Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 8 / Kozia 7 w Lublinie

Kamienica powstała zapewne na początku XVII wieku jako własność Stanisława Lewickiego, który był zegarmistrzem i stąd jej późniejsza nazwa – Zegarmistrzowska. Po 1913 roku kamienica przeszła na własność Władysława i Stanisławy Chmielewskich, którzy założyli w budynku cukiernię.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica usytuowana jest narożnie u zbiegu Krakowskiego Przedmieścia, Bernardyńskiej i Koziej. Frontem jest zwrócona do ulicy Krakowskie Przedmieście.

Funkcje

Przeznaczenie kamienicy jest mieszkalno-handlowe.

Kalendarium

Początek XVII wieku – budowa kamienicy przez Stanisława Lewickiego;

II połowa XVII wieku – własność Maszowskich;

1733 – Justyna Maszowska zapisuje część kamienicy szpitalowi św. Ducha;

1775 – kamienicę kupuje Rajmund Wybranowski;

1786 – budynek kupuje Ziembowicz;

1870–1913 – własność Tymińskich, którzy sprzedają ją Chmielewskim;

1971 – wpisanie kamienicy do rejestru zabytków;

1991–1992 – remont elewacji, pomieszczeń i zabudowy tylnej.

Historia budynku

Kamienica powstała zapewne na początku XVII wieku jako własność Stanisława Lewickiego, który był zegarmistrzem i stąd jej późniejsza nazwa – Zegarmistrzowska. Już w 1642 roku była budynkiem trzypiętrowym. W drugiej połowie XVII wieku stała się własnością Maszowskich. Justyna Maszowska w 1733 roku zapisała część kamienicy szpitalowi św. Ducha, który sprzedał ją szlachcicowi Rajmundowi Wybranowskiemu w 1775 roku. Nowi właściciele dokonali napraw budynku po czym ją sprzedali w 1786 roku Ziembowiczowi. Kolejnymi właścicielami byli: Bogusław Katyński, Michał Sobański, Amando Badowski i Franciszek Bober, który sprzedał ją w 1833 roku Soldanom. Soldanowie dołączyli do nieruchomości dwie stajnie i wozownie stojące na działce przy ulicy Kozia 7. Następny właściciel, Andrzej Wassali, wystawił murowaną, piętrową oficynę. Po kilku zmieniających się nabywcach, w latach 1870–1913 nieruchomość była w rękach Tymińskich. Kolejnymi właścicielami byli Władysław i Stanisława Chmielewscy, którzy założyli w budynku cukiernię. W 1971 roku kamienica została wpisana do rejestru zabytków. W latach 1991–1992 został przeprowadzony remont elewacji, pomieszczeń oraz zabudowy na tyłach działki.

Opis budynku

Kamienica jest dwupiętrowa zbudowana na rzucie regularnego prostokąta. Posiada dwie kondygnacje piwnic.

Elewacja frontowa jest czteroosiowa, trójkondygnacyjna, symetryczna, na niskim cokole z artykułowanymi gzymsami międzypiętrowymi i gzymsem wieńczącym. Parter jest boniowany, a w płaszczyźnie ściany są dwa wąskie, wysokie otwory wejściowe i cztery duże prostokątne witryny okienne. Kondygnacje wyższe są dzielone czterema parami pseudopilastrów. Na pierwszym piętrze znajduje się żelbetonowy balkon z ozdobną kutą balustradą, zaś po bokach są prostokątne okna. Wszystkie otwory w tej części są w profilowanych obramieniach, ławy parapetowe wsparte są na konsolkach, a od góry mają profilowane naczółki o łuku odcinkowym. Na drugim piętrze okna posiadają podokienniki na konsolkach, pomiędzy którymi znajduje się prostokątna płycina.

Elewacja boczna od strony zachodniej jest sześcioosiowa, trójkondygnacyjna i symetryczna. Parter jest boniowany tak samo, jak od frontu, umieszczony na niskim cokole z szerokimi oknami bez obramień. Na pierwszym piętrze okna znajdują się w profilowanych opaskach, do góry wieńczy je prosty gzyms. Na drugim piętrze okna są w profilowanych obramieniach.

Na tyłach kamienicy od ulicy Koziej 7 znajduje się oficyna zachodnia oraz wschodnia. Rozdzielone są niewielkim wewnętrznym podwórzem. Obie oficyny przylegają do kamienicy frontowej.

Wnętrze

Układ wnętrz na parterze kamienicy jest dwu- i półtraktowy, niesymetryczny, zaś w trakcie od ulicy Bernardyńskiej znajduje się sala kawiarniana z wejściem od Krakowskiego Przedmieścia. W przeciwległym trakcie – ciastkarnia. W ślepym półtrakcie środkowym mieści się trójbiegowa klatka schodowa w części tylnej. Układ wnętrz na piętrach jest nieregularny. Znajdujące się tam pomieszczenia obsługiwane są dwubiegową klatką schodową z oficyny i podwórza. Piwnice na pierwszej kondygnacji mają nieregularny układ. Komory są ustawione prostopadle do korytarza na osi podłużnej budynku, a sklepienia kolebkowe z kolebkowymi lunetami. Z kolei w niższej części piwnic są trzy komory sklepione kolebką biegnącą w układzie poprzecznym do ulicy, dochodzącą aż do murów kościoła pw. św. Ducha.

Literatura

Archiwum Państwowe w Lublinie, Akta miasta Lublina, sygn. 7164.

Czerepińska J., Boruch W., Kamienica przy ul. Krakowskie Przedmieście 8 w Lublinie, maszynopis Zespołu Dokumentacji Historycznej,  w posiadaniu WUOZ, sygn. 1998, Lublin 1992.

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie.

Krakowskie Przedmieście 8 (w Lublinie). Lubelskie podwórka, „Gazeta w Lublinie” 1992, nr 12, s. 4.