Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lublin – ulica Cyrulicza

Ulica Cyrulicza została wytyczona w latach 50. XIX wieku, lecz nazwa przyjęła się dopiero pod koniec stulecia. Do tego czasu występowała jako "Projektowana" lub Ulica Cyrulicza w 1940 rokuzapożyczała nazwę od dużo starszej, biegnącej prostopadle ulicy Nadstawnej. Ta niewielka uliczka mieściła się pomiędzy Szeroką i Lubartowską. Z ulicą Kowalską łączyło ją wielkie podwórze, na którym odbywały się spotkania i wiece polityczne oraz modlitwy chasydów. U zbiegu Cyruliczej i Szerokiej znajdowała się Synagoga Kotlarzy, a wcześniej dom Doktorowiczów, gdzie mieszkał Hirsz Doktorowicz, nadworny faktor króla Władysława IV. W okresie międzywojennym mieściło się tu dużo drobnych sklepików i warsztatów rzemieślniczych. Szczególnie liczne były tu tzw. sodówki, w których sprzedawano napoje i owoce. Podczas II wojny światowej ulica ta znajdowała się na terenie getta. W początkowym okresie działał tu oddział Związku Towarzystw Opieki nad Dziećmi i Sierotami "Centos".

Ulica Cyrulicza nie przetrwała wojny w pierwotnym kształcie. Ocalał odcinek od Lubartowskiej do Furmańskiej, natomiast pozostała część ulicy została zrównana z ziemią przez hitlerowców w ramach wyburzania dzielnicy żydowskiej.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Ulica Cyrylicza w literaturze i wspomnieniach


Róża Fiszman-Sznajdman
Chociaż do Cyruliczej prowadziło wiele dróg, była ona małą uliczką z dwoma dziesiątkami jedno- lub dwupiętrowych domków po obu stronach, nie licząc większej kamienicy Borensztajnów (róg Cyruliczej i Lubartowskiej)(...)
zobacz więcej >>

 

 

Ulica Cyrulicza w dokumentach archiwalnych

 

Zajazd dla furmanek (Cyrulicza 3 / Kowalska 4). Protokuł badania podwórza.

1) Podwórze jest otoczone ze wszystkich stron budynkami mieszkalnemi, obficie zaludnionymi
2) Podwórze jest wybrukowane nieakuratnie zwyczajnym polym okrągłym kamieniem i na dużej przestrzeni w różnych miejscach są wyrwy i jamy
3) Ścieki wychodzące na ulicę Cyruliczą nie są uregulowane, nie ma szczelnie nakrytych kanałów ani rur dla ścieków, przez co podwórze wiosną, zimą i w jesieni jest zabłocone
4) Hydrantu przepisowego nie ma

[APL, AmL (1918-1939), sygn. 2643]

***

Cyrulicza 5: podwórze - Gdal Moszek Bess - skład śledzi

Cały wagon beczek ze śledziami złożony jest w tem podwórzu bez nakrycia dachem. Połowa beczek jest już otwarta, a część ich pusta. Całe podwórze bardzo ciasne i cuchnie od zapach śledzi i pustych beczek od śledzi, co nie odpowiada przepisom

[APL, AmL (1918-1939), sygn. 2624]

 

Miejsca żydowskie na ulicy Cyruliczej


Zobacz na mapie >>

Cyrulicza 3/ Kowalska 4 - Wielkie podwórze, na którym odbywały się spotkania polityczne i modlitwy chasydów (nr 28)
Cyrulicza 4/ Furmańska 10 - Podwórze na którym znajdowała się baza furmanek i firm transportowych
Cyrulicza 2/ Szeroka 20 - Synagoga Kotlarzy; wcześniej dom Doktorowiczów, gdzie mieszkał Hirsz Doktorowicz, nadworny faktor króla Władysława IV (nr 7)

- na ulicy tej znajdowało dużo sodówek

 

 

Opracował Tadeusz Przystojecki

 

Literatura

 

Fiszman-Sznajdman Róża, Mój Lublin, Lublin 1989

Teodorowicz-Czerepińska Jadwiga , Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie kwartału zabudowy zawartego pomiędzy ulicami: Cyrulicza - Furmańska - Kowalska - Lubartowska, katalog zabytków, egzemplarz dostępny wyłącznie w archiwum WUOZ