Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 60 w Lublinie

Kamienica przy ulicy Krakowskie Przedmieście 60 została wybudowała około 1881 roku. Jest budynkiem usługowo-mieszkalnym.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica położona jest przy ulicy Krakowskie Przedmieście 60 i leży w śródmieściu Lublina, w zwartej zabudowie. Jest ograniczona ulicami Krakowskie Przedmieście, Kołłątaja, Hempla, Okopową i Chopina.

Funkcje

Pierwotne przeznaczenie kamienicy było mieszkalne, zaś obecnie jest to obiekt usługowo-mieszkalny.

Kalendarium

1881 – własność Iwana i Marianny Dobrowolskich;

1882 – własność Antoniego Plewińskiego;

1882–1884 – przeprowadzenie prac budowlanych;

1903 – własność Estry Rajzli Goldwag;

1906 – nadbudowa o jedno piętro oficyn bocznych;

1939 – 1/3 kamienicy kupuje Ita z Goldwagów Nelken;

1940 – rozebranie budynku gospodarczego;

1947 – przeprowadzenie drobnych prac remontowych;

1950 – uzyskanie zezwolenia na otwarcie jadłodajni w kamienicy i przebudowa wnętrza na parterze;

1975 – remont kamienicy.

Historia budynku

Obecna działka znajdująca się przy ulicy Krakowskie Przedmieście 60 do 1881 roku wchodziła w skład większej nieruchomości, będącej własnością Piotra Kurmanowicza obejmującej dzisiejsze działki przy ul. Krakowskie Przedmieście 56, 58, 60 oraz Kołłątaja 3 i 5. We wspomnianym roku wydzieloną obecną parcelę, która nabyli Iwan i Marianna Dobrowolscy. Prawdopodobnie wznieśli oni budynki murowane, istniejące do chwili obecnej. W 1882 roku nieruchomość nabył Antonii Plewiński. W latach 1882–1884 przeprowadzono kolejne prace budowlane, w wyniku których wzniesiono trzykondygnacyjną oficynę tylną oraz murowany, parterowy budynek gospodarczy. W 1903 roku właścicielką działki została Estra Rajzli Goldwag. W następnych latach (do roku 1906) nadbudowano o jedno piętro dwie oficyny boczne. W 1939 roku 1/3 nieruchomości nabyła Ita z Goldwagów Nelken. Do 1940 roku został rozebrany murowany budynek gospodarczy. Po 1947 roku przeprowadzono drobne prace remontowe polegające na naprawie pokrycia dachowego. Następnie w 1950 roku centrala zarządu Przemysłu Gastronomicznego uzyskała zezwolenie na otwarcie w kamienicy jadłodajni. Przebudowano wnętrze kamienicy frontowej, a także oficyny zachodniej. Ponadto w miejscu styku oficyny zachodniej z kamienicą dostawiono murowaną, parterową przybudówkę. W 1975 roku przeprowadzono kolejny remont kamienicy.

Opis budynku

Kamienica została zbudowana na planie trapezu; połączona jest konstrukcyjnie z prostopadłymi do niego wąskimi, prostokątnymi oficynami. Narożniki elewacji frontowej lekko są zryzalitowane na szerokości drugiej osi. W oficynach są lekkie ryzality mieszczące klatki schodowe. Do północnych ścian oficyn przylegają przybudówki gospodarcze. Do podwórza można się dostać za pomocą bramy wjazdowej zamkniętej łukiem półokrągłym i znajdującej się w budynku frontowym. W bramie znajduje się również wejście do klatki schodowej.

Elewacja frontowa jest dziewięcioosiowa, przedzielona trzema gzymsami dzielącymi i zwieńczona gzymsem koronującym na kroksztynach. Gzyms koronujący poprzedza szeroki fryz dekorowany krótkimi, kanelowanymi pilastrami i festonami wykonanymi w tynku. W parterze i częściowo drugiej kondygnacji występuje boniowanie. Otwory w parterze oprócz bramy zostały zmienione. Obecnie są to cztery szerokie, wystawowe okna i wąskie drzwi między każdą parą. W pozostałych kondygnacjach wszystkie okna zostały umieszczone w opaskach profilowanych w tynku. W drugiej kondygnacji ryzalitu pary okien są prostokątne, a pozostałe są zamknięte półokrągłym łukiem. W trzeciej kondygnacji wszystkie okna są prostokątne z wyjątkiem pary okien zamkniętych półokrągłym łukiem w ryzalicie wschodnim. Okna na elewacji zdobione są hermami i pilastrami oraz opatrzone naczółkami odcinkowymi w formie dwóch wolut obejmujących parę okien. W obu kondygnacjach znajdują się balkony. Nad gzymsem koronującym umieszczona jest pełna attyka, a w odcinku międzyryzalitowym metalowa balustrada.
Elewacja tylna jest sześcioosiowa bez żadnej dekoracji architektonicznej. Elewacje oficyn są trzyosiowe i również nie posiadają dekoracji.

Otoczenie

Kamienica graniczy od strony zachodniej i wschodniej z działkami znajdującymi się przy ulicy Krakowskie Przedmieście 62 i 58.

Literatura

Bortkiewicz E., Kamienica – Krakowskie Przedmieście 60. Dokumentacja naukowo-historyczna, maszynopis w posiadaniu WUOZ w Lublinie, sygn. 1496, Lublin 1989.

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 179.