Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 41 w Lublinie

Kamienica przy ul. Krakowskie Przedmieście 41 została wybudowana w latach 90. XIX wieku. Znajduje się w kwartale zwartej zabudowy ograniczonej ulicami: Krakowskie Przedmieście, Ewangelicka, I Armii Wojska Polskiego i 3 Maja.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica usytuowana jest w śródmieściu Lublina. Znajduje się w kwartale zwartej zabudowy ograniczonej ulicami: Krakowskie Przedmieście, Ewangelicka, I Armii Wojska Polskiego i 3 Maja.

Funkcje

Pierwotne przeznaczenie kamienicy było mieszkalno-usługowe, natomiast obecnie pełni funkcje administracyjno-mieszkalne.

Kalendarium

1857 – własność Franciszki z Lubowieckich i Józefa Przybylskich;

1884 – własność Ludwika Haberlanda;

1889 – własność Jana i Marianny Dobrowolskich;

1890 – własność Witolda i Tekli Jarnuszkiewiczów;

1912 – własność Banku Komercyjnego w Warszawie;

1927 – budowa atelier;

1936 – zakup kamienicy przez prywatne osoby;

1936 – remont kamienicy;

1950 – dołączenie nieruchomości do kanału burzowego i kanalizacja oficyny;

1974 – remont elewacji frontowej;

1975 – generalny remont kamienicy.

Historia budynku

W 1857 roku obecną działkę znajdującą się przy ul. Krakowskie Przedmieście 41 nabyli Franciszka z Lubowieckich i Józef Przybylscy. Od nich kupił nieruchomość w 1884 roku Ludwik Haberland, który sprzedał grunt Janowi i Mariannie Dobrowolskim w 1889 roku. Nowy właściciel zamierzał wystawić dwupiętrową kamienicę. Rok później na działce znajdował się już trójkondygnacyjny, murowany dom pokryty blachą arkuszową, oficyna, kloaka, komórka, drewniana szopa oraz żeliwny zdrój wodny. W 1890 roku nieruchomość zakupili Witold i Tekla Jarnuszkiewiczowie. Kamienica była w doskonałym stanie, gdyż nie ma żadnych wzmianek o remontach i przekształceniach. W 1912 roku kamienicę wraz z sąsiednim budynkiem nabył Bank Komercyjny w Warszawie. W 1927 roku rozpoczęto budowę atelier. W 1936 roku bank sprzedał nieruchomość prywatnym właścicielom – 6/16 należało do Antoniny Szeligi, 4/16 do Wandy Janiny Bielakowskiej, 3/16 do Józefa Szeliga i 3/16 do Julii Szeligi. W 1936 roku przeprowadzono remont oficyny, jednak nie podano jego zakresu. Podczas wojny budynek nie poniósł żadnych zniszczeń. W 1950 roku działka została dołączona do kanału burzowego, a także skanalizowano oficynę. W 1974 roku przeprowadzono remont elewacji frontowej, natomiast rok później miał miejsce generalny remont kamienicy. W tym samym czasie po śmierci Antoniny Szeligi jej część przeszła w ręce córek.

Opis budynku

Kamienica została zbudowana na planie prostokąta. Połączono ją konstrukcyjnie z oficyną przylegającą do niej wzdłuż wschodniej granicy posesji. Jest to budynek dwupiętrowy.
Elewacja frontowa jest siedmioosiowa, podzielona poziomo gzymsami międzykondygnacyjnymi i pionowo pilastrami wielkoporządkowymi w narożnikach ryzalitów. W przyziemiu znajduje się niski cokół. Przestrzeń pomiędzy ryzalitami jest wypełniona w przyziemiu niskim tarasem. Otwór bramy jest prostokątny i umieszczony w opasce. Wszystkie otwory w elewacji, z wyjątkiem otworów w trzeciej kondygnacji, zamknięte są półkolistym łukiem. Trzy środkowe okna w parterze posiadają zworniki z dekoracją roślinną. Po bokach środkowej osi w parterze są dwie konsole, które podtrzymywały nieistniejący obecnie balkon w trzeciej kondygnacji. Elewację wieńczy profilowany gzyms. W partiach ryzalitowych występuje nad nim metalowa balustrada ażurowa, mocowana w dwóch niskich, murowanych cokołach. W elewacji od strony ulicy Krakowskie Przedmieście są dwa głębokie ryzality.
Elewacja oficyny jest dwunastoosiowa i przedzielona nad parterem gzymsem.

Wnętrze

Układ wnętrza kamienicy jest dwutraktowy. Na osi zachodniej budynku znajduje się brama przejazdowa, z której jest wejście do klatki schodowej.
Układ wnętrza w oficynie jest jednotraktowy, z klatką schodową znajdującą się w ryzalicie.

Otoczenie

Od strony wschodniej kamienica przylega do budynku przy Krakowskim Przedmieściu 39, zaś od strony zachodniej do Sądu Okręgowego.

Literatura

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie, sygn. 169.

Teodorowicz-Czerepińska J., Ul. Krakowskie Przedmieście 41 – kamienica. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, maszynopis w posiadaniu WUOZ w Lublinie, sygn. 4700, Lublin 1993.