Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 58 w Lublinie

Kamienica przy ulicy Krakowskie Przedmieście 58 została wybudowana w 1886 roku. Do 1888 roku została rozbudowana do dzisiejszego stanu. W 1990 roku została wpisana do rejestru zabytków.
 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica położona jest przy ulicy Krakowskie Przedmieście 58 w śródmieściu Lublina. Znajduje się ona w zwartej zabudowie i w kwartale ograniczonym ulicami Krakowskie Przedmieście, Kołłątaja, Hempla, Okopową i Chopina.

Funkcje

Kamienica ma przeznaczenie mieszkalno-usługowe.

Kalendarium

1885 – wydzielenie dzisiejszej parceli należącej do Włodzimierza Wodzińskiego;

1886–1888 – prowadzenie prac budowlanych;

1888 – własność Hersza Laksa;

1896 – własność Aleksandra Jaworowskiego;

1912–1916 – zabudowanie podwórza parterową przybudówką;

1926 – własność sześciu spadkobierców Aleksandra Jaworowskiego;

1936 – remont kamienicy;

1948 – połowa kamienicy należy do Reginy z Wrońskich Kempisty i Anny z Wilczyńskich Kempisty;

1950 – przeprowadzenie drobnych prac remontowych;

1964 – remont kamienicy;

1990 – wpis do rejestru zabytków.

Historia budynku

Pierwsza wzmianka źródłowa o dzisiejszej działce znajdującej się przy Krakowskim Przedmieściu 58 pochodzi z 1885 roku. Wtedy to wydzielono ją jako odrębną parcelę z większej działki należącej do Włodzimierza Wodzińskiego. W 1886 roku na działce istniał już murowany budynek o trzech kondygnacjach. W tym samym roku ukończono budowę kamienicy frontowej, oficyny zachodniej i wschodniej. W latach 1886–1888 na działce były prowadzone dalsze prace budowlane. Wówczas rozbudowano kamienicę frontową do dzisiejszego stanu. Przebudowa polegała na dobudowaniu do budynku frontowego części wschodniej. Ponadto dobudowano do oficyny wschodniej, od strony południowej część o trzech kondygnacjach, założoną na rzucie litery L. W 1888 roku całą nieruchomość nabył Hersz Laks. Następnie w 1896 roku kupił ją Aleksander Jaworowski na publicznej licytacji. W końcu XIX i na początku XX wieku po zurbanizowaniu sąsiednich parcel, znajdujących się przy Krakowskim Przedmieściu 56 i Kołłątaja 3, podwórze stało się bardzo wąskie. W latach 1912–1916 zabudowano je całkowicie, przez wzniesienie parterowej przybudówki dostępnej z kamienicy frontowej. Z czasem została ona nadbudowana do wysokości oficyny wschodniej. Po śmierci Aleksandra Jaworowskiego, w 1926 roku parcela przeszła na własność jego sześciu spadkobierców. W okresie międzywojennym w kamienicy mieściły się cztery sklepy, cukiernia, zakład fryzjerski, szewski i magazyn bławatny. W 1936 roku przeprowadzono remont nieruchomości. W 1948 roku w posiadanie połowy kamienicy weszła Regina z Wrońskich Kempisty wraz z Anną z Wilczyńskich Kempisty. W 1950 roku przeprowadzono drobne prace remontowe polegające na naprawie murów kominowych, pokrycia dachu i balkonów. Ponowny remont miał miejsce dopiero w 1964 roku. W 1990 roku kamienica została wpisana do rejestru zabytków.

Styl

Eklektyzm

Opis budynku

Kamienica została zbudowana na planie prostokąta. Do niej przylegają od strony południowej mocno wdłużone oficyny, przy czym ta na wschodniej stronie działki jest szersza, a na zachodniej węższa. Kamienica jest budynkiem dwupiętrowym, z podpiwniczeniem oraz strychem.

Elewacja frontowa jest ośmioosiowa, od podwórza od strony południowej trzyosiowa, zachodniej – czternastoosiowa, wschodniej – sześcioosiowa. Nad parterem znajduje się boniowany gzyms dzielący. Pomiędzy nim a belkowaniem wieńczącym jest siedem pilastrów toskańskich. Belkowanie składa się z pseudoarchtrawu umieszczonego w tynku, fryzu z tryglifami nad pilastrami oraz gzymsu wieńczącego. Nad czwartą osią do strony zachodniej znajduje się przerywany trójkątny szczyt, a w nim rodzaj zaokrąglonego cokołu u góry i ze spływami po bokach. Na cokole i po bokach są umieszczone otynkowane, ceglane wazy. W fasadzie w części piętrowej lico ściany zostało pokryte odsłoniętą cegłą czerwoną. Wokół okien porte-fenerte z żeliwną balustradą znajdują się opaski i tynkowane pilastry. W pasie fryzu umieszczone są małe prostokątne okna ze strychu.

W elewacji tylnej kamienicy znajduje się ryzalit mieszczący klatkę schodową. Ponadto nie posiada ona żadnej dekoracji architektonicznej i jest tylko zwieńczona prostym gzymsem.

Wnętrze

Układ wnętrz w kamienicy jest dwutraktowy, zaś w oficynach jednotraktowy. W nieruchomości są cztery klatki schodowe i przejazd na podwórze umieszczony poprzecznie do traktów.

Otoczenie

Kamienica sąsiaduje od wschodu z kamienicą Krakowskie Przedmieście 56, od zachodu z budynkiem przy ulicy Krakowskie Przedmieście 60, zaś od tyłu z parcelami przy ulicy Kołłątaja 3 i 5.

Literatura

Bortkiewicz E., Kamienica – Krakowskie Przedmieście 58. Dokumentacja naukowo-historyczna, maszynopis w posiadaniu WUOZ w Lublinie, sygn. 1193, Lublin 1989.

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 177.