Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lubelski kabaret „Czart”

Spis treści

[RozwińZwiń]

Początki

Pewnego dnia (a było to w roku 1959) dwaj dziennikarze „Kuriera Lubelskiego" - Andrzej Malinowski i Ryszard Nowicki - postanawiają założyć w Lublinie kabaret. Przyłącza się do nich Jacek Abramowicz. Pomysł staje się rzeczywistością. W kawiarence „Pod Czarcią Łapą" na lubelskiej starówce rodzi się „Czart".
Jakiś czas później zaczyna się krystalizować trzon kabaretowego zespołu. Oprócz trójki inicjatorów: Andrzeja Malinowskiego, Ryszarda Nowickiego i Jacka Abramowicza, tworzą go: prof. Władysław Ćwik, piszący wówczas satyryczne wiersze na łamach „Kuriera Lubelskiego" (pod pseudonimem „Ziemianin"), Kazimierz Łojan, student KUL - Jacek Kolasa, Mirosław Derecki , piosenkarka-amatorka - Simona Włoch (wówczas suflerka Teatru im. Juliusza Osterwy), Lucyna Sienkiewicz i Danuta Wójtowicz.
W tym składzie osobowym zostaje przygotowana pierwsza premiera, nosząca dość przewrotny tytuł „Leg(l)endy lubelskie". Program okazuje się strzałem w dziesiątkę, a kabaret „Czart" zyskuje w Lublinie prawa obywatelstwa.

 

 

Rozstajne drogi i odnowa programowa kabaretu


Pierwsze programy „Czarta" mają charakter ściśle lokalny, ukazując niedostatki życia codziennego mieszkańców Lublina i makroregionu lubelskiego.
W ciągu trzech lat „Czart" przygotowuje trzy spektakle premierowe - „Tere fere kuku", „Niebożydar", „Cięte kwiatki". O ile dwa pierwsze bez trudu znajdują drogę do widza, o tyle trzeci ("Cięte kwiatki"), nie mając już tej siły przebicia, staje się przyczyną krótkiej przerwy w działalności kabaretu. Odnowicielem „Czarta" zostaje Tytus Wilski - aktor zaangażowany do Operetki Lubelskiej [dawna nazwa Teatru Muzycznego - GK]. Od niego rozpoczyna się złota era kabaretu. Zmienia się radykalnie skład osobowy. Odchodzą dwaj ludzie, którzy go stworzyli, redaktorzy Andrzej Malinowski i Ryszard Nowicki. Grono autorów tekstów powiększa się o lubelską literatkę - Mirosławę Knorr, do zespołu dołącza - choć na krótko - Kazimierz Grześkowiak. Współpracę nawiązują: Piotr Szczepanik, Jerzy Malt, aktor Teatru im. J. Osterwy - Piotr Suchora oraz piosenkarka Zofia Wronko. (...) Pod nowym kierownictwem „Czart" z programu na program staje się coraz bardziej profesjonalnym zespołem artystycznym. Dla „Czarta" rozpoczyna się dobra passa. W połowie lat sześćdziesiątych (...) w Lublinie zostaje zorganizowany I Ogólnopolski Festiwal Kabaretów. „Czart" wytrzymuje ostrą konkurencję, plasując się z programem pt. „Kosmiczna heca" wśród laureatów drugiej nagrody (ex aeqo z wrocławskim „Kalamburem"). Laureatem pierwszej nagrody zostaje wówczas gdański kabaret „To Tu", okrzyknięty kontynuatorem sławnego „Bim-Bomu".
Po sukcesie festiwalowym zespół na krótko opuszcza Tytus Wilski, zakładając w Nowej Hucie kabaret złożony z zawodowych aktorów tamtejszego Teatru Ludowego. Piosenki dla nowohuckiego kabaretu pisze i opracowań muzycznych powstających tam programów dokonuje ściągnięty przez Wilskiego z Lublina Jacek Abramowicz.
„Nowohucka przygoda" obu autorów trwa krótko - okazuje się, że tęsknotę za Lublinem niełatwo przezwyciężyć. Tytus Wilski i Jacek Abramowicz powracają na „własne śmieci".

„Czart" zostaje restytuowany. Już wówczas jego skład personalny opiera się prawie w stu procentach na aktorach-profesjonalistach z lubelskiego Teatru im. J. Osterwy. Ze starej gwardii pozostają: Zofia Wronko, Jacek Abramowicz i Jerzy Malt. Pojawiają się nowe twarze: Małgorzata Nieśmiałowska, Nina Skołuba, Jan Uryga, Włodzimierz Wiszniewki, Henryk Sobiechart, Ryszard Pałczyński, Marian Drozdowski, Stanisław Stojko, Stanisław Jaskułka, Sławomir Kaczmarek (...)

Po 25 latach


Autorem tekstów i „ojcem duchowym" „Czarta" jest (...) znakomity lubelski satyryk i dziennikarz „Kuriera Lubelskiego" Kazimierz Pawełek. Muzykę do jego satyrycznych tekstów pisze spółka Jacek Abramowicz - Jerzy Malt, akompaniując jednocześnie aktorom we wszystkich programach.(...) Ćwierćwiecze działalności zamknięto liczbą 38 premier. Przez kabaret przewinęło się wielu ludzi od tzw. czarnej roboty. Byli wśród nich: Ireneusz Sienkiewicz, Jerzy Kucała, Lechosław Pałkowski, Zofia Kostrzewska. Janusz Jasiński, Henryk Chołudzyński. W przygotowaniu pierwszych programów uczestniczyli: dr med. Jerzy Beer, Leszek Kosiński, Jan Welik i śpiewający piosenkarz-amator Bogdan Kuna. O artystycznym obliczu kabaretu „Czart" decydowali choreografowie: Barbara Bittnerówna, Danuta Abramowicz, Jan Pawlak i nieżyjący już Józef Ignaczak. Programy reżyserowali: Tytus Wilski, Zbigniew Czeski, Jerzy Tuszewski, Danuta Wójtowicz, Jerzy Beer i Piotr Suchora, a scenografię tworzyli: Romuald Lameński, Leszek Kosiński, Barbara Drelich (...)

Literatura

 

Nowak M., Kabaret „Czarcią łapą" pisany, „Tygodnik Polski" 1986, nr. 4 (168).

 

Przygotował Grzegorz Kondrasiuk

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe