Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

„Kurier Lubelski” (1830–1831)

Pierwszym lubelskim dziennikiem był  „Kurier Lubelski”, który ukazywał się w okresie powstania listopadowego od 9.12.1830 r. do 5.02.1831 r., codziennie z wyjątkiem sobót.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Jan Czyński (1801–1867) – założyciel „Kuriera Lubelskiego”Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Fragment strony tytułowej „Kuriera Lubelskiego” nr 3, 04.01.1831
Fragment strony tytułowej „Kuriera Lubelskiego” nr 3, 04.01.1831 (Autor: Czyński, Jan)

„Kurier Lubelski” powstał z inicjatywy Jana Czyńskiego, wydawcy, redaktora i głównego publicysty pisma. Również redakcja „Kuriera” mieściła się w jego mieszkaniu.

Czesława Iskra:

„Kurier” drukowany był w Lublinie w Drukarni Rządowej  na papierze czerpanym bardzo złej jakości, bez podania ilości nakładu i oficyny wydawniczej. Szata graficzna była bardzo uboga. „Kurier Lubelski” składał się z dwóch stron. W zbiorach bibliotecznych zachowało się jedynie 17 numerów tego pisma. Jeden z pierwszych numerów dziennika znajduje się w Bibliotece im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Oznaczony jest numerem 12, wydany pod datą: „wtorek 21 grudnia 1830 r.”. Obok lubelskiej Biblioteki tylko Ossolineum posiada numery „Kuriera”1

Alojzy Leszek Gzella:

Od pierwszych dni wybuchu powstania listopadowego [Czyński] brał udział w akcjach na jego rzecz i manifestacjach. Płk. Wincenty Szeptycki, organizator i dowódca Gwardii Narodowej, powołał go na swojego adiutanta. Kierował wielką manifestacją w Lublinie 14 grudnia 1830 r. podczas której na Polu Marsowym [dziś Pl. Litewski] odbyło się uroczyste poświęcenie sztandaru Gwardii Narodowej. Pod pomnikiem Unii Lubelskiej w obecności władz wojskowych i miejskich wobec licznie zgromadzonych manifestantów, zagrzewał żarliwie lublinian do uczestnictwa w zrywie patriotycznym . Był inicjatorem apelu do władz państwa w Warszawie o “przekształcenie powstania w rewolucję narodową”. Występował też w synagodze wobec ludności żydowskiej Lublina, zachęcając ich do udziału w powstaniu. (…). Gdy do Lublina wkroczyły wojska rosyjskie Czyński musiał ratować się ucieczką do Warszawy, (…). We wrześniu 1831 przez Prusy przedostał się do Paryża2.

Treść pismaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Czesława Iskra:

Gazeta miała charakter wybitnie patriotyczny a jej wydawcą i redaktorem był adwokat Jan Czyński. Na łamach pisma ukazywały się informacje o ofiarach społeczeństwa na rzecz powstania, o rewolucyjnym zrywie młodzieży, o manifestacjach ludności, o ogólnej sytuacji politycznej. Jan Czyński umacniał wiarę w słuszność Powstania i zachęcał do walki. Wskazywał, że Polacy walczą z caratem a nie z narodem rosyjskim3.

Po upadku powstaniaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Czesława Iskra:

Gdy powstanie upadło(...) w sprawie „Kuriera Lubelskiego” wszczęto nawet śledztwo, mające na celu ustalenie miejsca druku pisma i innych okoliczności towarzyszących jego ukazywaniu się. Dzierżawczyni Drukarni Rządowej podejrzanej o druk „Kuriera” nakazano, by „nie ważyła się kazać Drukować w tey że Drukarni żadnych Dzieł bez Cenzora podpisanego"4.

 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Gzella A.L., „Czyński Jan”, [w:] Słownik  Biograficzny miasta Lublina, Lublin 1993.
Iskra C., Drukarnia Trynitarzy i Drukarnia Rządowa w latach 1781–1832, [w:] Studia z dziejów drukarstwa i księgarstwa w Lublinie w XIX i XX wieku, Lublin 1988.

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  1. Wróć do odniesienia C. Iskra, Drukarnia Trynitarzy i Drukarnia Rządowa w latach 1781–1832, [w:] Studia z dziejów drukarstwa i księgarstwa w Lublinie w XIX i XX wieku, Lublin 1988, s. 29–30.
  2. Wróć do odniesienia A.L. Gzella, „Czyński Jan”, [w:] Słownik Biograficzny miasta Lublina, Lublin 1993, s. 63.
  3. Wróć do odniesienia C. Iskra, Drukarnia Trynitarzy i Drukarnia Rządowa w latach 1781–1832, [w:] Studia z dziejów drukarstwa i księgarstwa w Lublinie w XIX i XX wieku, Lublin 1988, s. 29–30.
  4. Wróć do odniesienia C. Iskra, Drukarnia Trynitarzy i Drukarnia Rządowa w latach 1781–1832, [w:] Studia z dziejów drukarstwa i księgarstwa w Lublinie w XIX i XX wieku, Lublin 1988, s. 31.