Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

„Kurier Lubelski” (1830-1831)

Pierwszym lubelskim dziennikiem był  „Kurier Lubelski”, który ukazywał się w okresie powstania listopadowego od 9.12.1830 r. do 5.02.1831 r., codziennie z wyjątkiem sobót.

Czesława Iskra: „Kurier” drukowany był w Lublinie w Drukarni Rządowej  na papierze czerpanym bardzo złej jakości, bez podania ilości nakładu i oficyny wydawniczej. Szata graficzna była bardzo uboga. „Kurier Lubelski” składał się z dwóch stron. W zbiorach bibliotecznych zachowało się jedynie 17 numerów tego pisma. Jeden z pierwszych numerów dziennika znajduje się w Bibliotece im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Oznaczony jest numerem 12, wydany pod datą: „wtorek 21 grudnia 1830 r.”. Obok lubelskiej Biblioteki tylko Ossolineum posiada numery „Kuriera”. [1]

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Jan Czyński (1801-1867) – założyciel „Kuriera Lubelskiego”

 

„Kurier Lubelski” powstał z inicjatywy Jana Czyńskiego, wydawcy, redaktora i głównego publicysty pisma. Również redakcja „Kuriera” mieściła się w jego mieszkaniu.

 

Alojzy Leszek Gzella: Od pierwszych dni wybuchu powstania listopadowego [Czyński] brał udział w akcjach na jego rzecz i manifestacjach. Płk. Wincenty Szeptycki, organizator i dowódca Gwardii Narodowej, powołał go na swojego adiutanta. Kierował wielką manifestacją w Lublinie 14 grudnia 1830 r. podczas której na Polu Marsowym [dziś Pl. Litewski] odbyło się uroczyste poświęcenie sztandaru Gwardii Narodowej. Pod pomnikiem Unii Lubelskiej w obecności władz wojskowych i miejskich wobec licznie zgromadzonych manifestantów, zagrzewał żarliwie lublinian do uczestnictwa w zrywie patriotycznym . Był inicjatorem apelu do władz państwa w Warszawie o “przekształcenie powstania w rewolucję narodową”. Występował też w synagodze wobec ludności żydowskiej Lublina, zachęcając ich do udziału w powstaniu. (…). Gdy do Lublina wkroczyły wojska rosyjskie Czyński musiał ratować się ucieczką do Warszawy, (…). We wrześniu 1831 przez Prusy przedostał się do Paryża. [2]

Treść pisma

Czesława Iskra: Gazeta miała charakter wybitnie patriotyczny a jej wydawcą i redaktorem był adwokat Jan Czyński. Na łamach pisma ukazywały się informacje o ofiarach społeczeństwa na rzecz powstania, o rewolucyjnym zrywie młodzieży, o manifestacjach ludności, o ogólnej sytuacji politycznej. Jan Czyński umacniał wiarę w słuszność Powstania i zachęcał do walki. Wskazywał, że Polacy walczą z caratem a nie z narodem rosyjskim. [3]

 

>>> czytaj więcej o carskiej cenzurze

Po upadku powstania

Czesława Iskra: Gdy powstanie upadło(...) w sprawie „Kuriera Lubelskiego” wszczęto nawet śledztwo, mające na celu ustalenie miejsca druku pisma i innych okoliczności towarzyszących jego ukazywaniu się. Dzierżawczyni Drukarni Rządowej podejrzanej o druk „Kuriera” nakazano, by „nie ważyła się kazać Drukować w tey że Drukarni żadnych Dzieł bez Cenzora podpisanego.” [4]

 

>>> czytaj więcej  o Drukarni Rządowej

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

 

Przypisy

[1]  Czesław Iskra, Drukarnia Trynitarzy i Drukarnia Rządowa w latach 1781-1832, [w:] Studia z dziejów drukarstwa i księgarstwa w Lublinie w XIX i XX wieku, Lublin 1988, s. 29-30.

[2] Alojzy Ludwik Gzella, „Czyński Jan”, [w:] Słownik Biograficzny miasta Lublina, Lublin 1993, s. 63

[3] Czesław Iskra, dz.cyt., s. 29-30.

[4] Tamże, s. 31.

 

Literatura

Gzella A. L.,„Czyński Jan”, [w:] Słownik  Biograficzny miasta Lublina, Lublin 1993.

Iskra Cz., Drukarnia Trynitarzy i Drukarnia Rządowa w latach 1781-1832, [w:] Studia z dziejów drukarstwa i księgarstwa w Lublinie w XIX i XX wieku, Lublin 1988.