Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lublin 1918 – Polska Siła Zbrojna

Polska Siła Zbrojna (Polnische Wehrmacht) – oddziały polskie wchodzące w skład armii niemieckiej w końcowym okresie I wojny światowej.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Powstanie Polskiej Siły ZbrojnejBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Dziesiątego kwietnia 1917 roku Austriacy przekazali komendę nad Legionami Polskimi w ręce niemieckiego dowództwa. Spowodowało to kryzys przysięgowy – żołnierze z dowódcą, Józefem Piłsudskim, na czele odmówili złożenia przysięgi na wierność monarchii pruskiej. Spowodowało to internowanie 15 000 legionistów – dalszych 3000 wysłano na front włoski. Do dyspozycji państw centralnych pozostała jedynie II Brygada Legionów (nadal pod komendą austriacką) i 2775 ochotników, z których utworzono Polską Siłę Zbrojną (Polnische Wermacht). Oddziałem tym dowodził nominalnie generał-gubernator Hans Hartwig von Beseler, faktycznie jednak władza spoczywała w rękach gen. Feliksa von Barth, szefa Inspektoratu Wyszkolenia PSZ.
Werbowaniem nowych ochotników zajęła się Komisja Wojskowa przy Radzie Regencyjnej (ustanowiona 12 października 1917 roku). W ciągu roku Polska Siła Zbrojna zwiększyła liczebność do 9610 żołnierzy. Przeprowadzono kursy dla kawalerii, artylerii i saperów. W PSZ służyli m.in. Marian Kukiel i Mieczysław Mozdyniewicz. Dwunastego października 1918 roku Rada Regencyjna wydała dekret zdejmujący niemieckiego generał-gubernatora z dowodzenia Polską Siłą Zbrojną. PSZ otrzymała nową rotę przysięgi i nową nazwę – Wojsko Polskie.

Rola w wydarzeniach listopada 1918 rokuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Tuż przed uformowaniem się Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej do Lublina wysłano II batalion 2 pułku piechoty PSZ wraz z dowództwem (major Mieczysław Smorawiński). Liczył on około 650 żołnierzy, dobrze wyposażonych, choć w większości słabo wyszkolonych. Szeregowi żołnierze zostali rozmieszczeni w koszarach w okolicach dworca kolejowego, oficerowie zaś w kwaterach w centrum. Gdy w nocy z 6 na 7 listopada nastąpił zamach stanu, POW odizolowało oddziały Polskiej Siły Zbrojnej za prawym brzegu Bystrzycy, a w hotelu Victoria internowano oficerów lojalnych wobec Rady Regencyjnej. Żołnierze batalionu wyruszyli do miasta by uwolnić dowódców i na linii rzeki doszło do spotkania z oddziałami lojalnymi wobec nowego rządu. Groźną sytuację rozładowało pojawienie się zwolnionych oficerów, którzy ogłosili przejście na stronę Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Od tego momentu 2 batalion Polskiej Siły Zbrojnej stał się zbrojnym ramieniem nowej władzy.

 

Opracował Ziemowit Karłowicz