Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Krakowskie Przedmieście 34 w Lublinie

W I połowie XIX wieku w kamienicy przy ulicy Krakowskie Przedmieście 34 miał swoją siedzibę Hotel Poznański należący do Marcina Barszczewskiego. W latach 2011–2012 kamienica wraz z oficynami została odnowiona i dostosowana do celów handlowych.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Lokalizacja

Kamienica usytuowana jest w śródmieściu Lublina, przy ulicy Krakowskie Przedmieście. Frontem skierowana jest na północ i znajduje się w zwartym kwartale zabudowy.

Funkcje

Przeznaczenie kamienicy jest handlowo-mieszkalne.

Kalendarium

1834 – połączenie dwóch odrębnych parcel i nadanie działce obecnego kształtu;

1834–1873 – siedziba Hotelu Poznańskiego;

1873 – własność Józefa Domańskiego;

1874 – nadbudowa drugiego piętra, nadanie fasadzie dekoracji i budowa dwupiętrowej oficyny zachodniej;

1875 – budowa oficyny tylnej;

1916 – własność małżeństwa Foresterów;

1939–1945 – uszkodzenie budynku;

1946 – własność B. Ajzenberga i D. Szyfmana, sprzedaż budynku R. Majewskiej;

1949 – własność M. Podsiadłego;

1954 – odbudowa kamienicy;

1972 – wpis do rejestru zabytków;

1978 – budynek należy do Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego „Otex”, grunt do skarbu państwa;

1983 – remont kamienicy;

2011–2012 – generalny remont kamienicy, przystosowanie do celów handlowych.

Historia budynku

Działka swój obecny kształt uzyskała w 1834 roku w wyniku połączenia dwóch odrębnych parcel, wydzielonych w XVII wieku. Na działce sąsiadującej obecnie z Krakowskim Przedmieściem 32 do 1834 roku znajdował się drewniany dom wybudowany przed 1799 rokiem. Został on sprzedany przez Karola Trembeckiego Marcinowi Barszczewskiemu. Tenże nabył jeszcze w tym samym roku zachodnią parcelę z murowanym domem powstałym przed 1783 rokiem. Barszczewski rozbudował istniejący dom na całą szerokość działki i umieścił w nim Hotel Poznański, funkcjonujący do 1873 roku. Od południowej strony do kamienicy przylegała murowana, podpiwniczona oficyna, kryta holenderką. Na parceli znajdował się też drewniany budynek mieszczący kloakę, drwalnię i stajnię. W 1873 roku nieruchomość zakupił Józef Domański, z którego inicjatywy nadbudowano drugie piętro, a także pokryto fasadę obecnie istniejącą dekoracją. Prace te zostały uwiecznione datą w szczycie „1874”. W tym samym roku wybudowano również murowaną, dwupiętrową oficynę wzdłuż zachodniej parceli. W następnym roku została rozebrana drewniana stajnia, a w jej miejscu postawiono oficynę tylną. W 1916 roku spadkobiercy Domańskich sprzedali parcelę Foresterom. W okresie międzywojennym w kamienicy funkcjonowało osiem sklepów. W tym samym czasie współwłaścicielem kamienicy był Wolf Cygieman. Podczas II wojny światowej kamienica frontowa została poważnie uszkodzona. W 1946 roku nieruchomość odziedziczyli B. Ajzenberg i D. Szyfman, którzy ją sprzedali R. Majewskiej, a ta w 1949 roku – M. Podsiadłemu. Po zniszczeniach wojennych kamienica została dopiero odbudowana w 1954 roku. W 1972 roku została wpisana do rejestru zabytków. Od 1978 roku właścicielem budynków było Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego „Otex”, przekształcone w spółkę akcyjną „Otex”. Właścicielem gruntu nadal pozostawał skarb państwa. W 1983 roku przeprowadzono remont budynku, w trakcie którego wymieniono stolarkę okienną i drzwiową, usunięto piece kaflowe, zalano piwnice betonem, celem ich zabezpieczenia, a także wymieniono stopy i podłogi w oficynach. W latach 2011–2012 miał miejsce generalny remont zniszczonej już kamienicy. Budynek został zaadaptowany do celów handlowych.

Opis budynku

Kamienica frontowa:

Kamienica została zbudowana na planie nieregularnego, wydłużonego prostokąta, z przelotową sienią na osi, w której znajduje się wejście do klatki schodowej na podwórze. Budynek frontowy został połączony łącznikami z bocznymi oficynami. Jest obiektem o trzech kondygnacjach, podpiwniczonym, z dwiema kondygnacjami piwnic.

Elewacja frontowa jest pięcioosiowa, symetryczna i zwieńczona nieznacznie wyładowanym gzymsem koronującym z pasem kimationu. Na osi fasady znajduje się ryzalit, w którym został umieszczony przejazd bramy, ujęty na wysokości drugiej i trzeciej kondygnacji pasami boniowania. Ryzalit wieńczony jest odcinkowym frontonem z datą 1874, umieszczonym w wieńcu laurowym.  Parter elewacji jest boniowany oraz zwieńczony gzymsem kordonowym. Witrynowe okna są ujęte szerokimi, płaskimi opaskami. Nad gzymsem kordonowym znajduje się pas fryzu pokryty dekoracją z girland i konsolek. Otwory okienne drugiej kondygnacji umieszczone są w profilowanych opaskach z prostym gzymsem nadokiennym. Otwory znajdujące się powyżej także są w oprofilowanych opaskach, z gzymsem podokiennym wspartym na konsolkach. Drzwi balkonowe na pierwszym piętrze oraz okno w ryzalicie na drugim piętrze mają flankowane, kanelowane pilastry korynckie rozdzielone fryzem z kroksztynami i pasem tralek w podokienniku. Pole nad gzymsem frontonu wypełnione jest festonami. Balustrada balkonowa jest metalowa, prosta i współczesna.
Elewacja tylna jest niesymetryczna, czteroosiowa oraz pozbawiona dekoracji architektonicznej. Okna mają zróżnicowaną formę.

Oficyna południowa:

Została zbudowana na planie czworoboku. Jest budynkiem dwukondygnacyjnym, z nadbudowanym współcześnie poddaszem i podpiwniczonym. Elewacja frontowa jest symetryczna, pięcioosiowa, z boniowanym parterem zamkniętym prostym gzymsem kordonowym i zwieńczona nieznacznie wyładowanym gzymsem koronującym. Na piętrze znajduje się fryz z dekoracją w formie prostokątnych płycin zdobionych rombami. Otwory okienne ujęte są opaskami.

Oficyny boczne:

Ustawione są prostopadle do kamienicy frontowej i obustronnie otynkowane. Zbudowane są na planie prostokąta. Są budynkami podpiwniczonymi, o trzech kondygnacjach. Elewacje oficyn pozbawione są dekoracji architektonicznej i ograniczają się tylko do profilowanego gzymsu koronującego, umieszczonego symetrycznie.

Wnętrze

Układ wnętrza w części zachodniej jest dwutraktowy, zaś w części wschodniej trójtraktowy. W sieni są wejścia do sklepów znajdujących się na parterze.

Układ wnętrza w oficynie południowej jest dwutraktowy i przekształcony. Schody zewnętrzne są drewniane, zabiegowe i zachowane tylko częściowo. Podłogi pierwotnie były drewniane. Stolarka okienna i drzwiowa była ościeżnicowa, ale obecnie jej również brakuje. Wnętrze jest opuszczone, zdewastowane i pozbawione historycznego wyposażenia.

Układ wnętrza w oficynach bocznych jest jednotraktowy. Klatka schodowa w oficynie wschodniej jest drewniana, schody są drewniane i zabiegowe. W oficynie zachodniej z kolei są zniszczone. Nie ma podłóg w budynkach. Stolarka okienna i drzwiowa została zdemontowana. W oficynie zachodniej zachowały się tylko żeliwne wsporniki balkonów oraz obudowa żeliwnego zdroju.

Literatura

Boruch W., Kamienica przy ul. Krakowskie Przedmieście 34 w Lublinie. Rozpoznanie historyczne i wytyczne konserwatorskie, maszynopis w posiadaniu WUOZ Lublin, sygn. 2008, Lublin 1992.

Brzezowski W., Studium historyczno-architektoniczne z wnioskami konserwatorskimi kamienicy przy ul. Krakowskie Przedmieście 34 w Lublinie, sygn. 23876, Lublin 2009.

Karta ewidencyjna zabytków, maszynopis w archiwum WUOZ w Lublinie.