Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 36 w Lublinie

Działka, na której obecnie jest położona kamienica, niemal do połowy XIX wieku składała się z dwóch odrębnych części. W 1846 roku połaczył je Marcin Barszczewski i rozpoczął budowę trzypiętrowej kamienicy.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica jest położona w kwartale zwartej zabudowy, w śródmieściu Lublina, przy ulicy Krakowskie Przedmieście. Frontem jest zwrócona w stronę północną.

Funkcje

Kamienica od początku swego istnienia pełniła dwie funkcje: handlową w części parterowej oraz mieszkalną na górnych kondygnacjach i oficynach.

Kalendarium

1846 – połączenie dwóch działek przez Marcina Barszczewskiego, rozpoczęcie budowy trzypiętrowej kamienicy;

1875 – własność Gałeckich;

1880 – własność Wilkońskich;

1904 – własność Sielskich;

1931–1932 – gruntowny remont kamienicy;

1944 – zniszczenie kamienicy i oficyny tylnej;

1948 – odbudowa kamienicy;

1954 – odbudowa oficyny tylnej;

1960 – remont kanalizacji, wymiana balkonów i galerii;

1968 – odnowa elewacji;

1972 – wpis do rejestru zabytków;

1973 – odnowa elewacji;

1992 – wymiana konstrukcji więźby dachowej i pokrycia dachowego;

2003 – wymiana stolarki okiennej i drzwiowej;

2004 – położenie nowych tynków.

Historia budynku

Działka, na której obecnie jest położona kamienica, niemal do połowy XIX wieku składała się z dwóch odrębnych części. Brak jednoznacznych przekazów archiwalnych uniemożliwia scharakteryzowanie znajdującej się na niej zabudowy. W 1846 roku obie działki nabył Marcin Barszczewski. W tym samym roku rozpoczął budowę trzypiętrowej kamienicy. W 1861 roku kamienica była jeszcze nieukończona, podobnie jak dwupiętrowa oficyna usytuowana wzdłuż wschodniej granicy parceli. W 1862 roku odnotowano murowaną, dwupiętrową drwalnię oraz skład, zaś w 1874 roku murowaną wozownię i stajnię. Do 1877 roku po przebudowaniach i rozbiórkach części obiektów, zespół zabudowy uzyskał układ zbliżony do obecnego (kamienica frontowa, oficyna boczna, piętrowa oficyna z werandą). Ostatni etap rozbudowy został przeprowadzony przez Michała Kamińskiego i Juliusza Miklaszewskiego. Kolejni właściciele – Gałeccy (od 1875), Wilkońscy (od 1880), Sielscy (od 1904) oraz Julian Sielski i Helena Freytag – niewiele zmienili w kształcie zabudowy. Jako ciekawostkę należy podać, że w tylnej oficynie działało kino. W latach 1931–1932 kamienicę gruntownie odremontowano, jednak zakres prac nie jest znany. W 1944 roku kamienica i oficyna tylna zostały poważnie zniszczone i odbudowane dopiero w 1948 roku. Z kolei w 1954 roku odbudowano oficynę tylną, połączoną z wprowadzeniem stropodachu i gruntowną przebudową wnętrz. W 1960 roku przeprowadzono remont kanalizacji, wymieniono balkony i galerie od podwórza z drewnianych na żelbetonowe. W czasie kolejnych remontów w latach 1968 i 1973, odnowiono elewację. W 1972 roku kamienica została wpisana do rejestru zabytków. W 1991 roku zamurowano drzwi wejściowe z klatki schodowej do lokalu nr 7 na pierwszym piętrze budynku frontowego. W 1992 roku dokonano wymiany części konstrukcji więźby dachowej, a także położono nowe pokrycie dachowe na kamienicy i oficynach. W 2003 roku została wymieniona stolarka okienna i drzwiowa, odnowiono klatki schodowe oraz położono nowe tynki na kamienicy. W 2004 roku zostały położone nowe tynki na oficynie i pozostałych budynkach znajdujących się na działce przy ulicy Krakowskie Przedmieście 36.

Opis budynku

Kamienica frontowa:

Kamienica została zbudowana na planie nieregularnego prostokąta. Jest budynkiem podpiwniczonym o czterech kondygnacjach.

Elewacja frontowa jest sześcioosiowa, niesymetryczna, umieszczona na niskim cokole, zwieńczona mocno wyładowanym gzymsem koronującym, podciętym fryzem kostkowym. Poszczególne kondygnacje elewacji podzielone są gzymsami kordonowymi i pasem fryzu z podokiennymi płycinami. Parter i pierwsze piętro są boniowane. Na parterze są okna witrynowe, zaś na ścianie zachodniej umieszczony jest niewielki ryzalit, w którym znajduje się brama do sieni oraz balkon na drugim piętrze. Ściany sieni są wyartykułowane pseudopilastrami i kwadratowymi płycinami. Ryzalit wieńczy trójkątny szczyt, flankowany parami pseudopilastrów. Brama umieszczona jest w profilowanym obramieniu, z pseudozwornikiem w nadprożu. Drzwi balkonowe znajdują się w oprawie architektonicznej złożonej z pseudopilastrów wspierających belkowanie. Otwory okienne na drugiej kondygnacji mają u dołu niewielki gzyms, zaś w trzeciej oprofilowane są opaskami z prostym gzymsem nadokiennym wspartym na konsolkach. Otwory okienne ostatniej kondygnacji flankowane są parami pseudopilastrów.

Elewacja tylna jest niesymetryczna, wieloosiowa oraz pozbawiona dekoracji architektonicznej. Od strony zachodniej znajduje się aneks. Na trzeciej kondygnacji jest drewniana balustrada, która została wykonana po 1945 roku, a odtworzona według wcześniej istniejącej.

Oficyna:

Została zbudowana na planie wydłużonego prostokąta, z kamienicą połączona jest wąskim łącznikiem. Jest budynkiem dwukondygnacyjnym, obustronnie otynkowanym. Okna są dwuskrzydłowe, z dwudzielnym oberluftem, a drzwi płycinowe. Elewacja jest niesymetryczna z detalem architektonicznym ograniczonym tylko do profilowanego gzymsu koronującego.

Wnętrze

Układ wnętrza w kamienicy frontowej jest dwutraktowy, wielodzielny z amfiladowo rozmieszczonymi pomieszczeniami. Klatka schodowa znajduje się w zewnętrznym aneksie, zaś w przyziemiu jest przelotowa sień prowadząca na podwórze. Na górnych kondygnacjach układ wnętrz zachował się bez zmian, zaś na parterze jest przekształcony. Układ wnętrza w oficynie jest dwutraktowy. Schody są zabiegowe z drewnianym wystrojem.

Literatura

Boruch W., Kamienica przy ul. Krakowskie Przedmieście 36 w Lublinie. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, maszynopis w posiadaniu WUOZ Lublin, sygn. 2009, Lublin 1992.

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie.