrazów elementy naturalne oraz aluzyjne odniesienia do sfery prywatnej, obszaru wspomnień, pamięci, przemijania.


Artysta był uczestnikiem wielu wystaw indywidualnych, m.in.: Autoportret – BWA Lublin (1971), Ogród – Galeria Labirynt, Lublin (1973), Rzeczywiste-pozorne – Galeria Remont, Warszawa (1974), Strumień – Foto Medium Art, Wrocław (1988), Notatki z lat... – Galeria Fotografii Elementarnej, Lądek Zdrój (1989), Lustra – Mała Galeria ZPAF, Warszawa (1990), Obrazy iluzoryczne – Galeria NN, Lublin (2010), 40 – Galeria NN, Lublin (2011), a także zbiorowych, m.in.: Fotografowie poszukujący – Fotokina, Kolonia (1972), Polska fotografia współczesna – Tokio, Lozanna, Mexico City (1973), Fotografia i(gra) z rzeczywistością – Łódź (1989), Polska fotografia XX wieku – Muzeum Czartoryskich, Kraków (2008), Prawda i nieprawda fotografii – BWA Lublin (2010), Konceptualizm. Medium fotograficzne – Muzeum Miasta Łodzi (2010).


Poza twórczością artystyczną Lucjan Demidowski zajmuje się fotografią reklamową, prowadzi warsztaty fotograficzne w lubelskich instytucjach kultury, a także zajęcia praktyczne oraz wykłady z zakresu historii fotografii w Lubelskiej Szkole Fotografii.

 

Opracowała: Kamila Leśniak

Literatura

Demidowski L., Fotografia, czyli realność iluzoryczna, rozm. J. Męderowicz, „Fototapeta” 2010 [online], http://fototapeta.art.pl/2010/ldm.php [dostęp: 14.09.2011].
Demidowski L., Najpierw była ciemnia. Potem dostałem aparat Zorkij 2S – rozmowa z fotografikiem Lucjanem Demidowskim, rozm. G. Józefczuk, „Gazeta Wyborcza Lublin” [online], 12.04.2011, http://lublin.gazeta.pl/lublin/1,48724,9422871,Najpierw_byla_ciemnia__Potem_dostalem_aparat_Zorkij.html [dostęp: 14.09.2011].
Jurecki K., Konceptualizm w fotografii polskiej, „O.pl Magazyn” [online], 20.10.2010, http://magazyn.o.pl/2010/konceptualizm-medium-fotograficzne-focus-biennale-w-lodzi-krzysztof-jurecki/2/ [dostęp: 14.09.2011].
Prawda i nieprawda fotografii [folder wystawy], BWA Lublin, 2010.

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe