Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 55 w Lublinie

W 1878 roku działkę przy ulicy Krakowskie Przedmieście 55 zakupił Karol Rakowski i przystąpił do budowy murowanej kamienicy składającej się z trzech pięter. W 1910 roku nowy właściciel nadbudował czwartą kondygnację kamienicy i oficyny, co nadało jej dzisiejszy wygląd.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica jest usytuowana w zwartej zabudowie śródmieścia Lublina. Jest ograniczona ulicami: Krakowskie Przedmieście, Wieniawską, Jasną i Krótką.

Funkcje

Pierwotne kamienica była przeznaczona na pomieszczenia biurowe, obecnie mieszczą się w niej mieszkania i biura.

Kalendarium

Lata 70. XIX wieku – własność Aleksandra Stopczyka;

1874 – własność Ludwika i Eleonory Lipińskich;

1878 – własność Karola Rakowskiego oraz budowa trzypiętrowej kamienicy;

1898 – własność Mikołaja Gosiewskiego;

1907 – podział kamienicy pomiędzy spadkobierców Gosiewskiego;

1908 – własność Kazimierza Gosiewskiego;

1910 – budowa czwartej kondygnacji kamienicy i oficyny;

1913 – własność Bronisławy z Olizarów Odrowąż-Pieniążkowej;

po 1945 – odłączenie połowy działki na potrzeby Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego;

po 1945 – siedziba Szkoły Muzycznej;

1990 – wpis do rejestru zabytków.

Historia budynku

Obecna działka przy ulicy Krakowskie Przedmieście 55 należała do trzeciego ćwierćwiecza XIX wieku do majątku Aleksandra Stopczyka, podobnie jak sąsiednie działki przy Krakowskim Przedmieściu. Parcela ta została wydzielona w 1869 roku i sprzedana Felicji Chęcińskiej. W 1874 roku nieruchomość kupili Ludwik i Eleonora Lipińscy. W 1878 roku działkę zakupił Karol Rakowski, który przystąpił do budowy murowanej kamienicy składającej się z trzech pięter. W 1898 roku kamienicę nabył Mikołaj Gosiewski, a po jego śmierci w 1907 roku została podzielona pomiędzy jego spadkobierców. Mimo to rok później jedynym jej właścicielem został Kazimierz Gosiewski. Nowy nabywca w 1910 roku nadbudował czwartą kondygnację kamienicy i oficyny, co nadało nieruchomości dzisiejszy wygląd. W 1913 roku nieruchomość zakupiła Bronisława z Olizarów Odrowąż-Pieniążkowa. Nowi właściciele na stałe zamieszkali w Warszawie, zaś kamienicą zarządzali administratorzy. Po II wojnie światowej, na potrzeby Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, odłączono niemal połowę działki pod zabudowę narożnej kamienicy przy ulicy Jasna 10. Okrojona w ten sposób parcela przetrwała już do dnia dzisiejszego. Po wojnie kamienica była siedzibą Szkoły Muzycznej.
W 1990 roku została wpisana do rejestru zabytków.

Styl

Eklektyzm

Opis budynku

Kamienica jest budynkiem dwuskrzydłowym z oficyną. Skrzydła nieruchomości połączone są pod kątem prostym wzdłuż ulic i tworzą w ten sposób zaokrąglony narożnik. Od skrzydła południowego  znajduje się wąska oficyna, równoległa do skrzydła od ulicy Wieniawskiej. W elewacji frontowej mieści się głęboki ryzalit z wejściem głównym. W narożniku jest ryzalit pozorny, zaś w elewacji od strony wschodniej są dwa ryzality pozorne, znajdujące się w pierwszej i trzeciej osi od północy. Na piątej osi jest uskok. W oficynie na pierwszej osi znajduje się cofnięta uskokiem klatka schodowa.

Elewacje frontowe od północy i zachodu są ujednolicone i poziomo podzielone gzymsem dzielącym nad parterem oraz drugim w linii parapetów trzeciego piętra. Ponadto całą elewację wieńczy gzyms. Obie elewacje podzielone są przez boniowanie i pseudopilastry ciągnące się przez trzy pierwsze kondygnacje: na narożnikach ryzalitu frontowego, ryzalitów pozornych i na krańcach kamienicy. Dalej mają one swą kontynuację nad gzymsem wieńczącym w postaci murowanych cokolików, na których umieszczono żeliwne znicze. W ryzalicie frontowym znajduje się portyk z kolumnami doryckimi, dostępny po schodkach. Okna na parterze i drugim piętrze na drugiej osi od strony zachodniej zamknięte są łukiem odcinkowym, z kolei pozostałe mają prostokątne obramienia. Na pierwszej kondygnacji nadokienniki są trójkątne lub umieszczone w łuku odcinkowym. Okna trzeciego piętra są ujęte pomiędzy krótkie pilastry kompozytowe. Balkony mają żeliwną balustradę.

Elewacja tylna nie ma podziałów, z wyjątkiem pasa w tynku nad oknami parteru i skromnego gzymsu wieńczącego.

Wnętrze

Układ wnętrz w kamienicy jest dwutraktowy, zaś w oficynie jednotraktowy. Poprzecznie do traktów znajduje się obszerny hol wejściowy oraz główna klatka schodowa.

Otoczenie

Kamienica od wschodniej strony przylega do nieruchomości przy ulicy Krakowskie Przedmieście 53, zaś od północy sąsiaduje z narożną działką Jasna 10/Wieniawska 3.

Literatura

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie.

Studziński J., Ul. Krakowskie Przedmieście 55 – kamienica. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, maszynopis w posiadaniu WUOZ w Lublinie, sygn. 4693, Lublin 1993.